Luidt deze blamage het einde in voor Merkel?

De deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Vorpommern, haar heimat, zijn uitgedraaid op een blamage voor bondskanselier Angela Merkel. Komt een nieuwe ambtstermijn in het gedrang?
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

1. Zegt dit iets over de nationale politiek?

Mecklenburg-Vorpommern stelt politiek gezien niet zo veel voor. Het is een kleine deelstaat (1,6 miljoen inwoners) in het noordoosten van Duitsland, zonder al te veel vluchtelingen overigens. Veel nationaal belang hebben deze verkiezingen dus niet. Maar de slechte uitslag voor Merkel en de CDU heeft wel een grote symbolische waarde.

De deelstaatverkiezingen in de thuisstaat van de bondskanselier waren immers een belangrijke test geworden voor de kanseliersverkiezingen volgend jaar. Want ook die zullen draaien rond het vluchtelingendossier. Bovendien zijn er binnenkort deelstaatverkiezingen in Berlijn en de peilingen wijzen op een gelijkaardig scenario als gisteren.

2. Waarom schiet de AfD razendsnel de hoogte in?

De rechts-populistische partij Alternative für Deutschland (AfD) bestaat nog maar 3 jaar, maar zit nu al in 9 Duitse deelstaatparlementen. De partij pakte aanvankelijk uit met eurosceptische standpunten, maar herpositioneerde zich tijdens de vluchtelingencrisis. Bondskanselier Merkel en haar "wir schaffen das" werden de schietschijf van de AfD, die zich ook laat opmerken met felle anti-islamretoriek.

Dat de AfD, die wel te lijden heeft onder interne twisten, zo snel aan aanhang wint, toont dat een groot deel van de Duitsers het gehad hebben met de vluchtelingenpolitiek van Merkel. Duitsland heeft vorig jaar bijna een miljoen vluchtelingen opgevangen. Die nasleep laat zich ook nu nog duidelijk voelen.

3. Is de positie van Merkel in gevaar?

Ongeveer de helft van de Duitsers steunt het beleid van Merkel volgens de laatste peilingen. Dat is historisch laag. Opvallend is wel dat de populariteitscijfers hoger liggen wanneer gevraagd wordt of Merkel bondskanselier moet blijven. Je kan dus niet zeggen dat ze het vertrouwen van de Duitsers volledig kwijt is.

Merkel heeft nog niet duidelijk gemaakt of ze volgend jaar kandidaat is voor een nieuwe ambtstermijn. Over die vraag, "de K-Frage", wordt intussen druk gespeculeerd in de Duitse pers. Als ze kandidaat is zullen de verkiezingen ongetwijfeld rond haar persoon draaien: voor of tegen Merkel.

De tegenkanting komt overigens niet enkel van de AfD. Ook binnen de CDU en vooral bij zusterpartij CSU is het ongenoegen groot. Velen vinden dat ze een te linkse koers vaart. Een duidelijke opvolger die het van Merkel kan overnemen is er echter niet.

4. Nog vier jaar Merkel dan?

Dat zou goed kunnen. Op basis van de meest recente peilingen zou het meest logische scenario zijn dat Merkel opnieuw kanselier wordt, ondanks het verlies voor haar partij. Volgens analisten is Merkel, die in het verleden al bewees dat ze terug kan vechten uit een moeilijke positie, ook nog ambitieus genoeg om te gaan voor die nieuwe termijn.

Haar beleid grondig bijsturen het komende jaar zal das Mädchen niet doen. Dat heeft ze altijd al heel geleidelijk gedaan. Maar Merkel kan het ongenoegen natuurlijk niet negeren en zal dus moeten tegemoetkomen aan de kritische stemmen. Haar wacht ook de moeilijke taak om het beleid beter te verkopen aan het Duitse publiek.