Meest recent

    KU Leuven eert enkele opvallende wetenschappers

    Aan de KU Leuven zijn er vandaag eredoctoraten uitgereikt. Ze gaan onder meer naar Carl June en James Allison: twee Amerikaanse wetenschappers die de basis hebben gelegd voor immuuntherapie, een nieuwe manier om kanker te bestrijden. Ook de Nederlandse Louise Fresco krijgt een eredoctoraat, zij wil de discussie over voeding met wetenschappelijke argumenten voeren. Onze wetenschapsjournalist Koen Wauters sprak met hen en maakte volgend portret.

    James Allison en Carl June: Nobelprijswinnaars in spé

    James Allison en Carl June. Onthou die namen voor als u op feestjes eens indruk wilt maken omdat u de winnaars van de Nobelprijs geneeskunde kan voorspellen. De twee zijn dé grondleggers van de immuuntherapie. Na tientallen jaren van doorgedreven onderzoek, vaak ingaand tegen de heersende overtuiging, hebben ze daarvan een totaal nieuwe en veelbelovende aanpak van kanker gemaakt. Vandaag krijgen ze een eredoctoraat aan de KU Leuven.

    Alle "hoera-verhalen" over kanker, alle wonderlijke genezingen van de voorbije jaren, hebben te maken met die immuuntherapie. Geen toeval dat minister van Volksgezondheid De Block enkele maanden geleden nog besliste om immuuntherapie bij bepaalde kankers terug te betalen.

    Het principe van immuuntherapie is eenvoudig. Ons eigen afweersysteem zo activeren dat het de kanker aanvalt. Net zoals ons immuunsysteem een verkoudheid kan overwinnen. Al is het niet zo eenvoudig. Een verkoudheid is een virus, dat door onze afweer duidelijk als "vijandig" wordt herkend. Kanker, dat zijn onze eigen cellen, die plots veranderen (muteren) en zo ons eigen lichaam aanvallen. Ze lijken dus op onze eigen cellen. Sommige kankers vermommen zich zelfs om zoveel mogelijk op gezonde cellen te lijken, en sommige kankers vallen ook het eigen immuunsysteem aan. Een minder eenvoudig doelwit dus, dan een banale verkoudheid.

    Allison en June zijn er in geslaagd om onze afweer zo te programmeren dat het bepaalde kankers toch herkend, en aanvalt. Niet eenvoudig omdat onze immuunsysteem niet in "overdrive" mag gaan, want anders wordt dat de kankerpatiënten fataal.

    De twee haalden hun motivatie voor hun onderzoek voor een stuk uit het persoonlijk leven. Allison verloor op 11 jaar zijn moeder aan lymfekanker. Later volgde zijn broer. En hij overwon zelf onlangs huid- en prostaatkanker. June verloor zijn vrouw op haar 46e aan eierstokkanker. Hij werkt nu nog altijd minstens één dag per week op eierstokkanker. Het zijn die ervaringen die hen dus aanspoorden om jarenlang te blijven doorzoeken.

    Immuuntherapie heeft enkele grote voordelen. Ze heeft over het algemeen minder bijwerkingen dan de klassieke chemotherapie. Met immuuntherapie zijn ook uitgezaaide kankers te behandelen. Mensen die vroeger ten dode waren opgeschreven, kunnen nu in zeldzame gevallen zelfs weer helemaal gezond worden

    Maar er zijn ook nadelen. De therapie is nu nog vrij experimenteel. Ze werkt enkel voor bepaalde kankers. De beste resultaten zijn er voor bepaalde soorten huidkanker en longkanker. Waarschijnlijk zal immuuntherapie op korte termijn ook goed werken voor blaas- en nierkanker. Maar bijvoorbeeld prostaatkanker en pancreaskanker zijn veel moeilijker te bestrijden, omdat ze weinig "doelwitten" aanbieden aan het immuunsysteem. Bepaalde types van immuuntherapie zijn bovendien "patiëntspecifiek", wat wil zeggen dat het geneesmiddel voor elke patiënt apart moet worden gemaakt. En dat is uiteraard duur.

    De dag dat alle kanker de wereld uit zullen zijn, is dus nog ver af. Maar omgekeerd, zal de diagnose "kanker" steeds minder en minder een doodsvonnis betekenen. Met dank aan Allison en June.

    Louise Fresco: "We genieten te weinig van ons eten"

    Wetenschap gaat soms in tegen onze intuïtie. Durft in vraag stellen wat iedereen normaal vindt. In het debat over voeding neemt eredoctor Louise Fresco alleen daarom al een interessante plaats. Ze mijdt de emotie, en pleit voor de feiten De Nederlandse is bio-ingenieur, gespecialiseerd in duurzame productie van voeding, en komt vanuit die insteek tot soms verrassende conclusies.

    Zo pleit Fresco er altijd voor om het grotere plaatje te bekijken, en om de discussie met wetenschappelijke argumenten aan te gaan. Onze benadering van voeding is volgens haar te vaak emotioneel. We denken: industrieel is slecht, ambachtelijk is goed. We laten onze blik daarbij vertroebelen door een nostalgisch verlangen naar het verleden. Een verleden dat vaak absoluut niet zo rooskleurig was.

    Landbouw is bijvoorbeeld de voorbije honderd jaar is een succes. Een eeuw geleden was 60% van de wereldbevolking ondervoed, nu nog maar 11%. Of nog enkele voorbeelden. Grootschalige landbouw is niet slecht voor het milieu, integendeel. Koeien en kippen hoeven niet buiten te lopen. Het is beter voor het milieu als ze binnen zitten. De bewering dat koolhydraten ongezond zijn is absolute nonsens. Maar wat wel juist is: we genieten te weinig van ons eten.

    Tot slot nog een voorbeeld: de TED-lezing van Fresco uit 2009. Haar centrale stelling: wit fabrieksbrood is niet slecht. Het helpt veel mensen, wereldwijd, aan goedkoop en degelijk basisvoedsel. Perfect om de honger in de wereld te bestrijden op een efficiënte manier.