Zondag, misdag

Zondag, misdag. Dat is in Rio niet anders. Mijn moeke zou fier zijn als ze hoorde dat ik zo vroeg ben opgestaan om in God zijn nabijheid te vertoeven. Na even mijn collega’s van team Rio te controleren op hun vestimentaire keuzes – voorschriften waren duidelijk: niet te veel bloot, geen voetbalshirts of vrijetijdskledij - waren we klaar voor onze zondagse plicht.

Wie de kerk in België nog bezoekt, weet het: er durven al eens wat plaatsjes vrij te blijven in de zondagse mis. Brazilië daarentegen is het land met de grootste aantal katholieken ter wereld. Toch moet de katholieke kerk er ook aan populariteit inboeten. Maar de evangelische kerk, meer bepaald de Pinksterbeweging, is aan een stevige opmars bezig in Brazilië. In 1970 was 90 procent van de Brazilianen katholiek. In 2010, bij de laatste grote volkstelling, was dat aantal gedaald naar 64,4 procent. Verwacht wordt dat deze kerk tegen 2020 de grootste is. Vanwaar dat succes?

De kerk predikt een theologie van welvaart: geluk, gezondheid en rijkdom kunnen aan iedereen ten deel vallen. Niet in de hemel, maar nog tijdens het leven. Instant geluk, voor een paar real extra per maand. Dat moesten wij dus ook gaan beproeven.

Betalen met kaart? Geen enkel probleem

De verwelkoming is hartelijk. We zijn hier welkom. Geen geheimzinnig gedoe à la scientology. So far, so good. Er is maar liefst plaats voor 6.000 mensen in deze kerk. En die plaatsen raken al snel gevuld. Twee grote televisieschermen, een 5-tal camerastandpunten en een regiewagen waar ze bij de VRT jaloers op zouden zijn: de kerk is er klaar voor!

Ook bij de aanvang van de “culto” (cultus of mis) is de sfeer feestelijk. Heuse popzangers en een prachtig gospelkoor zorgen ervoor dat we ons meteen in ons sas voelen. De karaoke-achtige begeleiding van de muziekteksten laten toe dat ook Team Rio zachtjes mee kan zingen op de tonen van God.

Wat ook meteen in het oog springt: de betaalterminals zijn overal. Gelovigen betalen tienden (1/10 van hun loon) om steun te betuigen aan de kerk. Ook extra verzoekjes, zoals wat minder last van reuma, een knappere vrouw of mooi weer op je huwelijksdag kunnen aangevraagd worden, mits betaling uiteraard. Dan doet God al eens een overuurtje.

Meneer pastoor versus Silas “rockster” Malafaia

Het “moment supreme” is aangebroken: pastoor Silas Malafaia betreedt het podium. 57 jaar, master in de psychologie en oprichter van de Assembleia de Deus Vitoria em Cristo, de kerk waarin we ons bevinden. Zijn vermogen wordt geschat op 150 miljoen dollar. Vergeet maar meteen het beeld dat u van een doordeweekse Vlaamse pastoor hebt: he ain’t nothing like that.

Een interessante combinatie tussen Geert Hoste en een doorgewinterd politicus. Een volksmenner pur sang. Held en God op deze aarde voor de aanhangers van zijn kerk; publieke vijand nummer 1 voor vele anderen. Maar of je zijn boodschap wil horen of niet: hij is alomtegenwoordig online: Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat... he is on it!

Eerwaarde Malafaia houdt tijdens zijn mis een eindeloze preek over God, over hoe politiek en religie onvoorwaardelijke verbonden zijn, vol homofobe uitspraken, een korte les ‘hoe stem ik het beste’ en nog enkele handopleggingen om ieder die zijn bijdrage gedaan heeft te genezen van het kwade in deze wereld. Iedereen die vandaag er was, kan met een gerust hart naar huis: alles komt goed en daarvoor hoeven ze niet te wachten tot in het hiernamaals. Een kerk die zorgt voor instant geluk: wat meer heeft generatie Y (de mijne!) nodig?

Pastoor Malafaia bidt, roept, tiert, lacht (een beetje eng) en wordt extatisch bij momenten. De zaal doet niet onder en ondergaat collectieve catharsis. Je kan er veel over zeggen, maar dit gevoel van verbondenheid heb ik bijna nergens zo gevoeld als hier.

Religie en politiek hand in hand

Pastoor Malafaia ziet volksopvoeding als één van zijn belangrijkste taken. Zo neemt hij tijdens de mis uitgebreid de tijd om uit te leggen hoe je best kan stemmen en steekt hij zijn afgrijzen voor de afgezette presidente Dilma Rouseff en de arbeiderspartij, de PT, niet onder tafel. Zij konden op zijn steun rekenen tot het moment dat ze besloten akkoord te gaan met de abortuswetgeving. Een brug te ver voor meneer pastoor.

Hij steekt het niet onder tafel of banken hoe hij vindt dat er gestemd moet worden. En zijn volgelingen bevinden zich veelal in achtergestelde buitenwijken, waar het onderwijs niet top is. Hij schotelt hen instant geluk, levenswijsheid en gezellige momenten voor in ruil voor wat van hun maandloon. En hij vergroot zijn politieke macht telkens er een nieuwe gelovige zich bekeert. Gevaarlijk? Ik vrees van wel. Maar wie stopt hem nog? In tijden van zware economische crisis, wordt er krampachtig gezocht naar een houvast die de gecorrumpeerde Braziliaanse politici niet meer kunnen bieden. En daar speelt meneer pastoor goed op in.

Maar laten we de proef op de som nemen. Volgende zondag ga ik terug met bankkaart en vraag ik God om wat extra goud op deze Spelen. Of God mijn verzoek verhoord heeft, kan u volgen op sporza.be.

Volg ons Trio in Rio op sociale media: