Tijd kopen na een weekje regeringscrisis? - Johny Vansevenant

Een week lang was de regering Michel de "kamikazeregering" waarvoor ze versleten werd bij de aanvang en die ze in geen geval wou zijn. De crisis van de afgelopen week had niets te maken met het feit dat er maar één Franstalige partij in de regering zit. Het was vooral een links-rechtsruzie onder de Vlaamse regeringspartijen rond het invoeren van de meerwaardebelasting op aandelen die CD&V wou. Na onderhandelingen op het scherp van de snee lijkt de regering weer in rustiger vaarwater terecht te zijn gekomen. Heeft de berg nu een muis gebaard? De hervorming van de vennootschapsbelasting, de meerwaardebelasting op aandelen en het aantrekken van spaargelden voor KMO’s en starters, zit nu in de studiefase. Wat als ze weer uit de "frigo" van het studiewerk komen?
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Johny Vansevenant is Wetstraatjournalist bij VRT Nieuws. Hij volgt vooral de federale regering.

Werkt de methode Michel nog?

Dit was de lastigste week voor premier Michel? "Zijn methode met gesprekken onder vier ogen, bilaterales, werkte niet meer", zei professor Carl Devos. Premier Michel zag zijn ministers in het openbaar ruziën. Hij zag hoe zijn CD&V-vicepremier Kris Peeters maandagavond niet meer terugkwam, omdat diens partij de hervorming van de vennootschapsbelasting van N-VA nadrukkelijk koppelde aan het eigen voorstel van een meerwaardebelasting op aandelen. Er was ook ronduit gebekvecht. N-VA waardeerde niet dat CD&V-toppers zoals Wouter Beke en Peeters zegden dat er miljardengaten in het vennootschapsvoorstel van minister Johan Van Overtveldt zaten. In een mededeling en een tweet beet de N-VA-Financiëminister hen toe dat "ze hun dossiers niet kenden"...

In Villa Politica was er ook nog eens een clash tussen Open VLD-minister Maggie De Block en CD&V-voorzitter Wouter Beke. De liberale toppolitica vreesde dat het kleine kapitaaltje aandelen van haar ouders voor een stuk zou wegbelast worden door die meerwaardebelasting van CD&V. Voorzitter Beke liet het niet zomaar passeren en sneerde dat De Block zijn voorstel ‘niet goed had gelezen’ en dat er een vrijstelling voorzien was van 50.000 euro meerwaarde over een periode van tien jaar, zodat alleen de grote aandelenbezitters in aanmerking kwamen.

Een paar minuten later liet premier Michel aan de meerderheidspartijen zijn smeekbede in de Kamer horen om ‘het vertrouwen te herstellen’. En dat er "meer was tussen de regeringspartijen dat hen verbond dan wat hen verdeelde". ’s Avonds zat CD&V-voorzitter Beke nog eens in Terzake met een interview over het CD&V-voorstel. Op de vraag of een val van de regering in de lucht hing, antwoordde Beke dreigend: "In het leven kan je niets uitsluiten."

"Eieren of jong"

Toen de premier op zaterdagmorgen zijn Vlaamse vicepremiers bij zich riep op de Wetstraat 16, was het voor hem duidelijk eieren of jong. Voor hem moest het gebekvecht stoppen. Het was dan ook geen toeval dat hij eerst zijn Vlaamse vices bijeenriep, want dat waren uiteindelijk de kemphanen. Ze moesten elkaar van de premier diep in de ogen kijken en beloven dat ze tegen ’s avonds een akkoord zouden hebben. Een week impasse was voor hem genoeg geweest. De premier toonde zich premier en hij kreeg de toezegging tot sereniteit. Na die belofte kon MR-vicepremier Didier Reynders mee aan tafel schuiven.

Met plechtige beloftes was het conflict daarmee nog niet van de baan. N-VA bleef hameren op de snelle uitvoering van de hervorming van de vennootschapsbelasting. Bij de begrotingscontrole met Pasen had Financiënminister Van Overtveldt de toestemming gekregen om zo’n hervorming uit te werken. CD&V had pas vorige week zaterdag haar voorstel voor een meerwaardebelasting op tafel gelegd en volgens N-VA was het allesbehalve rijp. Intussen was ook Open VLD met een eigen voorstel op de proppen gekomen om het geld op de spaarboekjes te draineren naar KMO’s en starters. De premier moest dus een combinatie van die drie voorstellen zien te maken, zelfs al waren ze niet alle drie even rijp.

Alliantie CD&V / Open VLD

Tijdens belrondes vrijdagnamiddag kregen we te horen dat N-VA-financieminister Van Overtveldt helemaal klaar was met de eerste fase van de lagere vennootschapsbelasting voor KMO’s. Bij CD&V zegden ze dat er een gat van een half miljard in zat en beklemtoonden ze nog eens de absolute koppeling van de vennootschapsbelasting aan hun meerwaardebelasting. Vicepremier Peeters zei dan ook aan zijn collega’s herhaaldelijk dat hij van zijn partij ‘geen enkele marge’ had om die koppeling los te laten.

In de vooravond kregen we plots signalen vanuit de allerhoogste regionen van Open VLD dat de liberalen ook vragen hadden bij de rijpheid van het N-VA-voorstel van minister Van Overtveldt. Ook zij zagen miljardengaten omdat ze vreesden dat veel vervangende inkomsten om de lagere tarieven te betalen ‘niet structureel’ waren. De liberalen wilden ook een ‘impactstudie’ van de gevolgen voor de bedrijven, onder meer in verband met de geschrapte aftrekken. CD&V kreeg dus plots een bondgenoot om het voorliggende voorstel van minister Van Overtveldt naar de studiefase te sturen. Door die gewisselde alliantie stond N-VA alleen. Gelijk oversteken leek dan ook de logische keuze. De drie voorstellen zouden alle drie voor onbepaalde tijd naar de studiefase gaan.

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan

Het lijkt erop dat de regering-Michel tijd gekocht heeft en dat de spanningen onderhuids aanwezig blijven. N-VA-vicepremier Jambon zei gisterenavond dat minister Van Overtveldt al ver staat met zijn hervorming. Van Overtveldt zelf laat verstaan dat hij snel met de eerste fase van zijn voorstel op de proppen zal komen, een fase die de KMO’s lagere tarieven bezorgt. N-VA zal dus snel weer met zijn voorstel afkomen, want het bloed kruipt waar het niet kan gaan.

Bij CD&V zeggen ze: "Dan moet onze meerwaardenbelasting dan ook meteen gerealiseerd worden. De ‘kadans’ van de twee sociaaleconomische maatregelen moet helemaal gelijk lopen." Dus als N-VA weer met zijn voorstel op tafel komt, dan is het weer hommeles. Een N-VA’er zei me vanmorgen dat hij vreesde dat er door die koppeling niets in huis zou komen van de hervormde vennootschapsbelasting.

Niet voor herhaling vatbaar

Premier Michel betwist dat hij zomaar wat tijd heeft gekocht. Hij zei dat de regering bestaat uit ‘serieuze’ mensen die de voorkeur geven aan een ‘second opinion’. Dat extra onderzoek is voor hem een goede zaak. Bovendien is er geen timing op gezet, zodat de regering zich ‘geen ultimatum heeft opgelegd’.

Intussen beseft de regering dat door de crisis van de voorbije week, haar bereikte resultaten helemaal ondergesneeuwd zijn. De premier en zijn topministers haasten zich nu om die te beklemtonen: er is een akkoord over een flexibele 38-urenweek, er is een versoepeling die nachtarbeid voor de e-commerce mogelijk maakt, de wet is er die ons concurrentievermogen tegenover de buurlanden in het oog houdt. En Europa krijgt de Belgische begroting tijdig, met de gevraagde structurele verbetering van 0,6 procent BBP per jaar en dat vooral met besparingen.

Dit kan dus een doorstart betekenen voor de regering-Michel, op voorwaarde dat de hierboven beschreven koppelingen niet weer opspelen. CD&V-vicepremier Peeters zei vanmiddag dat de crisis van de voorbije week ‘niet voor herhaling vatbaar is’...