Black friday: traditionele megagekte in VS, gewone koopjesdag bij ons

"Black friday", het is de dag waarop enthousiaste shoppers in de VS na Thanksgiving van fikse kortingen kunnen genieten. De term waait nu ook over naar Europa en ons land. Maar waar komt de naam vandaan en waarom valt die dag precies vandaag?
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

"Black friday", letterlijk "zwarte vrijdag" is de vrijdag na het populaire Amerikaanse feest "Thanksgiving". Op de vierde donderdag van november betuigen Amerikanen en Canadezen massaal hun dankbaarheid voor het voorbije jaar, rond de feestdis, met de hele familie samen.

De dag na Thanksgiving hebben heel wat Amerikanen een vrije dag. En laat winkeliers daar handig op inspelen met "black friday": de dag waarop allerlei winkels massaal specifieke kortingen aanbieden. "Black friday" geldt in de VS al jaren als officiële start van het kerstseizoen. De grote kortingen moedigen mensen massaal aan om cadeautjes en versiering in te slaan. Met vaak hysterische taferelen en lange wachtrijen tot gevolg.

(lees verder onder de video)

Vanwaar de naam?

Er bestaan twee theorieën over de oorsprong van de term "black friday". De eerste, en oudste theorie, dateert uit de jaren 60. "Black friday" werd voor het eerst georganiseerd in de stad Philadelphia. Op die dag was er een verkeersdrukte van jewelste, in en rond de stad. "Black friday" verwijst naar het gewoel van die mensenmassa.

Begin jaren 80 duikt er voor het eerst een andere theorie op. Amerikaanse winkeliers zouden op "black friday" voor het eerst in het jaar uit de rode cijfers geraken en effectief winst beginnen te maken. De interpretatie daarvan is niet zozeer letterlijk te nemen: winkeliers die pas eind november winst beginnen te maken, zouden het niet lang uitzingen.

De symbolische betekenis ervan is dat de kerstperiode voor winkeliers van onschatbare waarde is. Rond eindejaar geven we al decennialang veel geld uit, en dat zal niet zo snel veranderen. "Black friday" is met voorsprong de drukste dag van het jaar voor Amerikaanse winkeliers.

Waarom waait het fenomeen over?

Dat "black friday" voor winkeliers behoorlijk lucratief is, hoeft niet te verbazen. Dat dergelijk commercieel succes vlot gekopieerd zou worden aan deze kant van de oceaan, was een kwestie van tijd. In deze periode van het jaar zijn we massaal op zoek naar cadeaus.

Talloze webwinkels en merken adverteren vandaag met flinke kortingen. Ook Nederlandse winkels doen hieraan mee, niet zelden met "oranje" in plaats van zwarte reclame. Sommige winkels of winkelcentra gaan nog een stapje verder en bieden zelfs het hele weekend lang korting aan. De kortingen variëren sterk: van gratis verzending, tot dumpingprijzen.

(lees verder onder de video)

Dat het aanslaat bij de shoppers, moeten deze cijfers van betalingsverwerker Worldline bewijzen: ongeveer 6 miljoen elektronische betalingen zullen er gebeurd zijn vandaag. Zowat 700.000 meer dan vorig jaar. Volgens handelsfederatie Comeos levert deze dag ook de internetwinkels veel winst op. Deze black friday zal drukker worden dan de drukste dag in 2015, namelijk 21 december.

Ook hier een "black friday" houden, is dus een slimme zet van de winkeliers. Rest de vraag of die dag dan per se black friday moet heten. Want eigenlijk is het niet meer dan een gewone koopjesdag. In de VS is de dag namelijk gekoppeld aan Thanksgiving, in Europa helemaal niet.

In die zin is er een verschil met Halloween, het Amerikaanse dodenfeest dat de voorbije jaren ook steeds vaker in ons land wordt gevierd. Ondanks het commerciële kantje gaat de symboliek daarvan, in de periode van Allerheiligen en Allerzielen, op het Europese vasteland niet volledig verloren.