Vrijwilligers onderzoeken dood van 700.000 Amsterdammers

In Nederland is een opmerkelijk project gestart dat de doodsoorzaak van 700.000 inwoners van Amsterdam in kaart wil brengen. Het gaat om mensen die stierven tussen 1854 en 1940. Het is de bedoeling meer te weten te komen over de evolutie van gezondheid en ziektepatronen. Iedereen die dat wil, kan meehelpen.
De verspreiding van cholera in Amsterdam (1866).

Waaraan stierven inwoners van Amsterdam tussen 1854 en 1940 en wat zegt dit over de evolutie van ziektes, de levensstandaard en het dagelijkse leven van toen? Dat is in een notendop de vraag die onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen hopen te beantwoorden door de doodsoorzaak in kaart te brengen van liefst 700.000 Amsterdammers die in die periode stierven.

Echt moeilijk is dat niet want de gegevens daarover staan netjes in de archieven van Amsterdam genoteerd. In het kader van een "modern" gezondheidsbeleid, begon het stadsbestuur in 1854 met het nauwkeurig bijhouden van de doodsoorzaak van elke inwoner. Het bleef dat doen tot 1940.

Vrouwen, kinderen en lagere sociale lagen

Vooral het feit dat de hele bevolking in de registers terechtkwam, maakt de documenten uniek. Zo bevatten ze immers ook informatie over vrouwen, kinderen en de lagere sociale lagen. De timing van de registers is eveneens interessant. Stierven mensen aan het begin van de 19e eeuw nog voornamelijk aan besmettelijke infectieziekten, dan waren ouderdomsziektes honderd jaar later een courantere doodsoorzaak als gevolg van betere levensomstandigheden en een betere gezondheidszorg.

Op die manier kunnen de onderzoekers evoluties onderzoeken en nagaan of er een verband is tussen de doodsoorzaak en de straat of de wijk waar iemand woonde of tussen de doodsoorzaak en het beroep van de overledene. Stierven wettige en onwettige kinderen aan andere doodsoorzaken? Had de dood van mannen en vrouwen een andere oorzaak? Hoe heeft de aanleg van waterleiding en riolering doodsoorzaken beïnvloed?

Velehanden.nl

Om dit titanenwerk tot een goed einde te brengen, doen de onderzoekers een beroep op vrijwilligers. Iedereen die dat wil, kan zich aanmelden via velehanden.nl. Concreet moeten de vrijwilligers de informatie die op de pagina's van de registers staat genoteerd in een databank ingeven. Ze kunnen dit doen aan de hand van scans van die pagina's.