Waarom krijgt alleen president Santos de Nobelprijs?

De Nobelprijs voor de Vrede heeft dit jaar een verrassende winnaar opgeleverd: de Colombiaanse president Juan Manuel Santos. Die had na 50 jaar oorlog een vredesakkoord gesloten met de guerrillabeweging FARC. Maar de rebellenleider Timochenko krijgt de Nobelprijs voor de Vrede niet. Wies Willems van Broederlijk Delen en Colombia-kenner legt uit waarom.
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

De Colombiaanse president Santos heeft samen met guerrilla-leider "Timoshenko" het akkoord onderhandeld. Maar waarom krijgt nu alleen Santos de prijs?

"In eerste instantie omdat Santos zelf vier jaar lang de vredesonderhandelingen heeft geleid vanuit de Colombiaanse regering."

"Maar misschien was er ook wel terughoudendheid vanuit het Comité om de Vredesprijs aan het hoofd van een rebellengroep te geven. Uiteindelijk gaat het om een organisatie die doden en oorlogsmisdaden op haar geweten heeft, en ze worden internationaal nog gezien als terroristen. Dat zou dus heel controversieel geweest zijn."

"Tegelijk was het misschien erkentelijker geweest om het geheel van de onderhandelaars de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen."

Zal dit in slechte aarde vallen bij de FARC?

"Rebellenleider Timochenko heeft intussen gereageerd, en hij heeft president Santos gefeliciteerd. Tegelijk zei hij wel dat de enige echte prijs die hij wil de prijs voor sociale rechtvaardigheid is. En dat dat zelf vanuit het volk zal moeten worden opgebouwd. Toch wel een sneer en een kritische verwijzing naar de toekenning van de Nobelprijs."

"Op dit moment is er onder de FARC-rebellen onzekerheid over de toekomst van de vredesonderhandelingen. Hoe zullen de voorwaarden voor vrede ingevuld worden, na het referendum? Het vertrouwen zal moeten worden hersteld, en het is onduidelijk wat de invloed van de Nobelprijs hierop zal zijn."

Verdient Juan Manuel Santos de Nobelprijs voor de Vrede?

"Het is een verrassende keuze in de zin dat Santos geen onbesproken figuur is. Hij is minister van Defensie geweest onder het vorige regime van president Uribe, die bekendstaat om zijn heel harde, militaire aanpak van de FARC. Hij wordt ook geassocieerd met grootschalige mensenrechtenschendingen."

"Het is nooit zwart op wit aangetoond dat hij bloed aan zijn handen heeft. Heel veel waarheid in het conflict moet nog komen bovendrijven. Maar het is wel bekend dat het regime van Uribe banden heeft met de paramilitaire groepen."

"Sinds 2010 is Santos zelf president en heeft hij afstand genomen van Uribe en heeft hij van het vredesproces het paradepaardje gemaakt van zijn eigen beleid."

Wellicht wil het Nobelprijscomité het vredesproces steunen?

"De timing is zeer goed. Vorige zondag was er het referendum over het vredesakkoord, waar onverwacht een kleine meerderheid tegen het akkoord met de FARC heeft gestemd. Dit signaal van het Nobelprijscomité is een signaal dat de internationale gemeenschap er echt mee wil voor zorgen dat het akkoord er toch nog door komt. Het is een belangrijke duw in de rug."

"Misschien moeten we de Nobelprijs losgekoppeld zien van de persoon van president Santos op zich, en de beslissing van het Comité zien als een internationaal signaal naar Colombia: "Wij staan aan de zijde van vrede"."

Hoe voelt de bevolking zich bij deze oorlog?

"Colombia is een land waar nog altijd een grote ongelijkheid bestaat tussen de grote steden (70% van de bevolking woont er) en het platteland. Het gewapend conflict heeft zich altijd meer op het platteland afgespeeld. Daar zijn de meeste slachtoffers gevallen. Daar worden ook vandaag nog mensen van hun gronden verdreven en mensenrechtenactivisten worden vermoord."

"In het referendum vorige zondag zag je ook dat de overgrote meerderheid van de plattelandsbewoners zich uitspreken voor het vredesakkoord. Voor hen is het veel urgenter om een einde te maken aan het conflict. Terwijl in de grote steden de mensen het veel minder direct voelen en de FARC vooral bekendstaat als een terroristische organisatie."

"Laat ons hopen dat dit een duwtje in de rug is om alsnog met het vredesakkoord voort te gaan."