Na assisen de ondraaglijke leegte - Walter Van Steenbrugge

De auteur - een man met ervaring in assisenzaken - is ontgoocheld over de nieuwe wet die het aantal "rechtszaken met jury" moet aan banden leggen. De nieuwe procedure zal niet goedkoper zijn en zorgt vooral voor veel onduidelijkheid bij slachtoffers en daders.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Walter Van Steenbrugge is strafpleiter.

Het nieuwe gerechtelijk jaar is gestart. In meerdere arrondissementen gebeurde zulks na een eucharistieviering. Daartoe werden we zelfs langs officiële weg uitgenodigd. Het is me een compleet raadsel wat de link moge zijn tussen kerk en justitie -tenzij men elkaar wil beïnvloeden- maar de realiteit is toch wat ze is: eerst de hostie, voor sommigen misschien wel een biecht, en dan de toga.

Het is echter niet deze kerk-staat-compound die nu zorgen baart. Er zijn wel nog andere, en hetere, problemen.

Zonder assisen goedkoper?

Neem nu de veelbesproken afschaffing van het hof van assisen. Eén van de ingrediënten van het Potpourri-wet van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) betrof immers de gedeeltelijke euthanasie van de juryrechtspraak.

“Dure en tijdrovende assisenprocessen moeten kunnen vervangen worden door de klassieke procedure voor de correctionele rechtbanken”, zei Geens, zoveel maanden terug. Of hij qua kosten en tijd zijn doelstellingen zal halen is al zeer de vraag, nu in tegenstelling tot de assisenprocedure er in het klassieke correctionele proces altijd een hoger beroep mogelijk is waardoor één welbepaalde zaak in plaats van in één keer, nu in vele gevallen in twee aanleggen zal worden afgewerkt. Waardoor logischerwijs meerdere magistraten deze vaak volumineuze dossiers zullen moeten lezen en beoordelen.

Niet meer ... of toch nog wel?

Een meer heikele kwestie is dat na meer dan zes maanden sedert de inwerkingtreding van het nieuwe regime niemand weet voor welke zaken men nog wel zal teruggrijpen naar de “oude” assisenprocedure, die in theorie blijft bestaan.

Geen enkele zekerheid bestaat op dit punt. Er wordt beweerd dat men enkel nog naar het assisenhof zal trekken bij zeer zware misdaden, doch wie gaat zulks bepalen en zal dit gebeuren vooraleer de debatten gevoerd worden? Zowel de verdachte als het slachtoffer blijven dus lange tijd onwetend voor welke rechtbank ze uiteindelijk zullen moeten verschijnen.

Welke straf?

Daarnaast is er een even grote onzekerheid over de straf die kleeft op het misdrijf waarvoor de vervolging werd ingesteld, bijvoorbeeld op het plegen van een moord.

De wetgever heeft voorzien dat de correctionele rechtbank die zal moeten oordelen over een moord gepleegd na 29 februari 2016 (dag van de inwerkingtreding van de wet) een gevangenisstraf tot 40 jaar kan opleggen. Evenwel werd over het hoofd gezien tot welk een maximum straf een moord begaan vòòr 29 februari 2016 voor diezelfde rechtbank kan leiden.

Door sommigen wordt aangevoerd dat de correctionele rechtbank dan maximaal een straf kan opleggen van 30 jaar, anderen menen dat deze maximumstraf gelimiteerd is tot 20 jaar.

Geen enkele helderheid over de maximumstraf die na correctionalisering van toepassing zal zijn, wat te wijten is aan het feit dat de wetgever geen enkele aandacht heeft besteed aan een overgangsregime.

Meerdere zaken van dat kaliber staan thans te wachten op behandeling voor de correctionele rechtbank, doch niemand heeft op dit punt enig houvast.

En nog onduidelijkheid ...

Nog erger is dat er geen enkele duidelijkheid is over het concrete en praktische verloop van de rechtspleging voor de correctionele rechtbank als die oordeelt over zaken die vroeger het exclusieve terrein waren van het assisenhof.

Op vandaag bestaat geen wet die voorziet hoe je voor een correctionele rechtbank een getuige kunt oproepen terwijl dit voor de assisenprocedure tot in de puntjes geregeld is.

Kortom je kunt vandaag aan de betrokken procespartijen niet uitleggen hoe het proces in de praktijk zal verlopen, voor welk rechtscollege deze zullen moeten verschijnen en wat van het proces op het vlak van bestraffing mag verwacht worden.

Onaanvaardbaar in een land dat zich een rechtstaat noemt, en zeker na een dergelijke lange periode sedert de wet van toepassing is.

Waterbak

De minister van justitie vergeleek destijds zijn Potpourri-plannen met één van de hoogst verfijnde disciplines uit de mooie atletieksport: de hink-stap-sprong.

Ik dacht bij het overschouwen van de beschreven wetswijziging en de gevolgen tot op vandaag aan een steeplechase zonder eindmeet, en met geblinddoekte participanten. Gegarandeerd kom je dan in de waterbak terecht, en dat kan toch niet de bedoeling zijn voor de afhandeling van de zwaarste misdrijven.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.