Heeft het zin om je lichaam te laten invriezen?

Het verhaal van een terminaal ziek Brits meisje dat als laatste wens had om ingevroren te worden, doet de discussie rond cryonisme weer oplaaien. Wereldwijd liggen al honderden lichamen klaar om weer tot leven gewekt te worden in de toekomst, als de wetenschap de nodige vooruitgang heeft geboekt. Hoe gaat het in zijn werk? En is er een kans op succes?
AMELIE-BENOIST / BSIP

1) Hoe word ik "cryonist"?

Daarvoor moet je je aansluiten bij een van de bedrijven die zich bezighouden met cryonisme. Alcor, gevestigd in Michigan, in de VS, is het bekendste. Het lidmaatschap is een prijzige affaire. Bij Alcor betaal je als buitenlander minimaal 230.000 dollar (216.000 euro) om je volledige lichaam te laten invriezen.

Je kan ook enkel je hoofd laten invriezen, je persoonlijkheid zit immers toch in je brein. Wie hiervoor kiest, hoopt dat er in de toekomst mogelijkheden gevonden worden om de informatie uit je hersenen over te brengen naar een nieuw lichaam, of in een robot. Dat kost je 110.000 dollar (103.000 euro). Met dat geld reserveer je alvast een plaats in een van de "koelkasten".

2) Wat gebeurt er met mijn lichaam als ik sterf?

Zodra je officieel dood verklaard wordt, is het van groot belang dat er meteen gestart wordt met de voorbereidingen voor het invriezen. Dat houdt in dat er verschillende chemische producten worden toegediend. Die moeten verhinderen dat er zich bloedproppen vormen, wat grote schade aan het lichaam en de hersenen zou toebrengen. Het lichaam wordt gekoeld tot enkele graden boven het vriespunt, maar nog niet ingevroren.

Die eerste stappen kunnen in België uitgevoerd worden. Er zijn begrafenisondernemers die daartoe bereid zijn. Je lichaam laten invriezen in ons land is niet mogelijk. Vervolgens moet je lichaam dus wel overgevlogen worden naar de VS, waar er een wettelijke regeling is. Er zijn effectief voorbeelden uit ons land. Onlangs nog raakte bekend dat het lichaam van een 90-jarige Belgische vrouw midden september naar de VS was gebracht om daar ingevroren te worden.

Wat gebeurt daar dan ter plaatse? Als ons lichaam bevriest, vormen er zich ijskristallen. Die vernietigen de structuur van de cellen. Het is dus zaak om dat zoveel mogelijk te vermijden. Op dat vlak heeft de wetenschap de laatste jaren grote stappen vooruit gezet door middel van een techniek die vitrificatie heet. Vitrificatie houdt in dat het bloed vervangen wordt door een mengeling van "antivries" en preservatiemiddelen. Die stof verspreidt zich dan over het lichaam.

De techniek heeft succesvolle resultaten geboekt inzake het bewaren en ontdooien van bijvoorbeeld eicellen en kleine stukken weefsel. Of het ook werkt voor grote weefsels, zoals een menselijke nier, wordt nog onderzocht. Na deze stap is het lichaam klaar om in een container met vloeibare stikstof te worden geladen, waarin het bewaard wordt bij een temperatuur van -196 graden Celsius.

3) Kan ik ooit weer tot leven gewekt worden?

Er mag dan wel vooruitgang geboekt zijn in de bewaringstechnieken, de huidige technologie voorkomt niet dat onze cellen beschadigd raken in het hele proces. Dat erkennen de voorstanders van cryonisme ook. Maar zij hopen erop dat de toekomstige technologie die schade kan herstellen. Meer specifiek rekenen ze op spectaculaire vooruitgang op het vlak van nanotechnologie.

Kort gezegd komt dat neer op het werken op een uiterst kleine schaal. Voor een goed begrip: een nanometer is één miljardste van een meter. Op dit moment is het nog sciencefiction, maar de cryonisten speculeren dat er ooit nanobots, een soort minuscule robots, ontwikkeld zullen worden die in ons lichaam schade kunnen herstellen op microscopisch niveau. De technologie wordt meteen ook gezien als de oplossing voor wie gestorven is aan een terminale ziekte.

Wishful thinking of een reële optie? Nanotechnologie wordt gezien als een zeer interessant onderzoeksveld, maar wetenschappers zijn eerder sceptisch over de mogelijkheid om een ingevroren lichaam weer te herstellen. "De cellen vriezen niet alleen kapot, ook al hun informatie gaat verloren. Zelfs als je de celstructuur herstelt, is de celfunctie verdwenen", zegt de vermaarde biochemicus Kenneth Storey in het wetenschappelijke magazine New Scientist.

Nog volgens Storey moeten we niet hopen dat onze identiteit behouden blijft als we er al in zouden slagen om een bevroren lichaam weer op te starten (wat op zich ook al verre van evident is). "Al de informatie in je brein wordt opgeslagen in eiwitten en RNA. Het lichaam breekt dat alles af, waardoor de informatie verloren gaat. Die schade valt niet te repareren. Nu niet, maar ook niet in de toekomst."

Hij spreekt daarmee ook een ander idee van de voorstanders tegen, namelijk dat hun persoonlijkheid en herinneringen -de inhoud van het brein- ooit "gedownload" zouden kunnen worden in een computer of robot. Dat zou een alternatief kunnen zijn voor het effectief weer tot leven wekken van een lichaam.

4) Waarom doen mensen het dan?

Veel cryonisten beseffen maar al te goed dat de kansen niet in hun voordeel spreken. Ze zien het als een experiment waarbij de minieme mogelijkheid op succes genoeg is om de hoge kosten te verantwoorden. Maar louter wetenschappelijk gezien zijn er betere manieren om je geld én je organen te benutten.

Meest gelezen