Meest recent

    Veel vragen rond groen zee-ijs in Antarctica

    Op Antarctica zijn grote stukken zee-ijs groen gekleurd door fytoplankton in Granite Harbour, een baai in de buurt van de Ross Zee, en in de nabijgelegen Terra Nova Bay. In de zomer gebeurt een dergelijke algenbloei wel vaker, maar in de herfst is het eerder uitzonderlijk. Rond die late algenbloei hangen er nog veel vraagtekens. In april gaat er een expeditie naar het gebied in de hoop een aantal antwoorden te vinden.
    Zowel in het zee-ijs als in pas gevormd ijs verder in zee zitten de algen.

    Op 5 maart nam de Operational Land Imager (OLI) camera op de Landsat 8-satelliet een aantal beelden in natuurlijke kleuren van water, zee-ijs en fytoplankton. Fytoplankton,  ook micro-algen genoemd, is plankton dat aan fotosynthese doet, en in het geval van groene algen, daarvoor chlorofyl gebruikt, dezelfde groene stof die ook in planten zit. 

    De groene vlekken zijn zo groot dat ze dus vanuit de ruimte kunnen worden waargenomen, en de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft de beelden nu vrijgegeven.

    Jan Lieser, een specialist in marien ijs van het Australische Antarctic Climate and Ecosystem Cooperative Research Center zegt op de NASA-website dat de groene kleur volgens haar veroorzaakt wordt door fytoplankton op het wateroppervlak, dat het zee-ijs gekleurd heeft. Het lijkt er op dat deze late algenbloei vastgeraakt is in het papperige, pas gevormde zee-ijs, dat daardoor een groene kleur heeft gekregen. Het is niet duidelijk of de algen op het ijs zitten, er onder of er in vast zitten.

    Die microscopische mariene algen floreren normaal gezien in de wateren rond Antarctica in de zuidelijke lente en zomer, van oktober tot maart, als de rand van het zee-ijs zich terugtrekt en er volop zonlicht is. Maar wetenschappers hebben al eerder vastgesteld dat, als de omstandigheden goed zijn, de algen ook in de herfst kunnen groeien. 

    Lieser en haar collega's stelden eerder op satellietbeelden ook al een dergelijke late algenbloei vast in 2012, voor de Princess Astrid kust in het oosten van Antarctica. Het ging toen om een vlek van 200 kilometer lang en 100 kilometer breed, die eind februari en begin maart opdook. De late algenbloeien rondom het continent werden later bevestigd door metingen vanop een onderzoeksschip, dat vaststelde dat de algen niet vrij in het water rond dreven maar op het zee-ijs groeiden of er in zaten.

    En in 2015, en nu ook opnieuw, dook het fytoplankton ook op in Terra Nova Bay, net ten zuiden van Granite Harbour, waarvan de NASA nu beelden heeft.

    Nog veel vragen

    Het zee-ijs, de wind, het zonlicht, de beschikbaarheid van voedingsstoffen en predatoren bepalen allemaal mee of de algen in voldoende grote hoeveelheden voorkomen om het ijs te kleuren en zichtbaar te zijn vanuit de ruimte.

    Begin 2017 was er niet veel ijs dat vastzat aan de kustlijn, zogenaamd vast ijs, en gedacht wordt dat die omstandigheid helpt om de algengroei te bevorderen. En daarnaast waren de omstandigheden gelijkaardig aan die in de andere jaren waarin er late algenbloei voorkwam, met wind vanuit het land - die voedingsstoffen aanvoert - en voldoende zonneschijn, zo zei Lieser.

    Wetenschappers weten dat fytoplankton belangrijk is voor de ecologie in de Zuidelijke Oceaan, aangezien het een overvloedige voedselbron vormt voor zoöplankton - dierlijk plankton -, vissen en andere zeedieren.

    Maar over de aanwezigheid van de algen rondom Antarctica in de herfst, blijven er nog veel vragen onbeantwoord. Zo vraagt Lieser zich af of de bloei laat in het seizoen de kiem vormt voor de bloei in de volgende lente. Een andere open vraag is wat er met de algen gebeurt na de winter, als ze in het zee-ijs zijn opgenomen, daar en min of meer sluimerend de lange winter doorgebracht hebben.

    De wetenschappers hopen hier meer over te weten te komen van een expeditie, die in april van dit jaar het gebied met de algenbloei zal aandoen. 

    Overigens kennen ook de Arctische zeeën, aan de andere kant van de wereldbol, algenbloei, en net als in Antarctica vormen de kleine organismen er de basis van de voedselpiramide. Onderzoekers hebben evenwel ontdekt dat de normale bloei van de algen in de lente in het Noordpoolgebied vroeger komt dan de voorgaande jaren. Bovendien is er nu ook een tweede seizoen van algenbloei in de herfst, als het zee-ijs grotendeels afgesmolten is.

    Een detailopname (1) van het groene ijs midden in het witte zee-ijs. (Foto: Joshua Stevens/NASA Earth Observatory)

    Een detailopname (2) van het groene ijs verder in zee. (Foto: Joshua Stevens/NASA Earth Observatory)

    De positie van de twee detailopnames op de grote afbeelding. (Foto: Joshua Stevens/NASA Earth Observatory)

    Het groene zee-ijs in 2012, met bovenaan de Zuidelijke Oceaan met een beetje zee-ijs, het ijs met de algen, het gewone zee-ijs en de Princess Astrid kust. (Foto: Jeff Schmaltz/LANCE/EOSDOS MODIS Rapid Response Team at NASA GSFC)