Naar vervroegde verkiezingen? - Bart Maddens

"De kibbelregering dreigt nu ook een kabbelregering te worden, die haar tijd volmaakt en aanmoddert tot aan de volgende verkiezingen in 2019. Wat zou je ervan vinden om op 20 november – ik zeg maar wat – vervroegd naar de stembus te trekken? Zou dat zo een gek idee zijn?"
labels
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Bart Maddens doceert politieke wetenschappen in Leuven. Hij volgt de communautaire discussies op de voet.

De tweede editie van het #Bel10-project leverde opnieuw boeiende radio op. De luisteraars mochten ideeën voor morgen formuleren, en de politici reageerden daarop. Toch had ik ook een wat vreemd gevoel bij die uitzendingen. Er was iets artificieels aan.

De presenteerstijl was geëxciteerder dan normaal. Maar het leek opwinding zonder voorwerp. En toen begreep ik het: dit is eigenlijk een verkiezingsuitzending zonder verkiezingen.

Politici laten reageren op voorstellen en vragen van burgers, dat is typisch iets wat je doet tijdens de verkiezingscampagne. En het zijn net die verkiezingen die dat zo spannend maken. Omdat je weet dat de politici binnenkort zullen worden afgerekend op wat ze antwoorden.

Omdat kandidaten tijdens die periode op eieren moeten lopen en elk verkeerd woord noodlottig kan zijn. Omdat de burgers dan echt het gevoel hebben dat er naar hen geluisterd wordt. Als je dat doet buiten de verkiezingen, dan is het wel boeiend, maar niet spannend.

Ook politicologen

Ik kan me levendig voorstellen dat de radiomakers hunkeren naar die intense verkiezingstijd. En om het lange wachten op de volgende verkiezingen enigszins draaglijk te maken organiseren ze dan maar een verkiezingsuitzending zonder verkiezingen. Wij politicologen kampen met hetzelfde probleem.

Ook wij kijkend reikhalzend uit naar de verkiezingsperiode. Al was het maar omdat we dan ten volle ons ‘nut’ kunnen bewijzen. Ook wij kunnen wel een Ersatz gebruiken om deze schier eindeloze verkiezingsloze periode te overbruggen. Ik zie dat een aantal collega’s daar nu wat op gevonden hebben. Ze organiseren een stemtest zonder verkiezingen.

En waarom niet eigenlijk? Tenslotte zitten we al sinds de regeringsvorming in een verkiezingscampagne zonder verkiezingen. Het is nog een eeuwigheid tot de volgende stembusgang. Toch zijn de politici al twee jaar onderhevig aan acute verkiezingskoorts. Ze zijn permanent in campagne-modus.

In die mate zelfs dat ze volgens veel waarnemers niet in staat zijn om een daadkrachtig beleid te voeren. Hun Ersatz voor verkiezingen zijn de opiniepeilingen. Maar het verschil met de stemtest-zonder-verkiezingen is wel dat die peilingen totaal onbetrouwbaar zijn.

We hebben dus al verkiezingsuitzendingen, we hebben een stemtest, we hebben verkiezingskoorts, we hebben een campagne. Het enige wat er nu nog aan ontbreekt zijn… verkiezingen! Wat zou je ervan vinden om op 20 november – ik zeg maar wat – vervroegd naar de stembus te trekken? Zou dat zo een gek idee zijn?

Niemand gelooft dat deze regering de komende jaren nog lastige knopen zal kunnen doorhakken. Daarvoor is de regeerperiode al te ver gevorderd. De kibbelregering dreigt nu ook een kabbelregering te worden, die haar tijd volmaakt en aanmoddert tot aan de volgende verkiezingen in 2019.

Dit zullen drie verloren jaren zijn. Volgens de commentatoren is het dit weekend de laatste kans voor de regering om nog stevige beslissingen te nemen, als ze die al kans grijpt. Daarna zullen er hoogstens wat theatrale nummertjes worden opgevoerd om het gebrek aan beleid te verdoezelen. Denk aan de superministerraden tijdens de tweede paarse periode. Maar daar zit niemand op te wachten.

Veel veranderd

Dan is het beter om even op de reset-knop te drukken en de kiezer aan het woord te laten. Want die zit al geruime tijd te popelen om zijn of haar gedacht te zeggen. Tenslotte is er de voorbije twee jaar wel het een en ander veranderd.

De partijen van vandaag zijn niet meer de partijen van 2014. De N-VA is onder druk van de gebeurtenissen geëvolueerd naar een veiligheidspartij met anti-Islam accenten. Ook de Sp.a volgt nu een meer flinkse koers inzake migratie en vluchtelingen. CD&V is naar links verschoven en pleit onomwonden voor een vermogenswinstbelasting, waar in 2014 nog geen sprake van was.

De regering heeft de pensioenleeftijd verhoogd, hoewel daar in de campagne van 2014 in alle talen over werd gezwegen. Wat vindt de kiezer daar allemaal van ? Hoog tijd om het hem of haar eens te vragen.

Zijn dit hallucinaties van een verkiezingsverslaafde politicoloog met ontwenningsverschijnselen? Misschien wel. Maar toch, zo een lange periode zonder democratisch inspraakmoment is niet gezond voor de democratie.

Vraag het maar eens aan de jongeren die de pech hadden om in het najaar van 2014 achttien jaar te worden. Zij hebben in het secundair onderwijs alles geleerd over verkiezingen, ze hebben politieke debatten gevolgd, ze hebben stemtesten gedaan. Maar nu moeten ze wachten tot ze 22 jaar zijn voor ze zelf dat magische stemhokje mogen betreden.

Vraag het maar eens aan de leerkrachten die les moeten geven over verkiezingen. Politieke vorming op school is zoveel intenser en vruchtbaarder in verkiezingsperiodes.

Verkiezingen zenden een democratische stroomstoot door de hele samenleving. Ze revitaliseren het democratische bewustzijn. #Bel10, stemtesten, peilingen, enzovoort kunnen dat onmogelijk vervangen.

Op geregelde tijdstippen hebben we gewoon nood aan the real thing. Zoals nu bijvoorbeeld. En als het frequent organiseren van verkiezingen absolute horror is voor de politieke klasse, dan zegt dat vooral veel over de belabberde gezondheidstoestand van onze democratie.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.