Tijd voor een vrouw! - Colin Clapson

Na het brexit-referendum hebben al de mannelijke hoofdrolspelers zichzelf in de gracht gereden. Het zal een vrouw zijn die de brokken moet opruimen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Colin Clapson is VRT-journalist en heeft Britse roots.

Lang geleden, voor we ooit het bestaan van berichtjes en likes vermoedden, vatte de toenmalige premier Harold Wilson het handig samen: “Een week is een eeuwigheid in de politiek”. Na de afgelopen weken, dagen en zelfs uren, is iedereen in Albion het eens dat dat een British understatement was. De politieke roetsjbaan van de laatste dagen toonde aan dat een uur al een heel lange tijd is.

Vrij vertaald stelde de Linda De Win van de BBC het zo: indien Pol Van Den Driessche naar zijn uitgever zou gaan met een thriller gebaseerd op de gebeurtenissen van de afgelopen dagen, dan had die hem met zo'n scenario uitgelachen. Ongeloofwaardig!

Leave wint het referendum, Cameron weg en een politica die toch qua uiterlijk zeer goed aan Margaret Thatcher doet denken staat op de drempel van nummer 10. En dit alles na een beklijvend drama. De Tim Pauwels van de BBC had het over de intriges van Shakespeare, "Thuis" en "Deadline 14/10" in één en dezelfde aflevering.

Theresa May, net als Angela Merkel dochter van een dominee, heeft het handig gespeeld. Ze hoort bij Remain, het kamp dat het referendum verloor, maar toch haalt ze het premierschap binnen. Ze ging niet voluit voor Remain omdat immigratie, een van haar bevoegdheden heel moeilijk lag. Ze kwam niet buiten en bleef daardoor aanvaardbaar voor de Conservatieve partij, een brede kerk.

Het premierschap van Margaret Thatcher gaan we niet verheerlijken, zeker niet aan deze kant van het Kanaal. Toch leeft na het referendum het gevoel: de jongens hebben er een potje van gemaakt, het is tijd voor een zakelijke vrouw die alles nog kan rechttrekken.

Arme Cameron

Het heeft geen haar gescheeld of het was anders uitgedraaid. Boris Johnson, de voormalige burgemeester van Londen, was de gedoodverfde kandidaat om Cameron op te volgen. Arme Cameron, domme Cameron. Hij deed het onmogelijke, een jaar geleden een absolute meerderheid voor de Tories, de Conservatieve partij. Domme Cameron, hij schreef een referendum uit over het EU-lidmaatschap dat hij niet bleek te kunnen winnen.

Boris dus premier, maar het is een gegeven in die partij dat de favoriet het niet haalt. Denk maar aan Michael Heseltine in de thriller "Moord op de IJzeren Dame", Michael Portillo (die met die treinen) in 2001 en David Davis tegen Cameron in 2005. Als iemand de Britten overtuigd heeft om Leave te stemmen dan was het de clowneske, flamboyante Boris; niet de grijze, intellectuele Gove of de Labour-voorzitster van de Leave-campagne, Gisela Stuart. Een Beierse, die in 1974 van het kersverse vrij verkeer van personen handig gebruikt gemaakt heeft om in Engeland aan de slag te gaan als leerling in de boekenverkoop. Spijtig dat Gisela Boris geen exemplaar van de Shakespearetragedie "Macbeth" aan de hand heeft gedaan. Dan had hij misschien nog een idee gehad van wat hem te wachten stond.

Verraad

Gedurende de campagne voor het referendum had Boris met Gove het land rondgereden. Drie maanden lang, in een bus met op de buitenkant slogans in grote letters, halve waarheden bleek achteraf. Toch duurde het tot de dag dat de kandidaturen voor het Tory-voorzitterschap binnen moesten vooraleer Gove Boris kon telefoneren om hem te zeggen dat hij Boris als premier niet zag zitten en zelf kandidaat was. Gove had Boris kansloos gemaakt. 

Op de daaropvolgende persconferentie waande je je even bij Bart De Wever toen Boris Caesar citeerde. "Et tu, Michael" dacht iedereen. (Wat is trouwens de vocatief van Michael. Het is te lang geleden.) Of de historicus Boris Johnson dat opgestoken had in Oxford dan wel op de Europese school in Brussel laten we even in het midden.

Verraad. Het is geen onbekend gegeven in de Conservatieve partij van David Cameron. Denk maar aan de defenestratie van Margaret Thatcher in 1990 en de moeilijkheden die haar opvolger John Major beleefde met de Maastricht-rebellen. Ook Gove werd het niet in dank afgenomen. Slechts 48 parlementsleden schaarden zich achter zijn kandidatuur, nog twee minder tijdens de tweede ronde. Michael Gove was "toast" en de relatief onbekende Andrea Leadsom ging met de buit lopen.

Leadsom schakelt zichzelf uit

Leadsom, staatssecretaris voor Energie onder Cameron, leerde het brede publiek enkel kennen tijdens de referendumcampagne, onder andere in de tv-debatten waar ze met haar glimlach en positieve teflon-persoonlijkheid de harten van het Leave-kiezerskorps stal. Leadsom had een verleden in business, bij de banken, wat ze handig kon uitspelen in de race voor het conservatieve voorzitterschap, maar al snel rezen er vragen over de nauwkeurigheid van haar CV. Een interview in de Times waarin ze haar moederschap leek uit te spelen tegenover de kinderloze May een week of zo nadat May de pijn over haar kinderloosheid in de media had uitgebracht, leek haar de das om te doen. Waren er nog meer redenen waarom ze zich zo plots terugtrok? Voor het ogenblik weten we het niet.

Wat we wel weten is dat we net als in mei 1979 aan het begin staan van een nieuw premierschap met voor de eerste keer in meer dan 25 jaar een vrouwelijke premier in Downing Street 10. De uitdaging is enorm. We hebben het begrepen: brexit betekent brexit. Maar of het een brexit wordt zoals Boris Johnson het in de Telegraph voorstelde, waarbij het verschil met EU-lidmaatschap niet meteen duidelijk is, is wel de vraag. Slaagt het VK erin om in de eengemaakte markt te blijven en komt er een Belgisch compromis over het vrij verkeer van personen? Well we will just have to wait and see.