Meest recent

    Fidel Castro: lichtend voorbeeld of juist niet? - E.R. Amari

    Over de doden niets dan goed. Voor Fidel Castro geldt dit spreekwoord niet. Hij was bij leven al zeer controversieel. En nu hij dood is dansen sommigen op zijn graf. Terwijl anderen diep treuren. Ernesto Rodriguez Amari was deze zomer nog in Cuba.
    opinie
    Opinie

    AP2006

    Ernesto Rodriguez Amari is Ecuadoraan en heeft aan de VUB politieke wetenschappen gestudeerd. Vorige zomer verbleef hij nog in Cuba.

    "Fidel Castro Ruz is niet gestorven. Hij zou dat nooit doen. De commandant is al sinds lange tijd onsterfelijk".

    Met deze woorden kondigen de Colombiaanse FARC-strijders het overlijden van hun held aan. Nog maar enkele dagen voor het overlijden hebben zij een definitief akkoord ondertekend met de Colombiaanse overheid. Toeval of niet, ook zij nemen afstand van de strijd.

    De massale reacties van over de hele wereld bij het overlijden van de negentigjarige Fidel tonen duidelijk aan dat hij een historische, politieke en ideologische periode markeert in de geschiedenis. Fidel Castro is de incarnatie van een visie en een ideaal waar hij negentig jaar lang trouw is aan gebleven. "Fidel leeft in het hart van elke persoon die de strijd tegen onrecht en armoede in de wereld aangaat", aldus het secretariaat van de FARC.

    Pro

    De heroïek die de verschillende guerrillabewegingen in Latijns-Amerika aan Fidel Castro toedichten, leeft ook onder de gewone bevolking in Latijns-Amerika. Als kind hoorde ik in Ecuador mijn leerkrachten met veel respect over Cuba spreken.

    We leerden dat onderwijs en gezondheidszorg in Cuba geen luxeproducten waren. Iedereen, ongeacht zijn afkomst of vermogen, kreeg er toegang toe. De ongelijkheid was minimaal, en er was ook weinig criminaliteit in het land.

    Net als mijn klasgenoten wist ik zeer goed wat de prijs van gezondheid was in ons land. Wanneer een familielid in het ziekenhuis moest opgenomen worden, probeerde iedereen, familie, vrienden en buren, bij te dragen aan de hoge kosten.

    Cuba was dan het lichtend voorbeeld waar dat niet hoefde. In het middelbaar onderwijs leerden we dat de Cubanen het wel moeilijk hadden door het economische embargo van de VS. Ze bleven echter trouw aan hun commandant Fidel Castro en droegen de waarden van de revolutie in hun hart, ook al moesten ze er soms opofferingen voor doen.

    Cuba draagt dat gedachtegoed verder uit, bijvoorbeeld door Cubaanse dokters naar Ecuador uit te sturen. Ecuadoriaanse studenten krijgen ook beurzen om in Cubaanse universiteiten geneeskunde, burgerlijk ingenieur of pedagogie te studeren. Verschillende rectoren van Ecuadoriaanse universiteiten hebben ooit in Cuba gestudeerd en hun doctoraat behaald.

    Contra

    Informatie over de keerzijde van de medaille stroomde veel minder vlot Ecuador en andere Zuid-Amerikaanse landen binnen. De voorbije zomer was ik in Cuba. In de hoofdstad Havana sprak ik met verschillende Cubanen. Weinigen waren enthousiast over de situatie waarin ze leefden.

    Liefst 70 procent van de 11 miljoen Cubanen zijn onder het bewind van Fidel Castro geboren. De grote meerderheid heeft dus nooit een ander leven gekend. De grote vrijheid die Fidel aan zijn bevolking beloofde is er nooit gekomen.

    Hij kopieerde het model van de Sovjet-Unie en heeft dit regime onder meer door het economische embargo jarenlang kunnen volhouden. Juist doordat hij zijn bevolking onderdak, onderwijs en gezondheidszorg aanbood, heeft hij de tekortkomingen van dit systeem nog meer blootgelegd: Cuba is een eiland met een hoogopgeleide, gezonde bevolking die wel niet in staat is om voldoende te produceren.

    In andere landen zouden veel Cubanen minstens tot de middenklasse behoren. In Cuba blijven ze hongerig en verdrietig achter. Een Cubaanse cardioloog verdient slechts 80 dollar per maand, maar kleding en schoenen kosten in Cuba evenveel als in de VS. 

    Tijdens mijn verblijf spraken verschillende Cubanen mij aan. In ruil voor sigaren, alcohol of andere diensten vroegen ze steeds naar geld. De zwarte markt is sterk uitgebouwd in Cuba.

    Fidel Castro regeerde net zoals vele stereotiepe revolutionairen met de ijzeren hand. Tijdens zijn beleid zijn er honderden tegenstanders van het regime gefusilleerd. Tienduizenden politieke dissidenten hebben vele jaren van hun leven opgesloten gezeten in gevangenissen.

    Fidel Castro vervolgde homoseksuelen, fans van jazz of rockmuziek, jongeren die naar buitenlandse zenders luisterden of verboden boeken lazen. Zo’n 20 procent van de Cubanen leeft buiten Cuba.

    Wie betrapt wordt op ontsnappen, krijgt zware straffen. Fidel Castro heeft een samenleving opgericht die hem willens nillens publiek verafgoodt. In het buitenland slaagde hij erin om sympathie te winnen door veel revoluties in het buitenland te steunen.

    De soep wordt niet meer zo heet gegeten

    Sinds Raul Castro de macht van Fidel overnam heeft hij de economie opengegooid. Het besef dat Fidel Castro een recept uit het verleden gebruikte, begint te groeien. Dit neemt niet weg dat hij in vele Zuid-Amerikaanse landen nog steeds als een held wordt gezien.

    Nog maar een week geleden was er in het Cubaanse paviljoen op de internationale boekenbeurs van Quito, in Ecuador, een fototentoonstelling over de grote commandant. Fidel Castro werd er afgebeeld als een god.

    Boeken van gerenommeerde auteurs zoals Leonardo Padura, Pedro Guan Gutiérrez en Zoé Valdes waren er echter niet te vinden. Wie kritisch is voor het regime, wordt –voorlopig- nog het zwijgen opgelegd.

    Vraag is of de dood van de held Fidel hier snel verandering in zal brengen. De invloed van Cuba is in vele Zuid-Amerikaanse landen nog altijd zeer voelbaar.