Meest recent

    Amerika eerst: Trump realiseert wensen van grootste tegenstanders - Ton van Lierop

    "Orkaan Donald" raast met ongeziene kracht door Amerika en veel moet eraan geloven. Handelsverdragen bijvoorbeeld. Het TPP-verdrag met een aantal Aziatische landen is al geschrapt. Nieuwe verdragen maken weinig kans, behalve misschien met de Britten. Trump realiseert met zijn "Amerika eerst"-beleid eigenlijk waar onverwachte partners en ook tegenstanders al jaren voor ijverden.
    analyse
    Analyse

    AFP or licensors

    Ton van Lierop volgt de economische actualiteit voor VRT Nieuws.

    Niet dat kinderen ervan dromen, maar als zoon of dochter thuiskomt met de wens later opsteller van handelsverdragen te worden, zullen ouders dit nu toch helemaal afraden. Waar een jaar geleden het sluiten van een internationaal handelsverdrag nog de panacée was voor alle economisch beleid, hebben de brexit en de verkiezing van Trump de economie in een ander, veel enger nationaal water doen belanden.

    Trump beloofde het al een klein jaar geleden, toen hij zijn campagne binnen de Republikeinse Partij begon: “Geen slechte handeslverdragen meer”. Later en ook vorige week opnieuw bij zijn inhuldiging voegde hij eraan toe dat “Amerika altijd eerst” komt.

    Ook toen in 1980 Ronald Reagan aantrad als Amerikaans president ging deze meteen een meer isolationistische koers varen. Dat werd enkele jaren wel weer bijgesteld. Een land als de Verenigde Staten moet wel internationaal blijven denken.

    Ford

    Wervelwind Donald gaat echter erg snel en ook stukken verder. Het verdrag met de Zuidoost-Aziatische landen is formeel al in de prullenbak gegooid. Het NAFTA-akkoord met Canada en Mexico staat op de helling. Met Canada wil Trump nog wel zaken doen. Mexico mag echter rekenen op minder vrijhandel en meer importheffingen, om de beloofde muur aan de Amerikaanse zuidgrens mee te betalen.

    Niet alleen diplomatiek, maar ook economisch is dit allemaal van een orde die de wereld nog nooit heeft gezien. Trump wil zijn belofte om snel weer Amerikaanse banen te scheppen echt onmiddellijk realiseren en schrikt dus niet terug voor slechte relaties met buurlanden of wie dan ook.

    Enkele weken voor zijn officiële aantreden, leek hij al te reageren. Na enkele tweets kondigde Ford al aan niet in Mexico te gaan investeren, maar toch in het Amerikaanse industriële centrum Michigan. De reden daarvoor was dat Trump anders dreigde een importheffing van 35 procent op te leggen voor Fords die in Mexico zijn geproduceerd.

    Bernie Sanders

    Republikeinen waren in de Verenigde Staten traditioneel voorstanders van zoveel mogelijk internationale handel, omdat Amerika er volgens hen toch altijd wel sterker uitkwam. Op een persconferentie op een Europees-Amerikaanse top in het Zweedse Göteborg in 2001 had de toenmalige Republikeinse president George Bush jr. één antwoord op alle vragen: “Als we samen handelen komen we er wel uit. Let’s just trade.”

    Ook in zijn eigen partij zorgt Trump met zijn verzet tegen handelsverdragen dus voor schokken. Het vreemde is dat Trumps tegenstand hem vreemde partners of bedgenoten bezorgt. Hillary Clintons tegenstander in de Democratische voorverkiezingsrace Bernie Sanders was al een even groot tegenstander van handelsverdragen, omdat deze (blanke) Amerikaanse arbeiders hun banen kosten.

    Economisch isolationisme, het varen van een eigen, nationale handelskoers, brengt hoe dan ook onverwachte partijen bij elkaar. Vroeger was het vooral het verzet van radicaal links dat de aandacht kreeg, vooral door het soms gewelddadig verzet van anti-globalisten dat rond de eeuwwisseling begon. Later voegde ook radicaal rechts zich daarbij. Frans presidentskandidaat voor het Front National is evenals Trump zwaar gekant tegen internationale economische afspraken, om Franse banen te beschermen.

    Al jaren tegenkanting tegen handelsverdragen

    Aan de andere kant zijn milieu-organisaties, vakbonden, ontwikkelingsorganisaties ook al jaren gekant tegen handelsverdragen. In "De vrije markt" van deze week betoogde directeur van de Derde Wereld-organisatie 11.11.11 Bogdan Vanden Berghe dat hij zich jaren heeft verzet tegen “verkeerde handelsverdragen”, tegelijkertijd ziet hij ook wel een gevaar als Trump alle verdragen blijft tegenhouden.

    Zijn tegenspeler in het debat in "De vrije markt" Mark Lambotte, voorzitter van de industriële technologiefederatie Agoria, noemt het schrappen van verdragen zelfs “zeer gevaarlijk” voor de westerse economie. Lambotte pleit er wel voor om niet meteen tegenmaatregelen te gaan nemen, omdat dit de Belgische en Europese economie snel kan schaden.

    De grote lakmoesproef voor handelsbeleid van Trump zal de verwerking van de brexit zijn. De Britse premier Theresa May wil de band met de Europese Unie zoveel mogelijk schrappen. Zij kijkt wel naar de Verenigde Staten om een handelsakkoord te sluiten. Trump staat daar niet afkerig tegenover, maar het is totaal onduidelijk wat zo’n verdrag in zou houden.

    Groot-Brittannië heeft al jaren een handelstekort, zeker als het om industriële productie gaat, en heeft op een aantal hoogtechnologische zaken voor bijvoorbeeld de vliegtuigindustrie na, de Verenigde Staten niet meteen veel te bieden. Mogelijk is het vooral symbolisch als de VS en het Verenigd Koninkrijk een verdrag ondertekenen.