Crisis in de Wetstraat: premier stelt beleidsverklaring uit na demarche Peeters

Er komt vanmiddag geen federale beleidsverklaring in de Kamer. Premier Charles Michel (MR) heeft de State of the Union uitgesteld nadat de begrotingsonderhandelingen gisteravond waren afgesprongen. Hét knelpunt is de meerwaardebelasting op aandelen. CD&V wil daar tegen het einde van het jaar een beslissing over, N-VA en Open VLD willen daar niets van weten. CD&V-vicepremier Kris Peeters verliet gisteravond de onderhandelingstafel en kwam niet meer terug.
Archieffoto

Er hing hoogspanning in de Wetstraat gisteravond. Rond 19.30 uur verliet CD&V-vicepremier Kris Peeters het overleg over de begroting en de bijkomende structurele hervormingen. Zijn partij wil tegen het einde van dit jaar een beslissing over een meerwaardebelasting op aandelen, maar de N-VA en Open VLD willen daar niets van weten. Zij vrezen dat zo'n belasting de economie te veel zal treffen.

De christendemocraten koppelden hun voorstel over een meerwaardebelasting bovendien aan een voorstel van de N-VA dat de vennootschapsbelasting wil verlagen. Eerder had premier Michel een compromisvoorstel op tafel gelegd: hij beloofde dat een meerwaardebelasting op aandelen "bestudeerd" zou worden. Maar dat voorstel voldeed niet voor CD&V, de christendemocraten willen nog dit jaar een beslissing, net zoals voor de verlaging van de vennootschapsbelasting, waarover in de teksten stond dat die "uitgevoerd" zal worden.

Peeters zei aanvankelijk dat hij later op de avond zou terugkeren, maar dat deed hij niet. Peeters stuurde zijn collega-ministers wel nog een nieuw voorstel, waarover hij vanochtend om 9 uur opnieuw wilde samenzitten. Maar premier Michel liet zich niet onder druk zetten: het is de eerste minister die de agenda van de onderhandelingen zal bepalen, luidde het afgelopen nacht in de entourage van Michel.

Geen beleidsverklaring, wat dan wel?

Na de demarche van CD&V bleven de premier en de andere vicepremiers nog verschillende uren samen. Na middernacht gingen ze uiteen, met een verrassende beslissing van de premier: de federale beleidsverklaring in de Kamer wordt uitgesteld, maar de plenaire zitting gaat echter wel door.  De start van het parlementaire jaar op de tweede dinsdag van oktober staat namelijk in de grondwet. Het parlementaire jaar start officieel o.a. met de verkiezing van de voorzitter van het parlement.

De beleidsverklaring staat niet in de grondwet, maar is een moderne traditie die destijds gestart werd door premier Dehaene. Voor die "state of the union", werd premier Michel normaal gezien deze middag om 14 uur in de Kamer verwacht. Maar dat gaat dus niet door. De onderhandelingen over de begroting en de structurele maatregelen worden intussen voortgezet. Maar wel volgens de agenda die premier Michel zal bepalen, beklemtoont men in zijn entourage.

Ook bij de N-VA was al ongenoegen te horen over het feit dat CD&V bovenop de beslissing om gisteren niet meer aan te schuiven, ook nog eens op eigen houtje de volgende bijeenkomst wilde opdringen.

Voorlopig is nog niet duidelijk wanneer de ministers opnieuw aan tafel gaan. Er is wel sprake van dat het kernkabinet later vandaag zal vergaderen, maar wanneer of waar is vooralsnog niet bekend.

Niet eerste uitstel

Een alternatief voor het uitstel van de beleidsverklaring had kunnen zijn om enkel de begroting al af te kloppen. Die is de facto immers rond. N-VA-vicepremier Jan Jambon liet in de loop van de avond echter duidelijk verstaan dat de verlaging van de vennootschapsbelasting en de hervorming van de arbeidsmarkt voor hem "integraal deel uitmaken van het begrotingsakkoord".

Bovendien is de vraag of het begrotingswerk zonder structurele hervormingen de toets van de Europese Commissie wel zou doorstaan. Nota bene: Europa verwacht ten laatste vrijdag een begroting van België.

Dat hij zijn State of the Union moet uitstellen is ongetwijfeld een opdoffer voor premier Michel. Maar heel uitzonderlijk is het niet. Ook zijn voorganger Elio Di Rupo (PS) moest zijn laatste beleidsverklaring in 2013 noodgedwongen uitstellen door het aanslepende begrotingswerk.