Meest recent

    België zakt naar 35e plaats op lijst van democratieën

    Ons land scoort verrassend slecht in de jaarlijkse Democracy Index van het toonaangevende magazine The Economist. Met een 35e plaats prijkt België na landen als Zuid-Korea, Botswana, Israël, India, Taiwan en Chili. De erg lage participatie van Belgische burgers speelt de politiek hier parten.

    Nu is België niet meteen aan het afglijden naar een dictatuur, maar toch ziet The Economist hier een onrustwekkende evolutie. Ons land kent van oudsher een groot pluralisme, de burgerlijke vrijheden zijn goed verankerd, er is een sterke herverdeling van de welvaart en er is weinig sprake van een scherpe polarisering en extremistische en populistische partijen scoren hier relatief slecht in verhouding tot andere Europese landen.

    De grote achillespees van de Belgische democratie is evenwel de erg lage participatie en interesse van de burgers in het bestuur. Slechts 4,85% van de kiezers zijn ook lid van een politieke partij en in het geval van niet-gouvernementele organisaties is dat weinig beter. Ook volgen erg weinig Belgen dagelijks het politieke reilen en zeilen in hun land.

    De opkomst bij verkiezingen is erg hoog, maar dat is enkel omdat er een stemplicht is. Zo geeft 36% van het electoraat aan dat ze het niet erg zouden vinden als ze hun stemrecht zouden verliezen en dat is erg veel.

    Door die factoren wordt het politieke debat in België al te vaak gemonopoliseerde door de politieke partijen zonder veel inspraak en dat vergroot de kloof tussen burgers en bestuur.

    Op termijn kan dat ook in ons land leiden tot kiezers die zich zo sterk willen afzetten tegen de heersende politieke elite dat ze tegen hun eigen belangen gaan stemmen voor populistische partijen of politici, net zoals dat eerder het geval was met de brexit in Groot-Brittannië of de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten. Volgens het rapport is die afkeer of desinteresse niet de schuld van Trump of de "brexiteers", maar profiteren die er wel van.

    Van de weersomstuit gaan traditionele politici er dan van uit dat de burgers niet rijp zijn voor de politiek, maar dat is de verkeerde aanpak, aldus de onderzoekers. De uitdaging voor de overheid ligt net in het uitbouwen van structuren om de burgers te betrekken bij het beleid op een manier dat die het gevoel krijgen dat hun mening wel degelijk meetelt.

    "Revenge of the Deplorables"

    De titel van het onderzoek van de "Democracy Index" van het voorbije jaar luidt "Revenge of the Deplorables", een uitspraak van de Democratische presidentskandidate Hillary Clinton over de aanhangers van haar Republikeinse rivaal Donald Trump.

    Dat is geen toeval, want het vertrouwen van de Amerikaanse kiezer in de eigen instellingen en in de democratie in de Verenigde Staten is gezakt tot een extreem laag peil. Dat verklaart waarom veel Amerikaanse en Britse, maar ook kiezers elders in het Westen zich steeds meer afzetten tegen het bestel. 

    Het gaat overigens niet om een typisch Amerikaans fenomeen, want in het algemeen is het democratisch gehalte van staten het afgelopen jaar afgenomen, vooral dan in de VS, in Latijns-Amerika, Noord-Afrika en het Midden-Oosten en Zwart-Afrika.

    Ongeveer de helft van de wereldbevolking leeft in een democratisch land, de rest in autoritaire systemen, waaronder China als grootste. Wel zijn steeds meer landen aan het verschuiven van "volledige democratie" naar "gebrekkige democratie" en in de laatste categorie prijken nu de VS en België.

    In Azië is democratie de voorbije jaren in opmars, maar vorig jaar was er een stagnatie. Latijns-Amerika lijkt dan weer te bekomen van een decennium van links-populistische politieke leiders naar meer gematigde. In zowat alle Arabische landen gaat het politieke gehalte achteruit en het rapport spreekt dan ook van een "Arabische Winter".

    Wie scoort het best als democratie?

    De top van de best functionerende democratieën zal u niet verbazen:

    • Noorwegen
    • IJsland
    • Zweden
    • Nieuw-Zeeland
    • Denemarken en Ierland (gelijke hoogte)
    • Zwitserland
    • Finland
    • Australië
    • Nederland

    De meest autoritaire regimes zijn...

    • Noord-Korea
    • Syrië
    • Tsjaad
    • Centraal-Afrikaanse Republiek
    • Equatoriaal Guinea
    • Turkmenistan
    • Tadzjikistan
    • Saudi-Arabië
    • Congo
    • Oezbekistan