Alles is de schuld van een ander - Marijn Trio

Het Internationaal Olympisch Comité vergadert vandaag over de schorsing van Russische atleten op de Spelen. De Russische reacties illustreren dat het land steeds forsere taal hanteert over alles wat fout loopt. Maar ook het Westen verhardt.

“De leden van de Internationale Atletiekfederatie zijn nazi’s.” Zo letterlijk zei hij het net niet, maar de bekende Russische tv-presentator Dmitri Kiseljov begon zijn wekelijkse show met een niet mis te verstane boodschap: de uitsluiting van Russische atleten op de Olympische Spelen in Rio is puur politiek en maakt deel uit van een samenzwering tegen Rusland. De retoriek in Rusland stuurt al langer aan op confrontatie, maar ook in het Westen verhardt de toon.

Nog geen minuut had Dmitri Kiseljov nodig om in zijn zondagse show “Nieuws van de week” op de Russische staatstelevisie de vergelijking te maken tussen het IAAF en de nazi’s. De beslissing om alle Russische atleten te schorsen voor Rio, en niet enkel hen die op doping betrapt werden, roept bij Kiseljov herinneringen op aan het Derde Rijk: “De Duitse fascisten vonden het idee van collectieve verantwoordelijkheid een rechtvaardig principe. Ze executeerden onschuldige krijgsgevangenen voor de misdaden van anderen. En net dat principe hanteert nu ook de Internationale Atletiekfederatie.”

Puur politiek

In zijn show laat Kiseljov iedere zondag tot drie uur lang zijn licht schijnen op de gebeurtenissen in de wereld. Hij zit niet verlegen om extreme uitspraken, homofobe oneliners en vurig antiwesters sentiment. Als opiniemaker en hoofd van het belangrijkste Russische persagentschap draagt hij de conservatieve, nationalistische waarden uit van het Rusland van Poetin.

“Puur politiek,” noemde hij de beslissing van het IAAF. De hand in eigen boezem, dat bestaat niet meer in Rusland. Alles wat fout loopt, is niet de schuld van Rusland zelf, maar van de ander. Meestal van het Westen.

Oekraïne wint het Eurovisiesongfestival, hoewel Rusland het meeste punten kreeg van de kijkers thuis? De vakjury is corrupt, het werd Rusland niet gegund! De UEFA dreigt met diskwalificatie op het EK, nadat Russische voetbalhooligans rel hebben geschopt in Marseille? Sport wordt gepolitiseerd, Oekraïense, Duitse en Engelse hooligans waren veel agressiever en worden niet aangepakt!

Het is een altijd opnieuw terugkerend thema geworden bij Russische opiniemakers, journalisten en politici: de ‘vijanden van Rusland’ zweren samen, met het doel Rusland te kleineren en te isoleren. De theorie werd door Poetin zelf gelanceerd, na de moord op journaliste Anna Politkovskaja tien jaar geleden. Die moord werd volgens de Russische president gepleegd door naamloze vijanden, met de bedoeling Poetin in diskrediet te brengen en Rusland kapot te maken.

"Hybride oorlog" oorlog van Poetin?

Maar ook in het Westen verhardt het discours. Onlangs zei NAVO-generaal Philip Breedlove dat Rusland de Syrische vluchtelingen gebruikt als wapen tegen het Westen.

Volgens de opperbevelhebber creëren de Russen met hun bombardementen bewust paniek en chaos in Syrië om een vluchtelingenstroom op gang te brengen naar Europa. Doel: Europa destabiliseren.

Officials bij de Britse overheid zien zelfs in het Russische voetbalgeweld op het EK een gelijkaardige strategie. Regeringsbronnen vertelden de Britse krant the Observer dat ze vermoeden dat de hooligans in opdracht van het Kremlin Marseille kort en klein hebben geslagen.

Poetin zou de hooligans naar daar hebben gestuurd als onderdeel van zijn ‘hybride oorlog’, met de bedoeling de sterkte van Rusland te tonen en een reactie uit te lokken van het Westen. Zo zou hij het wij-zij-verhaal verder kunnen aanscherpen. De theorie is op zijn minst vergezocht te noemen en lijkt quasi nergens op gestoeld. Het blijft bij veronderstellingen, er zijn nauwelijks aanwijzingen, laat staan bewijzen.

Natuurlijk zoekt niet iedereen in het Westen de confrontatie met Rusland. Het zijn niet allemaal haviken. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier veroordeelde zelfs de grootscheepse NAVO-oefeningen in Oost-Europa aan de grens met Rusland.

Daarmee worden de spanningen alleen maar opgevoerd. Hij zei ook dat de EU er goed aan zou doen om de sancties tegen Rusland langzaamaan op te heffen. Maar met die verzoenende toon kan Steinmeier niet op veel bijval rekenen.

Het plaatje wordt duidelijk: ook in het Westen is er een groeiende groep die niet in de spiegel kijkt, en liever wijst naar Rusland. De interne problemen binnen de EU, de dreigende Brexit of de vluchtelingenstroom, volgens sommige Amerikaanse en Europese leiders is het allemaal deel van het snode plan van Poetin.

Groene mannetjes

Mark Galeotti, een Britse professor en Rusland-specialist, noemt het op zijn blog het ‘little green fan’-probleem van Rusland. Hij verwijst naar de ‘groene mannetjes’ die na de Maidan-revolutie in Oekraïne opdoken op de Krim.

De soldaten zonder insignes bleken later Russische soldaten, gestuurd door Poetin om de Krim te annexeren. Telkens iemand de duistere hand van het Kremlin meent te ontwaren achter iets waar het helemaal het helemaal geen macht over heeft, geven we Poetin veel meer krediet dan hij verdient, schrijft Galeotti.

Het Internationaal Olympisch Comité vergadert vandaag over de schorsing van Russische atleten op de Spelen. Volgens sommige bronnen zal het IOC mogelijk nog meer Russische sporters weren.

De reactie uit Rusland laat zich raden. De tegengestelde, maar ironisch genoeg erg gelijkaardige narratieven in Rusland en het Westen versterken elkaar en maken een toenadering alsmaar moeilijker. En het ziet er voorlopig niet naar uit dat Rusland als eerste dat patroon zal doorbreken.

Meest gelezen