Meest recent

    Rex Tillerson: oliebaron en vriend van Poetin

    Rex Tillerson is officieel benoemd tot Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken. Jarenlang was de Texaan topman bij oliereus ExxonMobil, en hij smeedde goede banden met de Russische president Vladimir Poetin. Diplomatieke ervaring heeft Tillerson dan weer niet, hij zal al zijn zakelijke expertise moeten aanspreken voor de berg aan uitdagingen die hem als Secretary of State wachten.

    Echt van harte was de benoeming in de Senaat niet. Tillerson kreeg maar liefst 43 (Democratische) stemmen tegen. Zo'n grote tegenstand tegen de benoeming van een nieuwe minister is vrij ongezien. Het grootste struikelblok is de nauwe band tussen de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken en Rusland.

    Tillerson ontmoette Kremlin-hoogheid Poetin voor het eerst in 1999. De olie bracht beide heerschappen bij elkaar. Dat mondde in 2011 uit in een belangrijke deal tussen ExxonMobil en het Russische oliebedrijf Rosneft, dat voor een groot deel in handen is van de Russische regering. Twee jaar later werd Tillerson opgenomen in de Order of Friendship van Poetin.

    Ook enkele Republikeinse senatoren maakten zich zorgen over de nauwe band, en de mogelijke gevolgen voor de politiek van Washington tegenover Moskou. Tijdens zijn hoorzitting in het Congres gaf Tillerson echter toe dat het Westen wel degelijk reden heeft om zich zorgen te maken over de Russische agressie, maar hij weigerde om Poetin een oorlogsmisdadiger te noemen. Eerder had Tillerson al te kennen gegeven dat hij de Amerikaanse sancties tegen Rusland na de annexatie van de Krim "niet effectief" vond. Geen onbelangrijk detail: door de handelssancties heeft ExxonMobil ruim een 1 miljard dollar verloren.

    (lees verder onder foto)

    Cursus honorum bij oliereus Exxon, de staat binnen de staat

    De nu 64-jarige Tillerson begon zijn carrière bij ExxonMobil als ingenieur, in 1975. Hij zou het bedrijf nooit verlaten. Binnen ExxonMobil - een van de grootste oliemaatschappijen ter wereld - klom Tillerson op, tot hij er in 2006 CEO werd. Vorig jaar kreeg hij in die hoedanigheid een loon van ruim 24 miljoen dollar.

    Dat de nieuwe Amerikaanse buitenlandminister tot nu toe nooit iets anders gedaan heeft dan een (top)job bij een privébedrijf, stoot bij sommigen op kritiek. "Tillerson heeft weinig tot geen diplomatieke ervaring", is de teneur. Als politieke outsider verscheen hij overigens maar vrij laat op het lijstje van Donald Trump als mogelijke kandidaten voor de post van Secretary of State.

    Maar de critici gaan dan wel aan de realiteit voorbij dat Tillerson als topman bij ExxonMobil de hele wereld heeft afgereisd, overal contracten heeft afgesloten en jarenlang aan het hoofd stond van een bedrijf dat "een staat binnen een staat" wordt genoemd.

    (lees verder onder foto)

    Liberale ideeën

    Binnen de ultraconservatieve achterban van de Republikeinse Partij ligt de keuze voor Tillerson evenwel gevoelig. Op sommige vlakken heeft de nieuwe minister namelijk een vrijer gedachtegoed.

    Zo drong hij er als voorzitter van de Boy Scouts of America (2010-2012) op aan om holebi's openlijk toe te laten bij de leden en de leiding van de jongerenorganisatie. De ban op openlijk homoseksuele leiders bleef echter tot in 2015 bestaan. Daarnaast stond Tillerson ook aan het hoofd van een organisatie die zwarte studenten financieel ondersteunt én gaf ExxonMobil onder Tillersons leiderschap steun aan organisaties die abortus genegen zijn.

    De voormalige oliebaron stelt ook dat klimaatverandering wel degelijk een probleem is, en hij is geen tegenstander van een uitstoot-tax. Opvallend, want in de entourage van Trump zitten een aantal notoire klimaatontkenners. Tegelijk blijft Tillerson wel volmondig achter het verbruik van olie staan "in afwachting van alternatieve baanbrekende technologieën", en "zijn" ExxonMobil wees vorig jaar een inspanning voor hernieuwbare energie af.

    (lees verder onder foto)

    De - enorme - uitdagingen

    Rex Tillerson zal als minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten in de eerste plaats het "America First"-dogma van president Trump moeten zien te verzoenen met een buitenlandbeleid. Hoe dan ook staat hij voor een aantal enorme uitdagingen: zoals de relatie met Rusland, de spanningen met China en Iran, de strijd tegen terreurgroep IS, het Midden-Oosten (en met name de mogelijke - diplomatiek zeer gevoelige - verhuizing van de Amerikaanse ambassade in Israël naar Jeruzalem)...

    De inzichten van Tillerson op internationaal-diplomatieke dossiers zijn in heel wat opzichten wel "conventioneler" dan die van Trump. Zo is hij bijvoorbeeld geen tegenstander van internationale handelsverdragen. Experts hopen dan ook dat zijn aanstelling de turbulentie van Trump wat zal counteren. Maar dat maakt er de uitdagingen niet minder op. "Rex Tillerson zal de meest veeleisende en complexe agenda hebben die een minister van Buitenlandse Zaken in lange tijd heeft gehad", blikken experts vooruit.