Meest recent

    Verstedelijking leidt tot eenheidsworst bij insecten

    Steden bevoordelen soorten die van warmte houden en zich goed kunnen verplaatsen en verdringen soorten die minder mobiel zijn. Dat is de conclusie van veldonderzoek bij kevers op tachtig plaatsen in België. ‘We zien voor het eerst hoe verstedelijking de biodiversiteit op grote schaal verarmt’, zegt onderzoeker Frederik Hendrickx van het KBIN.

    Een "stadskever", Harpalus affinis. Houdt van warmte en heeft lange vleugels.

    België is met 300 inwoners per vierkante kilometer een van de meest verstedelijkte landen van Europa. En wereldwijd is er voorlopig nog geen betonstop in zicht: de verstedelijking zal volgens schattingen verdrievoudigen tegen 2030.

    Biologen van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) wilden weten welke invloed de verstedelijking heeft op de fauna en zochten het uit aan de hand van loopkevers.

    De onderzoekers bakenden 27 gebieden van 3 op 3 kilometer af, met daarin telkens stroken van 200 op 200 meter. Voor elk van die zones werd de graad van verstedelijking bepaald (rood staat voor meer dan 15% bebouwd gebied). De 81 stippen zijn de plaatsen waar een insectenval werd geplaatst. (Kaart: KBIN)
     

    Hitte-eilanden

    De biologen namen met insectenvallen stalen op 81 plekken in België, en vergeleken de samenstelling van de keversoorten op landelijke plekken met die in verstedelijkt gebied.

    Blijkt dat in steden opmerkelijk meer warmteminnende keversoorten voorkomen dan op het platteland. Steden zijn dan ook "hitte-eilanden" en houden door donkere materialen zoals asfalt veel meer warmte vast dan landelijke gebieden.

    Stedelijk gebied, waarin het groen vaak erg versnipperd is, blijkt ook een doodlopende straat voor keversoorten met korte vleugels. Die weinig mobiele kevers slagen er bij de verstoring van hun biotoop niet in naar een verderop gelegen grasperk te hoppen. In stedelijk Vlaanderen zijn er vandaag bijna alleen nog kevers met lange vleugels, die zich vlotter kunnen verplaatsen, zo blijkt uit de studie.

    De gekorrelde veldloopkever (Carabus granulatus), met korte vleugels, is typisch voor landelijk gebied. In steden, waarin het groen versnipperd is, hebben dergelijke weinig mobiele soorten het lastig. (Foto: Siga)

    Eenheidsworst

    "Verstedelijking leidt tot eenheidsworst", zegt bioloog Frederik Hendrickx (KBIN). "Steden selecteren sterk voor specifieke kenmerken, zoals een sterk verspreidingsvermogen en een voorliefde voor warmte. Daardoor vind je overal in stedelijk gebied dezelfde paar soorten, zelfs in een stuk bos in de stad, terwijl je daar dezelfde rijke samenstelling verwacht als in een bos op het platteland. Wat voor kevers geldt, gaat wellicht ook op voor veel
    andere diergroepen en ook voor planten."

    De studie, gepubliceerd in Global Change Biology, is een van de eerste die op zo'n grote schaal aantoont welk effect verstedelijking precies heeft op gemeenschappen van insecten. Inzicht krijgen in die veranderingen is belangrijk om de langetermijngevolgen voor ecosystemen te kunnen inschatten en erop te kunnen anticiperen.

    De bodemval waarmee de onderzoekers op 81 plaatsen in België de samenstelling van de lokale keverpopulaties nagingen. De vallen werden gedurende drie maanden om de twee weken leeggemaakt. (Foto: KBIN)