Het is kiezen tussen de pest en de cholera op 8 november

In de rubriek "Vlamingen in de VS" laten we Vlamingen aan het woord die in een van de staten van Amerika wonen. Zij beschrijven hoe ze de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 8 november ervaren. Vandaag: Arizona.

Op een paar bumperstickers na zijn de presidentsverkiezingen van 2016 in Arizona niet heel aanwezig in het straatbeeld. Wel zie je overal de "Stars and Stripes" waaien. Patriottisme, maar met de rug naar de federale politiek gekeerd. Omdat het straatbeeld niet alles zegt over wat er gaande is, heb ik dan maar eens bij de mensen zelf gepolst.

Meestal bij collega's, maar ook in bars en bij een aantal vrienden van collega's. Toegegeven, dit is een zeer selecte steekproef uit een samenleving met veel meer lagen, maar het geeft toch een idee van hoe de Amerikanen over hun presidentsverkiezingen denken.

Amerikanen in het zuidwesten houden van underdogs

De reacties waren niet heel uiteenlopend: quasi iedereen is van mening dat ze met Hillary Clinton en Donald Trump de minst slechte uit twee slechte kandidaten moeten kiezen, "the lesser of two evils". Dat laatste zinnetje werd letterlijk door velen aangehaald.

Hoewel Clintons e-mail-gate-schandaal en haar leugens daarover in Europa minder aandacht kregen, is dit in de VS toch iets waar de publieke opinie niet licht over gaat. Iedereen die toegang heeft tot geheime informatie maar die er op een server in de kelder thuis een back-up van maakt, hoort volgens de doorsnee Amerikaan thuis in de gevangenis en zou al helemaal geen president mogen worden.

Maar allicht is het feit dat Clinton ermee weg lijkt te komen, nog wat haar het meest gehaat maakt. En "hate" is wel degelijk het woord dat sommigen gebruiken wanneer ze het over Clinton hebben. Amerikanen, althans in het zuidwesten, houden van underdogs, mensen die het maken door noeste arbeid, niet door politiek ellebogenwerk.

Op dat vlak heeft Donald Trump alvast een lengte voor op Clinton: hij behoort niet tot het politieke establishment. Niet dat hij zijn fortuin heeft vergaard met noeste arbeid, maar dat is minder belangrijk. Hij steekt af. Hij gooit de dingen op hun kop. Hij doet iets anders, en dat werkt voor velen.

Iemand verklaarde zijn succes door aan te halen dat mensen verandering willen omwille van de verandering. Echter, nagenoeg iedereen met wie ik sprak, ook zij die eerder hun misprijzen tegenover Clinton lieten blijken, is ronduit beschaamd over de figuur Donald Trump. Ze vinden het ongelofelijk dat zo'n clown werkelijk de presidentskandidaat voor de Republikeinse partij is. Ze zijn zich terdege bewust van het modder figuur dat de VS internationaal slaat.

"Het gevoel niet vertegenwoordigd te zijn"

Amerikanen lijken hun rug gedraaid te hebben naar het politieke establishment in Washington, maar ze blijven wel patriottisch. Getuige daarvan de reacties die ik verzamelde en die emotioneel soms hoog opliepen (een collega stond werkelijk rood aangelopen te roepen in de bar): "It's a big, big mess. A disgrace. We are not represented." Dat laatste zinnetje verschoof de discussie naar de diepere essentie van democratie.

De schuld voor het gevoel niet vertegenwoordigd te zijn, werd al snel gelegd bij de financiering van de verkiezingscampagnes en bij de (sociale) media. Door een Europese bril bekeken, zijn dat toch twee aspecten die loodrecht staan op de principes waar de VS op gebouwd is: een vrije president die een vrij volk volgens de gelijkheidsbeginselen moet vertegenwoordigen, maar wiens campagne wel gesponsord wordt door een miljoenenlobby.

En hoe kan een volk vrij zijn met alomtegenwoordige (sociale) media die de perceptie zo diepgaand beïnvloeden: sommigen geloven alles wat ze lezen en horen, anderen klagen dat ze niet meer weten wat te geloven.

Tijdens deze discussie waagde ik het om de ideeën die David Van Reybrouck in zijn boek "Tegen verkiezingen" uiteenzette, op de tafel te gooien. Iedereen was het er wel over eens dat het inbouwen van loting in het verkiezingsproces de miljoenenlobby achter de campagnes buitenspel kan zetten, maar niemand geloofde dat precies diezelfde miljoenenlobby de deur daarvoor ooit nog maar op een kier zou willen zetten.

Vreemd dat de libertairen niet meer aandacht krijgen

Als voorbeeld van die verwarde perceptie: een collega met op het bureaublad van zijn computer een foto van Trump met een grote wuivende Amerikaanse vlag in de achtergrond. Bij elke presentatie wordt dat beeld dan ongegeneerd het publiek ingestuurd. Pittig detail is dat dat publiek wel heel divers is: Indiërs, Europeanen, moslims, etc...

Toch staat die collega bekend als heel genereus en van haatdragendheid kan hij eerlijk gezegd allerminst beticht
worden. Maar je zou toch verwachten dat die collega zich ervan bewust is dat Trump het nu niet bepaald begrepen heeft op migranten.

Een groeiend aantal mensen stelt echter hun hoop in een derde kandidaat, Gary Johnson, de genomineerde voor de Libertarische partij. De waarden die de libertairen uitdragen zijn -in een notendop- vrijheid door individuele soevereiniteit en non-agressie. Ook zij hebben een underdog-factor die ingaat tegen het
politieke establishment in Washington en lijken mij alvast minder in de knoop te liggen met de idealen van de Founding Fathers. Vreemd dat deze partij niet meer aandacht krijgt.