Sex, lies & videotape - Björn Soenens

Vannacht is de wereld getuige van de tweede rechtstreekse confrontatie tussen Trump en Clinton op tv. Tientallen miljoenen Amerikanen hebben honger na het eerste debat in New York. Trump heeft beloofd dit keer harder te zullen uithalen.
labels
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

Hij zal zich moeten focussen op de aanval, en minder op zijn verdediging. Clinton is al dagen in de weer om zich voor te bereiden op de tweede confrontatie. Zij zal vooral moeten proberen de harten van haar haters te overtuigen. Trump zal hard moeten vechten tegen zijn imago van vulgaire seksist, na het uitlekken van een voor hem verwoestende video.

Als Trump in de running wil blijven, zal hij serieus uit zijn pijp moeten komen vannacht. Zorgen dat hij iets zegt waardoor het seksisme wordt ondergesneeuwd door de volgende waan van de dag.

Zal het dit keer wél over Syrië gaan? Zal het dit keer wél over de vluchtelingencrisis gaan? Wordt Black Lives Matter en het protest tegen blind politiegeweld dit keer niét doodgezwegen? In elk geval: de formule van het debat wordt anders.

Confrontatie nummer twee gaat in de vorm van een town hall meeting. Ongebonden kiezers – echte mensen! - zullen de helft van de tijd vragen kunnen stellen. De andere helft van het debat in Saint-Louis, Missouri, wordt geleid door twee moderatoren, Anderson Cooper van CNN en Martha Raddatz van ABC.

Na het eerste debat is Trump weggedeemsterd in de peilingen. Kan hij deze verkiezing nog winnen? Zijn partijgenoten en vooral de Republikeinse kandidaten voor het Congres zijn in paniek, en zeker na het uitlekken van het grove seksisme van Trump zouden velen hem liever kwijt dan rijk zijn. Als Trump niet terugslaat in het tweede debat, nemen ze wellicht afstand van hem, om hun eigen meubelen te redden. Er staat wat op het spel vannacht.

Waarover gaat deze wedstrijd eigenlijk, vroeg ook Richard Wolffe zich onlangs af in The Guardian. Als je met arendsogen én met voldoende afstand naar de verkiezing Trump tegen Clinton kijkt, dan vallen enkele zaken op. Deze verkiezing gaat niet over oorlog of vrede, niet over kapitalisme of socialisme, niet over privacy of Big Brother.

Het gaat wel over grof seksisme, over onbehouwen uitspraken, ruwe tweets, over een ex-Miss Universe, over vuile hoestjes en cholestorol, over geheimgehouden emails en woede-uitbarstingen, over leugens en halve waarheden. Over seks, leugens en videobanden.

In de campagne lijkt het vaak méér op een freakshow dan op de verkiezing van een Amerikaanse president. Soms lijkt het op een show over niets. Ja, natuurlijk: het gaat ook over wapengeweld, over enkele gevallen van terreur, het uitknijpen van de middenklasse, en de kloof tussen arm en rijk. 

Eerlijk is eerlijk: pakweg twintig jaar geleden was het veel somberder gesteld met Amerika: talloos veel méér moorden, grote terreuraanvallen, in Oklahoma City (de blanke Amerikaan Timothy McVeigh maakte in 1995 uit haat tegen de federale staat 168 slachtoffers met een grote autobom), op de Olympische Spelen van Atlanta in 1996, en, vijf jaar later, de voor eeuwig op ons netvlies gebrande aanval op de twee torens in New York (3000 doden). Niet nu, maar twintig jaar geleden al, gingen de fabrieken in de Rust Belt (Ohio, Indiana, Kentucky) failliet.

Dit is geen verkiezing zoals in 2008 toen de banken en even later de wereldeconomie in vrije val gingen en we een nagenoeg apocalyptische systeemcrisis meemaakten, balancerend op de rand van de afgrond. Waar staan we nu? De werkloosheid in de VS bedraagt 4,9 procent, lager dan bij de herverkiezingscampagne van Reagan in 1984. Toen Obama zich herkiesbaar stelde waren nog 7,8 procent van de Amerikanen werkloos. En toch is het land nu somberder dan toen.

 

Bush tegen Gore in 2000 was in se een oersaaie verkiezing. Toen waren er amper 3,9 procent werklozen, na de boom en de bubblejaren onder Bill Clinton. Toch had de verkiezing enorme gevolgen: er kwamen twee (onbetaalbare) oorlogen van, de ontkenning van het klimaatprobleem, en het verlies van Amerikaans prestige in de wereld. Saaie verkiezingen kunnen grote gevolgen hebben.

Anno 2016 zijn de olie-en gasprijzen lager dan 8 jaar geleden. De beurs is meer dan verdubbeld in waarde, de auto-industrie is gered, de banken bleven overeind, twintig miljoen Amerikanen hebben nu wél een ziekteverzekering (die ze dus vroeger niet hadden), homo’s mogen nu trouwen in de VS, Bin Laden is dood, en er sneuvelen nog amper Amerikanen in oorlogen ver van huis. En toch is het land ontevreden, bang, en onzeker. Het is de soundtrack van deze tijd.

Polarisering

Ja, deze verkiezing kan zware gevolgen hebben. Het maakt wel degelijk uit wie de nieuwe Amerikaanse president wordt. Komt er een muur aan de grens met Mexico? Wordt de Irandeal afgeblazen, worden 11 miljoen illegalen het land uitgezet, gooit Amerika zijn grenzen dicht voor China? Stapt Amerika uit de Navo of de VN?

Met Trump is deze verkiezing nooit saai geweest. Clinton werd voortdurend opgejaagd aan haar linkerkant door een bejaarde revolutionair, Bernie Sanders. In deze verkiezing is de centrumkiezer schromelijk verwaarloosd. De contente Amerikaan wordt verwaarloosd.

Waarom nu, die hevige polarisering? Terwijl Amerika er nu beter aan toe is dan 4 of 8 of 12 jaar geleden, toen er veel meer acute redenen waren voor woede. Amerika vandaag komt niet in opstand tegen rampzalig falen of tegen snelle of ernstige achteruitgang. Het is een opstand tegen het gebrek aan mooie vooruitzichten.

Zoals Sarah Palin zei: “We’re mad, and we’ve been had…” Amerika leeft in een maatschappij die rijk en machtig is, maar niet in staat vooruitgang te boeken op de manier die burgers ooit als vanzelfsprekend beschouwden. De samenleving stelt teleur. De begeestering is weg, alle bestaande systemen bevredigen niet langer.

Nostalgie

Presidentskandidaat Trump zegt dat het Amerikaanse volk daar geen genoegen mee moet nemen. Zijn boze blanke kiezers hebben het welvarende Amerika gekend, in de jaren dat de overheid en het bedrijfsleven werden beschouwd als goed werkende en vaderlandslievende instrumenten, in plaats van oorzaken van corruptie en verzuring.

Trump biedt een brok nostalgie aan. Let’s make America great again! Heel veel Amerikanen willen het Amerikaanse Systeem een ferme tik geven. Amerika lijkt depressief. Dààrom slaat Trump zo aan bij miljoenen kiezers, terwijl het eigenlijk nog nooit zo goed ging met Amerika.

United States of Trump

Maar we leven in een ontevreden tijd, in de United States of Trump: een diepgeworteld ongemak over de huidige tijd, over de snelle veranderingen, de stroomversnellingen. Het is een beweging van Amerikanen die verontrust zijn, gealarmeerd door de economische trends, hun plek in een divers land met almaar meer Latino’s en weke grenzen, en de overtuiging dat de politiek geen zier om hen geeft. Daarom is Trump zo vaak zo fout ingeschat.

De kandidaten weten wat hen te doen staat vannacht.