Meest recent

    "Obama was geen kneusje, maar ook geen grote president"

    Het tijdperk Barack Obama is zo goed als voorbij. De aftredende Amerikaanse president zijn afscheidsspeech. Heeft Obama zijn plaats in de geschiedenis verdiend en hoe zullen we binnen pakweg 25 jaar terugkijken op zijn presidentschap?

    Elke president van de Verenigde Staten van Amerika neemt zijn plaats in de geschiedenis hoe dan ook in. De VS is dan ook het machtigste land ter wereld, zijn president is de "leider van de vrije wereld". Dat is voor Barack Obama niet anders.

    Nog voor hij enige beleidsdaad als president stelde, werd hij overigens al een historische figuur. Obama was namelijk de eerste zwarte die zijn intrek kon nemen in het Witte Huis. "Dat an sich geeft hem een plaats in de geschiedenis", zegt professor Amerikaanse politiek Bart Kerremans.

    De hele verkiezingsrace van 2008 was overigens speciaal. De Verenigde Staten zaten na acht jaar Bush in een diep dal, Obama had de verkiezingen gewonnen met een boodschap van hoop en verandering. "Er leek met Obama een historische ommekeer aangebroken in Amerika. De verwachtingen waren hooggespannen. Hij kreeg als aanmoediging de Nobelprijs voor de Vrede en werd zowat heilig verklaard nog voor hij iets gepresteerd had", vertelt VRT-journalist (en oud-Amerika-correspondent) Tom Van de Weghe.

    Erkenningen en mislukkingen

    Na de wittebroodsweken kwam al gauw de realiteit op de deur kloppen. De Verenigde Staten raakten verzeild in een grote recessie. Een erfenis uit het verleden, maar Obama moest wel het puin zien te ruimen. Daar is hij volgens professor Kerremans goed in geslaagd. "De economische situatie in de VS is nu een pak beter. Dat spreekt nu misschien minder tot de verbeelding, maar binnen 25 jaar zullen we wel moeten erkennen dat de periode van Obama belangrijk is geweest."

    Een ander element dat we altijd met Obama zullen associëren, is Obamacare. De ziekteverzekering is dan wel een flauw afkooksel van wat Barack Obama oorspronkelijk had willen doorvoeren, "maar hij is er wel in geslaagd om de verzekering flink te verruimen voor een groot deel van de Amerikaanse bevolking", aldus Kerremans. "De Republikeinen zullen dat ontmantelen, maar zomaar iets afnemen van 22 miljoen Amerikanen ligt moeilijk en sowieso heeft Obama het vraagstuk van de zorgverzekering op de agenda geplaatst."

    Maar over een ander belangrijk binnenlands vraagstuk - dat van de raciale spanningen - valt minder goeds te zeggen na acht jaar Obama. "Het is misschien de grootste paradox van zijn presidentschap", aldus Tom Van de Weghe. "Precies datgene waarmee hij geschiedenis schreef - als eerste zwarte president Amerika besturen - kon hij in praktijk amper omzetten in daden. Integendeel, de raciale spanningen in de VS bereikten onder Obama een nieuw kookpunt."

    Of zijn buitenlandbeleid van Obama een grote president zal maken, is dan weer vatbaar voor veel interpretaties, stelt professor Kerremans. "Was Obama de laatste president van een tijdperk waarin de VS de hegemonie van de macht had, of was hij de eerste president van een nieuw tijdperk? Was hij de president die de dingen uit handen gaf, of moest hij ondervinden dat hij niet alles in handen kon houden?"

    "Obama was goeie middenmoot"

    Uiteindelijk heeft Obama zelf erkend dat hij het tijdens zijn verblijf in het Witte Huis veel beter had kunnen doen op verschillende vlakken. Niet zelden werd hij echter ook tegengewerkt door de Republikeinen in het Congres. "Maar in hoeverre was hij ook zelf verantwoordelijk voor die patstellingen", vraagt Van de Weghe zich af. "In zijn laatste State of the Union gaf Obama zelf toe dat hij zijn droom van een eensgezinde politieke cultuur verre van bereikt had." Obama zei toen: "Zonder twijfel had ik de kloof beter kunnen overbruggen als ik de gave zou hebben van Lincoln of Roosevelt".

    Daarmee liet Barack Obama twee namen vallen van presidenten die als de grootste in de geschiedenis van Amerika worden beschouwd. Zelf zal hij dat epitheton allicht niet meekrijgen, denkt Kerremans. "Ondanks zijn grote retorische talent is er niet iets waarvan je kan zeggen dat dat het presidentschap van Obama typeerde. Barack Obama was zeker geen kneusje, maar hij stak er ook niet bovenuit. Hij behoorde tot de goeie middenmoot."