Veiligheidsraad steunt unaniem Guterres als nieuwe VN-chef

In New York heeft de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties unaniem zijn steun uitgesproken voor de kandidatuur van de Portugees Antonio Guterres als nieuwe topman van de organisatie. De uiteindelijke beslissing ligt bij de Algemene Vergadering, maar dat lijkt een formaliteit. Guterres zou in januari aan de slag gaan bij de VN.

Gisteren bleek dat Guterres het vertrouwen had van 13 van de 15 leden van de VN-Veiligheidsraad, waaronder de vijf permanente leden (VS, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk en China), die beschikken over een vetorecht. Daardoor was Guterres toen al zo goed als zeker van de job.

Vandaag heeft de Veiligheidsraad dan unaniem zijn steun uitgesproken voor Guterres. De lidstaten van de VN moeten die keuze nu in de Algemene Vergadering bekrachtigen, maar dat lijkt een formaliteit. Met de steun van de grote landen en de meeste kleintjes lijkt Guterres vrijwel zeker van zijn verkiezing. 

Als dat het geval is, zal hij begin volgend jaar de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon opvolgen als secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Guterres wordt dan de negende VN-topman en de eerste Europeaan in die functie sinds de Oostenrijker Kurt Waldheim in 1981. Hij krijgt een ambtstermijn van vijf jaar die één keer verlengd kan worden.

Guterres is een Portugese socialist en was tussen 1995 en 2002 premier van zijn land. Tussen 2005 en eind vorig jaar was hij de topman van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN. Hij is 67 en heeft veel ervaring opgedaan met vluchtelingen en met de crisis in Syrië, iets wat hem goed van pas zal komen als VN-topman.

Moeilijke taak voor Guterres

De functie van VN-secretaris-generaal is geen makkie en zeker nu niet. Heeft de topman van de grootste organisatie ter wereld dan veel invloed en gezag, dan is hij tegelijk erg afhankelijk van de grootmachten en dan vooral van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad.

Als VN-topman zal Guterres vooral de vluchtelingencrisis en de oorlogen in het Midden-Oosten op zijn bord krijgen. Vooral de strijd tegen de terreurgroepen IS en al-Nusrat in Syrië en Irak krijgen de prioriteit, maar evenzeer de chaos in Libië en andere Afrikaanse landen.

In Azië zijn er groeiende spanningen tussen kernmachten India en Pakistan over het oud zeer Kashmir. Verder naar het oosten botst de Chinese expansiedrang met de andere oeverstaten van de Zuid-Chinese Zee en ook met de invloedssferen van de Verenigde Staten en Japan. En dan is er uiteraard nog de kwestie van het onvoorspelbare communistische regime in Noord-Korea.

Guterres zal mogelijk ook een meer uitgesproken mening verkondigen dan de huidige VN-topman, de Zuid-Koreaanse diplomaat Ban Ki-moon. In de Oost-Aziatische traditie van harmonie werd die soms verweten dat hij te grijs en te vaag was.