Meest recent

    Het Vooruitzicht: Ivan De Vadder en de macht van de partijvoorzitters

    Tijdens Het Vooruitzicht in Gent leggen journalisten van VRT Nieuws graag hun vakgebied uit. Politiek journalist Ivan De Vadder heeft het over "De Keien van de Wetstraat": op dit moment hebben de partijvoorzitters de meeste macht in de Wetstraat, meer dan de premier zelfs. Maar het is een macht die tegelijk beperkt is.

    België is een particratie
    Dat wil zeggen dat de politieke macht in de Wetstraat in de eerste plaats bij de partijen en hun voorzitters ligt, eerder dan bij de regering en zijn eerste minister. Dat is op zijn minst merkwaardig te noemen, want de politieke partijen bestaan volgens de grondwet eigenlijk niet. Dat is een formeel argument, waaraan je al dan niet zwaar kan tillen. Maar het blijft merkwaardig dat in de praktijk partijvoorzitters de politiek domineren.

    Ze hebben vaak als enige in hun partij een helikopterzicht, over alle mogelijke niveaus; ze beslissen wie er waar op de lijst komt te staan, en wie er vervolgens minister wordt; ze bouwen via politieke benoemingen een politiek netwerk; ze beheren het geld van de partij, en ze gaan lopen met het grootste deel van de media-aandacht. De partijvoorzitters staan aan de zijlijn, maar zeker de voorzitter van de N-VA functioneert als een soort schaduwpremier van de regering-Michel.

    Minder en minder macht
    Het paradoxale is dat de Wetstraat op zich intussen minder en minder macht kan uitoefenen. Het nationale niveau heeft vrijwillig macht afgestaan (door de staatshervorming, door het uitbouwen van de sociale zekerheid of nog door in de EU en andere instellingen te stappen).

    Bovendien domineren Europese crisissen de binnenlandse politiek: de vluchtelingencrisis, de eurocrisis, de aanslagen van IS en de brexit overstijgen de Wetstraat, maar hebben er veel invloed op. Ook grote bedrijven -zoals banken of autoconstructeurs of bedrijven als Facebook en Google- oefenen gigantisch veel invloed uit op de Belgische samenleving, invloed die aan de Wetstraat ontsnapt.

    Burgers engageren zich
    En tenslotte trekt de burger een stuk van het laken weer naar zich toe. Op een vernieuwende manier trouwens. Waar in het verleden de burger protesteerde, zal tegenwoordig de burger het heft in eigen handen nemen. In Antwerpen zorgt Ringland zelf voor een uitgewerkt alternatief van de overkapping van de Ring, en in Brussel bouwen vrijwilligers een alternatief voor de opvang van vluchtelingen uit, in het Maximiliaanpark. Dat zijn burgers die zich engageren.

    De doodsteek?
    Want mijn grootste bezorgdheid is dat -ondanks het feit dat nog nooit zoveel mensen aan verkiezingen hebben mogen deelnemen- almaar meer mensen afhaken. En vooral jongeren hebben nog nauwelijks interesse in de klassieke politiek. En dat zou de doodsteek zijn voor een democratie, wie er de macht ook heeft.