Kunnen de Democraten de Senaat heroveren?

Door de grote aandacht voor de presidentsverkiezingen wordt al eens vergeten dat er tegelijkertijd ook parlementsverkiezingen zijn in de Verenigde Staten. De uitslag hiervan kan mee bepalend zijn voor de armslag die de nieuwe president krijgt. Het is vooral uitkijken naar de Senaat, waar de Democraten proberen de meerderheid te heroveren die ze twee jaar geleden verloren.
Het Congres vergadert in het Capitool in Washington.

In het Amerikaanse politieke systeem ligt de uitvoerende macht bij de president. Die vormt een regering, maar moet bij zijn beleid wel rekening houden met het parlement, het Congres. Als dat in handen is van de politieke tegenstander, dan kan het stokken in de wielen steken van het beleid van de president. Zo kan de aftredende president Obama geen nieuw lid van het Hooggerechtshof aanstellen, omdat die benoeming goedgekeurd moet worden door de Senaat, waar de Republikeinen een meerderheid hebben. En die vinden dat de benoeming een taak is voor de volgende president.

Bij de verkiezingen van 8 november zijn alle 435 zetels van het Huis van Afgevaardigden vacant. Momenteel hebben de Republikeinen hier een grote meerderheid, met 247 verkozenen, tegenover 186 voor de Democraten. De Senaat telt 100 zetels, twee per staat, en is ook in handen van de Republikeinen, al is het overwicht hier veel kleiner: 54 Republikeinen tegen 44 Democraten en twee onafhankelijken. In november wordt een derde van de Senaat vernieuwd.

Het Huis van Afgevaardigden

Gezien de huidige overmacht van de Republikeinen wordt niet verwacht dat zij hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden zullen verliezen. Om opnieuw een meerderheid te halen zouden de Democraten meer dan 30 zetels moeten heroveren op de Republikeinen en dat lijkt bijna onmogelijk.

Het is natuurlijk wel de bedoeling om de achterstand - de grootste sinds 1928 - op de Republikeinen aanzienlijk te verkleinen. En er zijn een aantal aanwijzingen die de Democraten hoop geven. Zo haalden de Democraten in het verleden telkens een goede score als de parlementsverkiezingen, die om de twee jaar plaatsvinden, samenvielen met de presidentsverkiezingen.

Bovendien is er een grote kans dat als de Democratische presidentskandidate Hillary Clinton het goed doet, dat succes afstraalt op dat van de Democratische kandidaten voor het Congres.

Ticket Splitting

Alhoewel het nog geen officiële politiek is, wordt er aan Republikeinse kant toch al gedacht om aan "ticket splitting" te gaan doen. Daarbij zou de partij niet meer alle pijlen richten op presidentskandidaat Donald Trump, maar het beschikbare geld en zendtijd besteden aan spots om de kiezers op te roepen op Republikeinse parlementsleden te stemmen. "Als we onze meerderheid in het Congres niet beschermen, zou het kunnen dat we Hillary Clinton een blanco cheque geven", zo zegt Paul Ryan, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en zelf een koele minnaar van de kandidatuur van Trump.

De Republikeinen hebben in 1996 al eens dezelfde tactiek gevolgd, toen het duidelijk werd dat hun kandidaat, Bob Dole, zo goed als geen kans maakte tegen zittend president Bill Clinton. De tactiek werkte, want de Republikeinen behielden hun meerderheid in beide Kamers.

Toch zijn de tijden door de toenemende polarisatie intussen veranderd. In 1996 kwam het nog in een kwart van de gevallen voor dat de kiezer voor de presidentsverkiezingen voor de ene partij stemde, maar voor de parlementsverkiezingen de andere partij steunde. In 2012 bleek dat fenomeen herleid te zijn tot zes procent van de kiezers.

AP

De Senaat

De kansen van de Democraten om opnieuw een meerderheid te halen in de Senaat liggen heel wat beter. Daar zijn 34 zetels vacant, tien van Democratische leden en 24 van Republikeinen. Als de Democraten vijf van die 24 zetels kunnen afsnoepen, dan zijn de Republikeinen hun meerderheid kwijt.

Ook dat lijkt geen eenvoudige opdracht, maar als we kijken hoe zeker de kandidaten kunnen zijn om herkozen te worden, dan doen de Democraten het duidelijk beter. Zij hebben maar twee "kwetsbare" kandidaten die een reële kans lopen hun zetel te verliezen, tegen zeven Republikeinen die niet zeker zijn van hun herverkiezing.

Als het mogelijke succes van Hillary Clinton mee in de kaart speelt van de Democratische kandidaten en de kiezers minder bereid zijn om hun stem te geven aan een parlementskandidaat van de tegenpartij, dan lijken de kansen voor een Democratische meerderheid in de Senaat reëel.

Meest gelezen