Europa moet signaal uit Hongarije ernstig nemen - Lukas De Vos

De Hongaarse premier Orbán heeft het referendum over vluchtelingen verloren. Toch kan de Europese Unie maar beter wel rekening houden met het signaal dat de kiezer gaf.
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina
AFP or licensors

Lukas De Vos was journalist buitenland bij VRT Nieuws. Hij blijft met grote interesse de Europese en internationale politiek volgen.

Hoog van de toren moet Viktor Orbán, de populistische premier van Hongarije, niet blazen na zijn deerlijk mislukte volksraadpleging. Niet eens 40 % van de 8,3 miljoen stemgerechtigden is komen opdagen, om precies te zijn 39,8 %. En dat ondanks een “blitz-campagne” van de regering die onbeschaamd de eng nationalistische angstgevoelens bespeelde met grote billboards en een eindeloze stroom propaganda op de steeds makkere want strak gecontroleerde staatsmedia.

De campagne heeft 18 miljard forint gekost, zowat 58,5 miljoen euro. Daarmee had Hongarije makkelijk de 1.294 toegewezen migranten kunnen opvangen. Niet één heeft zich al aangemeld. Orbán zal zich moeten reppen om een eiland met vluchtelingen te bevolken of ze te hervestigen in Libië of de woestijn.

Vervalste rekenkunde

Om dan bombastisch te verklaren dat “Brussel” niet over de afwijzing tegen de verplichte spreiding van vluchtelingen heen kan kijken als “de Hongaren met 99,2 % nee zeggen”, zoals Orbán beweert, dat is vervalste rekenkunde. Het is niet zijn enige leugen. Er waren maar 98,3 % nee-stemmen.

En dat er een meerderheid is, is al helemaal te gek om los te lopen, 60,2 % stuurde zijn kat. Dat een slogan luidde: “Europa wil een stad vol illegale vluchtelingen in Hongarije vestigen”, was al even grof. Hooguit een dorp, van illegalen is geen sprake.

Dat de aanslagen in Parijs, Brussel en Zaventem “het werk waren van immigranten” was pure laster. Maar het is een beproefde tactiek, dezelfde die Erdogan in Turkije, of Hitler in de nazitijd toepaste: de parlementaire meerderheid heeft altijd gelijk en is absoluut.

De beproefde tactiek van volksverlakkerij met bedrieglijke informatie moet de positie van Orbán nog versterken, angst is een stevige drijfveer. De uitslag heeft dan ook in eerste instantie belang voor de binnenlandse machtsverhoudingen.

Zijn partij Fidesz zat in een dip bij peilingen in 2015. De aandacht diende afgeleid. Niks makkelijker dan een schlemiel als schuldige aanwijzen. Waren dat vroeger traditioneel de Roma, en voor de fascistische partij Jobbik ook de Joden, dan was de zondvloed van vluchtelingen een geschenk uit de hemel. “Wij zijn voorlopers die eerder dan Brussel gezien hebben wat het echte probleem is van Europa: een gewetenscrisis en een burgerlijke catastrofe”, zei Orbán.

"Wij zijn voorlopers"

Met “wij” bedoelde hij geen pluralis majestatis, maar zichzelf en zijn Poolse geestesgenoot Jaroslaw Kaczynski van de regerende PiS-partij. Dat zullen de “nihilisten” in Brussel geweten hebben, want ook met Polen dreigt een open conflict, nu de meest rabiate anti-abortuswet eerstdaags ter goedkeuring ligt, en alle gelijkheidswaarden onderuithaalt.

Beide politici zijn exponenten van de contrareformatie. Of zoals Orbán het uitdrukt: “Een culturele tegenrevolutie”. Tegen wie? Tegen de EU, tegen het IMF, tegen vreemdelingen, tegen andersdenkenden, tegen NGO's, tegen multinationals, tegen anderstaligen, tegen islamieten. Terloops: 0,1 % van de bevolking is moslim.

Toekomst van Hongarije

Wat Orbán met de culturele tegenrevolutie bedoelt is homogeniteit. Onheus uitgedrukt, etnische zuivering. Hij wil terug naar het solidarisme binnen de eigen grenzen, de “illiberale staat” die niks moet weten van globalisering en internationalisme.

De tegenrevolutie steunt op drie pijlers: vluchtelingen en migranten zijn de voorbode van terreur; zij pikken de banen in van echte Hongaren; en ze brengen de christelijke identiteit in het gedrang. Daar past stemmingmakerij bij. Zo liet de regering een kaart verspreiden met daarop no-go-zones in Europa, plekken waar inwijkelingen de wet dicteren en waarop de ordediensten geen greep meer hebben. Parijs, Berlijn, Brussel, Marseille, Gotenburg, Stockholm kleuren rood.

“Breng de toekomst van Hongarije niet in gevaar”, was dan ook de grondslogan.

"De kleine dictator"

Voor Europa is Orbán meer dan ooit de gebeten hond. Hij heeft zowat alle principes geschonden, de "kleine dictator", zoals commissievoorzitter Juncker hem liefkozend noemde (en hem meteen een mepje op de kin gaf). Want de officiële Europese politiek is gericht om de drie landen bij te springen die onevenredig veel vluchtelingen binnen kregen: Griekenland, Italië, Hongarije.

Van de 175.000 nieuw aangekomenen die een vluchtelingenstatuut aanvroegen, moeten er 54.000 elders ondergebracht worden. De Hongaarse rechtbanken hebben overigens maar 15 % van de behandelde aanvragen ingewilligd, een dubieus laagterecord in de EU. De grensmuren met Kroatië en Servië werken al ontmoedigend genoeg.

Satire

Het gebral van Orbán moet ernstig genomen worden door de EU, want zijn fragmenteringspolitiek (in vele opzichten een brexitdeuntje) speelt vooral in de kaart van Rusland, met wie Orbán zoete broodjes bakt en aparte energiedeals afsluit.

En het overmoedige quotasysteem gaat sowieso op de schop. Maar in eigen land past alleen satire. De Dubbelestaartpartij MMKP, een anarchistisch dadaïstisch clubje, had dat goed begrepen en ridiculiseerde de “Weet u dat”-campagne én de onnozele vraagstelling.

Haar symbool is dat van "Man Bijt Hond", de gespletenheid zit vanachter, niet in het brein. Ze belooft het eeuwig leven plus twintig jaar voor als het toch fout loopt, en gratis bier.

Zij heeft het bij het rechte eind: de uitslag nu bevestigt wat een enquête in september aangaf. 64 % van de Hongaren vindt het hun plicht vluchtelingen te helpen. De partij voorspelde dat wie niet kwam stemmen eigenlijk ja tegen Europa zei. Orbán kan het best met de staart tussen de benen verdwijnen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.