"Als mensen geen stem hebben, zal ik de mijne verheffen"

De overleden Roger Blanpain is decennialang een gezaghebbende stem geweest wat betreft de rechten van werknemers, ook internationaal. Hij was maatschappelijk geëngageerd en kwam daardoor vaak in de media.

Blanpain (Geraardsbergen, 5 november 1932) studeert rechten aan de KU Leuven en behaalt de titel Master of Arts aan de Columbia University in New York. Blanpain leeft midden jaren 50 in de VS -"toen het de hemel op aarde was"- en zal zich altijd Amerikaan blijven voelen. Daarna keert hij terug naar de KU Leuven waar hij aan zijn academische carrière begint. In 1967 promoveert hij tot gewoon hoogleraar arbeidsrecht. Van 1984 tot 1988 is hij decaan van de rechtsfaculteit. Hij doceert aan universiteiten in Duitsland, de VS, Frankrijk en Japan. Na zijn emeritaat in Leuven geeft hij nog tot in 2014 les aan de universiteit in Tilburg.

Blanpain heeft de term arbeidsrecht zo ongeveer geïntroduceerd bij ons. Sinds 1967 ijvert hij als docent, decaan, commentator en auteur van tientallen boeken en artikels voor een grondige modernisering van het arbeidsrecht met behoud van een stevige bescherming voor de zwaksten.

Een van zijn vele stokpaardjes is het eenheidsstatuut van arbeiders en bedienden. Jarenlang zet hij zich in om die ongelijke verhouding weg te werken op het vlak van rechten omtrent uitbetaling en opzegtermijn. In 2014 ziet hij het eenheidsstatuut werkelijkheid worden.

"Plicht als professor om gedacht te zeggen"

Tijdens zijn carrière mengt hij zich in allerlei maatschappelijke debatten. In een interview met de Campuskrant van de KU Leuven op zijn 76e verjaardag noemt hij dat ook zijn plicht als professor. "Een professor is de enige met de vrijheid om zijn gedacht te zeggen. Toch willen de meeste academici in de eerste plaats aanvaardbaar zijn. Ik vind dat ze de plicht hebben maatschappelijke ontwikkelingen te duiden. Als mensen geen stem hebben, zal ik de mijne verheffen."

Hij is een fervent voorstander van het rookverbod, in horecazaken, op de werkvloer en zelfs tot bij mensen thuis wanneer er kinderen aanwezig zijn, hoewel hij zelf ooit een verstokte roker geweest is. "Tabak is ernstig vergif en zou dus verboden moeten worden", vindt hij. "Het is aan de politiek om de tabakskwaal aan te pakken met goede maatregelen."

Blanpain gaat de controverse nooit uit de weg. Met zijn verklaring dat de paus volgens het Belgische recht strafbaar is omdat vrouwen geen priester mogen worden, haalt hij de wereldpers.

In 1991 stelt hij voor om de Salische wet af te schaffen, waardoor ook vrouwen in ons land op de troon kunnen zitten. Koning Boudewijn gaat in op het voorstel.

En de professor komt ook op voor de rechten en de vrijheid van sportlui op de transfermarkt: "De moderne voetballer is als een gladiator die wordt gekocht en wordt verkocht."

Politiek uitstapje is dieptepunt

Blanpain is een harde werker. "Hij werkt altijd, ook met Kerstmis en Nieuwjaar, en op zondag en weekdag, altijd", zegt zijn vrouw in 2014 aan "Terzake".

Toch kent zijn carrière ook een dieptepunt in de jaren 80. Van 1987 tot 1989 is hij senator voor de Volksunie, maar dat ligt hem niet. "In de politiek is het enige punt dat de andere niet mag scoren", zegt Blanpain in "Terzake". Wanneer hij merkt dat hij geen impact heeft op de besluitvorming, trekt hij zijn conclusies. "Ik ben de eerste in de geschiedenis van België die als senator ontslag genomen heeft."

In 2008 brengt Blanpain zijn memoires uit onder de titel "Wat kan ik voor u doen?". "Dat vat mijn leven samen, vind ik", zegt hij daarover in een interview met De Morgen. "De mens verlangt naar een gevoel van eeuwigheid. Vandaar dat ik mijn boek niet zie als een testament, maar als een boodschap voor de toekomst."

Terzake volgde in 2014 Blanpain op zijn allerlaatste werkdag