Het "Lam Gods" is terug in de Sint-Baafskathedraal

Na vier jaar restauratie zijn acht panelen van het "Lam Gods" terug in de kathedraal van Gent. De restauratie duurde langer en was veel duurder dan voorzien. De volgende zijpanelen en het centrale schilderij "Aanbidding van het Lam Gods" zijn aan de beurt om gerestaureerd te worden. Vraag is of die opknapbeurt even grondig kan gebeuren. Niet alleen de centen moeten er zijn, wordt de deadline van 2020 gehaald?
Image courtesy of LUKAS - ART IN FLANDERS vzw
"Lam Gods" na de restauratie.

Op een grote persconferentie in de Sint-Baafskathedraal zijn de acht gerestaureerde panelen van het "Lam Gods" vandaag onthuld. Kanunnik Ludo Collin, die de restauratie opvolgt voor de kerkfabriek, spreekt van een mirakel. "Zo mooi zijn de panelen geworden." Van Eyck was 600 jaar geleden een meester in driedimensionaliteit en dieptewerking en dat zien we vandaag terug. De schilderijen ogen opmerkelijk fris en geven opnieuw alle details bloot die eeuwenlang onzichtbaar waren. De houten kaders rond de schilderijen zijn veel lichter van kleur dan vroeger en versterken het diepte-effect dat de gebroeders Van Eyck beoogden. Het is het resultaat van vier jaar minutieus restaureren met de modernste technieken.

Anderhalf jaar zouden de acht panelen van de buitenluiken van het "Lam Gods" verdwijnen uit de Gentse Sint-Baafskathedraal. Dat was alleszins de bedoeling toen de werken in september 2012 naar het restauratie-atelier in het Gentse Museum voor Schone Kunsten verhuisden. De restaurateurs kregen de opdracht om de vergeelde vernislagen te verwijderen, loszittende verfpartikels vast te zetten en kleine retouches aan te brengen.

Maar met de hulp van hoogtechnologische apparatuur deden ze enkele merkwaardige ontdekkingen. Grote delen van de schilderijen en de houten kaders bleken al honderden jaren overschilderd te zijn. De restaurateurs kregen groen licht om al die overschilderingen te verwijderen en de kaders in hun oorspronkelijke staat te herstellen. De Vlaamse regering en privésponsors trokken het budget op van 1.350.000 euro naar twee miljoen euro.

Enkele foto's voor én na:

Vanaf vandaag tot en met zondag 16 oktober blijft het drieluik gesloten en kan het publiek (gratis) naar de gerestaureerde panelen gratis komen kijken in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Vanaf maandag 17 oktober gaat het drieluik weer open. De gerestaureerde panelen zitten dan wat verdoken aan de achterkant van het kunstwerk. Vanaf dan worden de zijluiken elke middag om 12 uur één uurtje gesloten.

Nieuw bezoekerscentrum in 2020

Het atelier in het Museum voor Schone Kunsten zal de komende maanden ongetwijfeld druk bezocht worden, want nu wordt het centrale schilderij met de "Aanbidding van het Lam Gods" gerestaureerd. Ook de zijpanelen met de "Ridders van Christus", de "Rechtvaardige Rechters", de "Kluizenaars en de Pelgrims op bedevaart" staan nu in het atelier.

De restaurateurs zullen -zoals het in het lastenboek staat - de panelen ontstoffen, de recentste vergeelde vernissen verwijderen, de oudere vernissen afdunnen en retouches bijwerken. Maar nu al weten ze dat ze ook op deze panelen overschilderingen zullen vinden. Hoe groot en ingrijpend die zijn, is nog niet duidelijk. In een eerste raming schatten de specialisten dat een volledige restauratie van alle overblijvende panelen geen drie jaar, maar zes tot acht jaar zal duren én dat dit 2,5 miljoen euro extra zal kosten. Het geld kan misschien wel gevonden worden, zo gaf minister van Cultuur Sven Gatz (Open VLD) al aan. Maar vreemd genoeg staat de kalender een grondige restauratie in de weg.

Minister van Toerisme Ben Weyts keurde net een hefboomproject goed waarbij in de Sint-Baafskathedraal een nieuw bezoekerscentrum wordt geopend in 2020. Maar dan moeten alle panelen van het "Lam Gods" tegen 2020 ook aanwezig zijn in de kathedraal, zo zegt kanunnik Ludo Collin. Een kalender die de restauratie van werelderfgoed bepaalt? Het kan dus blijkbaar wel. "Maar misschien kunnen we na 2020 dan een nieuwe restauratie beginnen om alle panelen grondig te restaureren", zo zegt Ludo Collin nog. Een vreemde piste die blijkbaar niet helemaal ondenkbaar is.

In het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster loopt tot 28 mei een tentoonstelling over de voorbije restauratiefase onder de titel "Restauratie/Revelatie - De buitenluiken van het Lam Gods".