Een moord zonder lijk - Dirk Leestmans

Morgen start in Antwerpen het proces tegen Hakim Elouassaki. Hij staat terecht omdat hij in Syrië een man zou vermoord hebben, maar het is niet geweten wie het slachtoffer is, noch waar precies de feiten zich zouden hebben afgespeeld. Het is een moeilijke kwestie omdat de bewijslast zwak oogt. Hoe bewijs je immers een moord in Syrië? Maar is anderzijds de afwezigheid van overtuigend bewijs een reden om niets te doen? Hoe ver kan je gaan in het bestrijden van terrorisme? In deze moordzaak balanceert de rechtsstaat op de rand van haar grenzen.
analyse
Analyse
Aansturen van de 'analyse' teaser o.a. op de home pagina en 'analyse' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'analyse' overzichtspagina

Dirk Leestmans is journalist bij VRT Nieuws. Hij werkt vooral voor "Pano" en is gespecialiseerd in gerechtelijke verslaggeving.

Hakim Elouassaki is de jongste telg van de inmiddels beruchte Vilvoordse familie Elouassaki. Het gezin telt vijf zonen die allemaal in aanraking kwamen met het gerecht voor feiten als diefstal, bedreigingen, drugs, wapens, bendevorming...

Drie zonen vertrokken richting Syrië: Abdelkarim, Houssein en Hakim. Er wordt aangenomen dat de eerste twee in Syrië sneuvelden en het scheelde niet veel of dat was ook zo voor Hakim. Op 3 april 2013 keerde hij zwaargewond terug naar België.

Vijf maanden eerder, op 30 oktober 2012, was hij richting Syrië vertrokken. Naar eigen zeggen zou hij daar, in de buurt van Aleppo, vooral gewerkt hebben als hulpverlener bij UNCHR (de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties). Maar zijn verklaringen zijn erg onsamenhangend en vooral weinig concreet.

Hij beweert zich te hebben bezig gehouden met het smokkelen van medicijnen en het helpen van vrouwen en kinderen. Met dat laatste had hij in elk geval al enige ervaring. Hakim Elouassaki werkte ooit nog enkele weken als animator op Kreta en Mallorca bij reisorganisatie Thomas Cook. “Dat was een job die je niet deed voor het geld, maar voor de ervaring. Ik denk dat ik ongeveer 900 euro per maand verdiende. Met dat geld kon ik dan ’s avonds feesten.”

De "Belgische Syriëstrijder"

Het profiel van Hakim Elouassaki is merkwaardig en in de mate dat het veralgemeend kan worden, zegt het ook veel over "de Belgische Syriëstrijder".

Hakim leidt als jongeman een leven dat draait rond vier trefwoorden: uitgaan, shoppen, voetbal, meisjes. Hij verandert vaak van school en of hij ooit een diploma middelbaar onderwijs haalde, weet hij zelf niet. "Ik amuseerde mij, ik voelde mij goed in mijn vel."

Wegens een uit de hand gelopen politiecontrole moet hij voor de jeugdrechter verschijnen. Hijzelf beweert slachtoffer te zijn van politiegeweld en dient zelfs klacht in bij het Comité P, maar de jeugdrechter denkt er anders over. De toen 16-jarige Hakim krijgt twee maanden huisarrest en 40 uren werkstraf. Opmerkelijk: de werkstraf voerde hij uit in de moskee van Vilvoorde door er te poetsen.

Hakim Elouassaki wordt verder door de politie opgemerkt bij het fameuze theehuis-incident in Molenbeek in juli 2012. En wanneer er in september van dat jaar geprotesteerd wordt tegen de anti-islamfilm "Innocence of Muslims", is hij ook weer van de partij.

Vanaf dan gaat het snel. Hakim Elouassaki beslist naar eigen zeggen dat najaar op nauwelijks twee weken tijd om naar Syrië te gaan. Hij is erg verontwaardigd door de gruwelbeelden die hij te zien kreeg. "Het is door de media-aandacht dat ik naar Turkije wou gaan om te helpen in de vluchtelingenkampen.”

De analyse van het Syrische conflict is in de ogen van Hakim Elouassaki eenvoudig: “De stouterik is de regering. De rebellen zijn zelf ook niet echt goed bezig, maar laten we zeggen dat de regering slechter is. Ik heb verhalen gehoord dat het regeringsleger in groep vrouwen verkracht.”

Telefoongesprek

Hakim Elouassaki telefoneert vanuit Syrië geregeld met zijn (toenmalige) vriendin Leila. De politiediensten luisteren aandachtig mee. Op 14 januari 2013 om 13.17 uur horen ze het volgende:

Hakim: "Vandaag heb ik iemand gedood. Waarom dat ik hem heb gedood? Omdat het een ongelovige is. (...) Echt waar, maar we hebben hem al lang geleden gepakt en hij moest eigenlijk betalen om vrij te kunnen komen. Zijn broer moest 70.000 euro betalen."

Leila: "Ja."

Hakim: "En hij heeft enkel 30.000 gegeven."

Leila: "En jullie hebben hem gedood?"

Hakim: "En nadien mocht ik hem doden. Inch Allah."

Leila: "Wanneer is het gebeurd?"

Hakim: "Daarnet, rond negen uur 's morgens. (...) Een kogel in het hoofd. Pang. Haha."

De politie beschouwt dit telefonisch gesprek als zeer zwaarwichtig. Hakim Elouassaki zegt niets meer of minder dan dat ze iemand ontvoerd hebben, losgeld vroegen, dat slechts gedeeltelijk kregen en om die reden de man gedood hebben.

Het is overigens niet de enige keer dat Elouassaki spreekt in termen van eenvoudige waarheden over het vermoorden van mensen. Op 24 januari 2013 om 23.59 uur zegt hij tegen zijn vriendin: “Kijk, als het een ongelovige is, dan twijfel ik niet om hem te doden maar als het een moslim is, dan dood ik hem niet. Het is simpel. (…) Het bloed van de ongelovigen is toegelaten.(…) Ze zijn erger dan dieren.”

Zwaar gewond terug naar België

Hakim Elouassaki verblijft zo’n vijf maanden in Syrië wanneer hij bij een aanval zwaar getroffen wordt door een granaat. Op 3 april 2013 keert hij gewond terug. Hij laat zich verzorgen in het ziekenhuis van de VUB in Jette, al slagen de artsen er niet in om alle granaatscherven weg te nemen. Een scherf zou zijn hersenen doorboord hebben en nog steeds in zijn hoofd zitten.

Pas op 16 april 2013 wordt hij gearresteerd en verschillende keren ondervraagd. Wanneer de politie Hakim Elouassaki met de getapte telefoongesprekken confronteert, minimaliseert hij:

Hakim: "Ik weet dat je mij hebt getapt en dat ik aan de telefoon met mijn vriendin andere zaken heb verteld. Maar dat was maar om te stoefen."

Ondervragers: "Om te stoefen? Wat bedoekt u met stoefen?"

Hakim: "Indruk maken. (…) Tja, in het verleden stoefte ik vaak tegen mijn vriendinnen. Ik zei bv. dat ik een dikke auto had of dat mijn ouders rijk waren. Ik wou stoer doen tegen Leila, ik wou indruk maken."

Bekentenis

Hakim Elouassaki zou normaal gesproken mee terecht hebben gestaan op het grote Sharia4Belgium-proces in Antwerpen, maar zijn zaak werd afgesplitst. Dat gebeurde om medische redenen maar ook omdat de beschuldigingen bijzonder ernstig zijn.

Hakim zou trouwens vlak voor het Sharia4Belgium-proces een bekentenis hebben afgelegd over de moord. Al voegde hij er deze keer aan toe dat hij dat deed “op uitdrukkelijke vraag van mijn bevelhebbers”.

Zijn advocaten vegen de bekentenis van tafel. Hakim zou, gezien ook zijn medische toestand, onder ongeoorloofde druk gezet zijn geweest door de politie, zo beweert advocaat Abderrahim Lahlali. Bovendien zou in een nieuw audiovisueel verhoor, deze keer in aanwezigheid van de advocaten plus twee psychiaters, de bekentenis niet herhaald zijn, integendeel.

Testcase voor terrorismewet

De speurders hebben dus getapte telefoongesprekken en een bekentenis. Maar daar staat tegenover dat de telefoongesprekken afgedaan worden als "gestoef" en dat de ene bekentenis wordt tegengesproken door drie of vier andere verhoren. En minstens even belangrijk is de cruciale vraag wie er precies vermoord is? Volstaat het te spreken over "een niet nader genoemde sjiiet"?

De zaak komt (door de recente wijziging) niet voor een hof van assisen, wel voor een correctionele rechtbank. Hakim Elouassaki staat terecht op beschuldiging van deelname aan een terroristische organisatie plus terroristische ontvoering en moord. Samen met hem staan nog vijf anderen terecht al verblijven al deze andere mensen nog in Syrië (en zijn sommigen onder hen wellicht ook al overleden). Hij zal dus fysiek alleen terecht staan.

Het is een belangrijke testcase voor de terrorismewet. Hoe deze rechtbank zich zal uitspreken, valt af te wachten. Al is voor Hakim Elouassaki het oordeel van Allah belangrijker. "Religie is belangrijk voor mij. Nu ik in de gevangenis ben, gebruik ik mijn tijd om met religie bezig te zijn. Ik bid vijf keer per dag zoals normaal is voorgeschreven. Allah heeft mijn lot in handen. Hij zal beslissen hoelang ik in de gevangenis zal blijven. De cipier doet de deur open, maar het is Allah die beslist dat de cipier de deur open doet. Begrijp je wat ik bedoel?"

Begrijpe wie begrijpen kan.

Meest gelezen