Mislukte coup zet relatie Ankara-Washington onder druk

De mislukte staatsgreep in Turkije speelt ook de relatie tussen de Verenigde Staten en Turkije - twee belangrijke NAVO-partners - danig parten. Zo zijn de Amerikanen niet te spreken over insinuaties als zou de VS achter de coup zitten. En de Turkse overheid heeft een luchtmachtbasis gesloten vanwaar Amerikaanse jets vertrekken om tegen terreurgroep IS te vechten.
De luchtmachtbasis van Incirlik

Steeds meer geluiden weerklinken dat de mislukte putsch in Turkije niet puur militair was, maar wel aangedreven uit politieke hoek. Sommige Turkse stemmen suggereren publiekelijk Amerikaanse betrokkenheid. Washington is not amused. "Zulke uitlatingen zijn onjuist en bijzonder schadelijk voor onze bilaterale relaties", aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry. Hij heeft er in een gesprek met zijn Turkse ambtsgenoot op aangedrongen om terughoudend te zijn. "De VS is bereid om de Turkse autoriteiten te helpen bij het onderzoek", aldus nog Kerry.

Al zijn de insinuaties over eventuele Amerikaanse betrokkenheid niet het enige probleem. Zo hebben de Turkse autoriteiten na de poging tot staatsgreep het luchtruim afgesloten boven de luchtmachtbasis in Incirlik, in het zuidoosten van Turkije. Vanop die basis vertrekken Amerikaanse gevechtsvliegtuigen naar Irak en Syrië om er te strijden tegen terreurgroep IS. Ook de elektriciteitstoevoer op de basis is afgesloten. Ankara benadrukt dat het om een korte tijdelijke maatregel gaat. Een langere afsluiting van de basis zou in elk geval een streep door de rekening zijn van de internationale coalitie tegen IS. John Kerry vraagt Turkije expliciet om gefocust te blijven op de strijd tegen de terreurgroep. Het Pentagon is in elk geval druk overleg aan het plegen met de Turkse overheid om Incirlik zo snel mogelijk weer operationeel te krijgen. 

Intussen heeft de Amerikaanse luchtvaartautoriteit (FAA) alle vluchten tussen Turkije en de Verenigde Staten een halt toegeroepen uit veiligheidsoverwegingen. "We monitoren constant de situatie in Turkije en zullen een update geven zodra de situatie evolueert", klinkt het.

Ten slotte is ook de grote politieke rivaal van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan een heikel punt. Fethullah Gülen verblijft in ballingschap in de VS, maar zit volgens Erdogan rechtstreeks achter de mislukte coup. Erdogan heeft de Verenigde Staten opgeroepen Gülen te arresteren of aan Turkije uit te leveren. De VS liet al verstaan dat Ankara met stevige bewijzen zal moeten komen.

Ook Griekenland zit met een ei

De Verenigde Staten zijn niet het enige land dat af te rekenen heeft met moeilijke diplomatieke kwesties na de mislukte staatsgreep in Turkije.

Na de coup zijn acht Turkse putschisten per helikopter gevlucht naar Griekenland. Daar werden ze kort na de landing opgepakt. De militairen vroegen er asiel aan. De Griekse overheid zal die aanvraag "snel" behandelen, belooft Athene. Premier Alexis Tsipras van Griekenland heeft in een telefoongesprek met de Turkse president Erdogan wel verduidelijkt dat de procedure "met absoluut respect voor de mensenrechten en internationale verdragen" zal gebeuren.

De kwestie betekent in elk geval ook voor Athene een diplomatieke hete aardappel.