Voor wie het overzicht kwijt is: welke knopen hakken de Amerikanen door in het stemhokje?

De wereld heeft al maandenlang haar ogen gericht op de strijd tussen Donald Trump en Hillary Clinton, maar de Amerikanen kiezen vandaag niet enkel een nieuwe president. De kiezers zullen namelijk ook het nieuwe Congres aanduiden, en in verschillende staten worden zelfs gouverneurs, rechters, burgemeesters en sheriffs verkozen. Een overzicht.
BELGA/JANSENS

PRESIDENTSVERKIEZINGEN

In de eerste plaats trekken de Amerikaanse kiezers vandaag naar de stembus om een nieuwe president te verkiezen. Vertellen wie de kanshebbers zijn, is een open deur intrappen. Republikein Donald Trump en Democrate Hillary Clinton hebben de afgelopen maanden de nationale en internationale pers beheerst.

Opvallend: de Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn indirecte verkiezingen. In het getrapte systeem kiest de bevolking vertegenwoordigers - in dit geval kiesmannen - die op hun beurt de president zullen verkiezen. De basispremisse is eenvoudig: the winner takes it all. Wie een staat wint, rijft alle kiesmannen in die staat binnen. Het volledige kiescollege bestaat uit 538 vertegenwoordigers. Een kandidaat moet 270 kiesmannen achter zich scharen om te winnen. Meer uitleg over het getrapte systeem vindt u hier.

Iets om in de gaten te houden tijdens de verkiezingsnacht van 8 op 9 november zijn de zogenaamde swing states. Dat zijn de strijdstaten waar het tot op het laatste moment een dubbeltje op z'n kant blijft, wie de overwinning zal binnenhalen. Welke zijn de swingstates? North Carolina, Wisconsin, Nevada, Colorado, Michigan, New Mexico, Minnesota, Florida, Pennsylvania en Ohio. Vooral die laatste drie zijn bepalend. So goes Ohio, so goes America luidt het gezegde. Meer weten over de swingstates? Klik hier.

CONGRES

Ten tweede verkiezen de Amerikanen morgen ook hun vertegenwoordigers voor in het Congres. Enerzijds worden tijdens de verkiezingsnacht 435 leden voor het Huis van Afgevaardigden verkozen. In theorie krijgt het Lagerhuis elke 2 jaar een nieuwe bezetting, maar in de praktijk gaan de parlementsleden vaak meerdere legislaturen mee.

De afgelopen 5 jaar kreeg de Democratische president Obama te kampen met een Republikeinse meerderheid onder de vertegenwoordigers in het Huis van Afgevaardigden. Geen sinecure als je tijdens je presidentschap grote hervormingen wil doorvoeren. Ook deze keer zullen de Democraten erg sterk uit de hoek moeten komen, willen ze de 246 tegenover 186 meerderheid van de conservatieven vannacht doorbreken. Een uitgebreide analyse leest u hier.

Anderzijds worden vannacht ook 34 van de 100 Senatoren opnieuw verkozen voor een termijn van 6 jaar. Elke 2 jaar wordt een derde van de Senaat vernieuwd. Meer weten over de Senaat? Klik hier.

GOUVERNEURS, RECHTERS, SHERIFFS, BURGEMEESTERS EN STAATSPARLEMENT

In 12 staten en 2 territoria - waaronder Oregon, Utah, North Carolina en Montana - verkiezen tienduizenden Amerikanen vannacht een nieuwe gouverneur. De VS telt 55 gouverneurs, goed voor 50 staten en 5 territoria. De Republikeinen hebben op dit moment een meerderheid met 34 gouverneurs. De verkiezingen krijgen traditioneel een duw in de rug qua opkomst, wanneer de race voor het Witte Huis erg spannend en competitief is. Kiezers hellen dan traditioneel ook over naar de partij van de nieuwe president.

Daarnaast worden in verschillende Amerikaanse staten en districten ook rechters en sheriffs aangeduid tijdens de aanstaande verkiezingsnacht. In 44 staten verkiezen de burgers ook een eigen staatsparlement. Tot slot worden in verschillende steden nieuwe burgemeesters aangeduid.

REFERENDA

Last but not least, krijgen de burgers uit verschillende Amerikaanse staten in het stemhokje één of meerdere referenda voorgeschoteld. In Californië alleen al moeten de kiezers een knoop doorhakken over 17 kwesties, gaande van de legalisering van marihuana tot het gebruik van condooms in pornofilms. In Maine krijgt de bevolking 6 stellingen op hun bord, onder andere over het minimumloon en de belastingen.

Een van de meest opvallende referenda tijdens de aanstaande verkiezingen is zonder twijfel die in Washington DC (District of Columbia). De burgers daar voelen zich namelijk al jaren achterop gesteld. Ze betalen - net zoals alle andere Amerikanen - belastingen, maar hebben geen stemmende vertegenwoordiger in het Congres. Het District of Colombia werd immers uit het statensysteem gesneden om de hoofdstad van de VS te worden. Daar willen de inwoners van Washington nu iets aan veranderen. Ze houden een referendum met de vraag om als 51e staat van de VS erkend te worden. Het volledige verhaal leest u hier.

Meest gelezen