"Kinderen in dak- en thuisloze gezinnen zijn vluchtelingen in eigen land"

Naar schatting 1 op de 3 dak- en thuislozen in ons land is minderjarig. Leven in zo'n situatie heeft een grote impact op het sociaal leven, schoolleven, de (geestelijke) gezondheid en verdere ontwikkeling van die kinderen, zegt kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen. "Kinderen die dak- of thuisloos zijn, voelen zich vluchteling in eigen land."
Reporters

In 2014 werden voor het eerst de minderjarigen opgenomen in de statistieken voor dak- en thuisloosheid, tot dan was "de plek van het kind binnen het woondomein een blinde vlek". Het gevolg hiervan is een beleid dat "te weinig gericht is op kinderen en jongvolwassenen", zegt Vanobbergen.

Volgens de kinderrechtencommissaris zijn er in Vlaanderen naar schatting zo'n 1.700 kinderen dak- en thuisloos. "Het eigenlijke cijfer ligt vermoedelijk nog hoger, maar dit is toch al indrukwekkend."

De dak- en thuisloosheid van de gezinnen is vaak het gevolg van hoge schulden, waardoor de rekeningen en huur niet meer worden betaald, maar ook relatieproblemen van de ouders vormen een belangrijke oorzaak. "Dat heeft een zeer duidelijke impact op het leven van die kinderen. Op een bepaald moment escaleert die situatie als dusdanig en dan zie je dat meestal de moeders ervoor kiezen om weg te vluchten van thuis. Voor kinderen is dat een heel ingrijpende situatie", aldus Vanobbergen.

Ingrijpende invloed op latere leven

Nochtans zijn de gevolgen van dak- en thuisloosheid bij kinderen en jongvolwassen in hun latere leven niet gering. "Een grote groep kinderen heeft geen toekomstperspectief", aldus de kinderrechtencommissaris.

Die onzekerheid heeft een grote impact op hun gezondheids- en onderwijssituatie. "Ze kampen vaak met stress en rusteloosheid door het gebrek aan houvast. Bovendien veranderen ze regelmatig van school waardoor ze moeilijk een vriendennetwerk opbouwen", zegt Vanobbergen.

Pleidooi voor preventieve woonbegeleiding

Het is dus zaak om uithuiszettingen - In Vlaanderen werden in 2014 12.958 procedures opgestart - te voorkomen. De kinderrechtencommissaris ziet hier een belangrijke rol weggelegd voor de preventieve woonbegeleiding. Die voorziet naast de zoektocht naar een woonst ook in budgetbeheer, hoe de woning te onderhouden, etc.

"De preventieve woonbegeleiding doet het aantal uithuiszettingen drastisch dalen en de kosten verbonden aan de dak- en thuisloosheid liggen zeven keer lager." De preventieve woonbegeleiding moet dan ook een "structureel speerpunt" worden van het Vlaamse beleid.

Gecoördineerde aanpak

Jongvolwassenen blijken extra kwetsbaar te zijn voor dit fenomeen, zoals de dood van de 19-jarige Jordy B. - hij stierf in een tent na een leven in instellingen en pleeggezinnen - aantoont. Een betere begeleiding van jongvolwasssenen van opvang naar zelfstandig wonen is daarom van essentieel belang.

Maar ook een verhoogde inzet op het vlak van armoedebestrijding, jeugdhulp en het sociale woonbeleid en meer samenwerking op lokaal, Vlaams en federaal vlak zijn noodzakelijk om de oorzaken van dak- en thuisloosheid bij de wortels aan te pakken.

Om meer aandacht te vragen voor dit fenomeen vindt vandaag de studiedag "(n)ergens kind aan huis. Dak - en thuisloosheid vanuit kindperspectief" plaats.