Waarom we Lampedusa niet mogen vergeten

De voorbije dagen heeft de Italiaanse kustwacht 10.000 bootvluchtelingen gered in de Middellandse Zee. Voor veel mensen is dit nieuws ver van hun bed, maar voor de bewoners van Lampedusa is het dagelijkse realiteit. Vorig weekend heb ik het kleine eiland bezocht. Het was een reis die ik niet snel zal vergeten

Toeristische trekpleister

Toen ik aankwam, heb ik het eiland met de fiets verkend. Lampedusa is amper 20 km² groot, ongeveer zoals Vilvoorde. Ik was aangenaam verrast door wat ik rondom mij zag. Lamepdusa heeft mooie stranden, een diepblauwe zee en een gezellige haven.

Ik had er nooit bij stilgestaan dat er op Lampedusa ook 6.000 Italianen wonen die een normaal bestaan leiden en die leven van toerisme en visvangst. Zelfs het verkeer was zo rustig dat er geen verkeerslichten hoeven te staan.

Poort naar Europa

Lampedusa ligt dichter bij de Tunesische kust dan bij de Italiaanse. Voor veel vluchtelingen is het letterlijk de poort naar Europa, maar de overtocht is bijzonder gevaarlijk. Sinds januari zijn al 3.300 vluchtelingen omgekomen in de Middellandse Zee. Dat is het zoveelste cijfer, we staan er zelden bij stil dat het gaat om echte mannen, vrouwen en kinderen.

Vrachtwagens vol doodskisten

Niet ver van de haven, boven op een heuvel, staat een grote poort. Dit kunstwerk staat symbool voor het graf van alle bootvluchtelingen.

Als ik de plek bezoek, ontmoet ik een ouder Italiaans koppel. Ze komen hier al vier jaar op vakantie omdat ze de bewoners van Lampedusa zo vriendelijk vinden. Ze waren ook ooggetuigen van de grote scheepsramp drie jaar geleden. Op één dag zijn toen meer dan 360 vluchtelingen omgekomen. Het koppel vertelt mij hoe ze de vrachtwagens met doodskisten voorbij zagen rijden.

De timmerman

De volgende dag ontmoet ik Francesco Tuccio, de timmerman van Lampedusa. Op een dag raakte hij in contact met een aantal vluchtelingen dat hun familieleden verloor op zee. Die ontmoeting zette hem aan het denken. Toen hij later op het strand wrakstukken vond van een boot, besloot hij om met het hout een kruisbeeld te maken.

Francesco vertelt me dat hij veel doden heeft gezien, ook kinderen. Hij heeft zich vaak hulpeloos gevoeld, omdat hij niets kon doen om hen te helpen. Daarom maakt hij nu kleine kruisjes als herinnering aan de verloren levens. Het is zijn manier om de bootvluchtelingen waardigheid te geven.

Gewone mensen

Alle mensen die ik aanspreek, zijn op de een of andere manier verbonden met de vluchtelingen. Het zijn gewone mensen en ze hebben vaak verschrikkelijke dingen gezien. Net zoals Pippo Di Maggio. Hij werkt als kok en helpt in zijn vrije tijd bij het Rode Kruis. Op een dag wordt hij naar de haven geroepen om te helpen. Er komt een boot aan vol Afrikaanse jongens. Ze zitten ineengezakt en leunen tegen elkaar. Wanneer Pippo de kustwacht vraagt waarom ze niet meteen in actie schieten, krijgt hij een veelbetekenende blik. Voor deze 29 jongens kwam alle hulp te laat.

De verhalen van de bewoners hebben een diepe indruk op mij gemaakt. Het zijn mensen zoals u en ik die uit solidariteit tot buitengewone daden in staat zijn. Lampedusa is een bijzondere plek, waar diep verdriet beantwoord wordt met groot mededogen.