Meest recent

    Turkije en Nederland lijnrecht tegenover elkaar: hoe is het zover kunnen komen?

    De plotse diplomatieke confrontatie tussen Nederland en Turkije zat er al een tijd aan te komen. Het ziet ernaar uit dat Nederland het land te veel is dat de Turkse president Erdogan dwarsboomt in zijn plannen om koste wat kost de uitgeweken Turken op zijn hand te krijgen.
    AP 2017

    Het zal u wel niet ontgaan zijn: de voorbije weken bezochten opvallend veel Turkse politici en ministers bijeenkomsten van landgenoten in het buitenland. Een van hen, de voormalige Turkse minister Taner Yildiz, was woensdag in Brussel voor een meeting van de UETD, een lobbygroep die banden heeft met de AK-partij van president Erdogan.

    De plotselinge grote Turkse ministeriële reislust heeft alles te maken met het referendum dat de Turkse regering op zondag 16 april organiseert. De Turken kunnen zich die dag uitspreken over een reeks van 18 amendementen aan de Turkse grondwet.

    Indien de Turken "ja" stemmen, ruimt het parlementaire stelsel in hun land plaats voor een presidentieel systeem, wat neerkomt op (nog) meer macht voor president Recep Tayyip Erdogan.

    Erdogan wil niets aan het toeval overlaten

    De kwestie verdeelt Turkije. Om zijn slaagkansen te verhogen, wil Erdogan zoveel mogelijk de Turkse diaspora mobiliseren. Hij stuurde de voorbije weken zijn ministers op pad naar landen met een grote Turkse migrantenpopulatie. De bedoeling daarbij was om politieke bijeenkomsten op poten te zetten waarbij een Turkse minister zijn uitgeweken landgenoten zou aansporen om ja te stemmen. Dat is strategisch niet oninteressant: in Duitsland wonen 1,4 miljoen uitgeweken Turken, in Nederland naar schatting 400.000.

    Maar niet alle Europese landen zijn opgezet met de Turkse politieke meetings op hun grondgebied. Oostenrijk en Zwitserland verboden eerder al zulke politieke meetings en ook verschillende Duitse steden kondigden vorige week aan dat de Turkse ministers niet welkom waren, tot groeiende ergernis van de Turkse president. De verschillende regeringen verwijzen daarbij telkens naar mogelijke veiligheidsrisico's. Erdogan, echter, beschuldigde de Duitse regering vorige week al van nazipraktijken.

    Erdogan niet opgezet met Nederlands veto

    De Nederlandse regering, die sowieso dezer dagen al op eieren loopt wegens de nakende verkiezingen, wou al zeker geen veiligheidsrisico lopen - dat zou immers koren op de molen zijn van de Nederlandse radicaalrechtse politicus Geert Wilders - en verbood gisteren de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Cavusoglu om naar Nederland af te reizen.

    Cavusoglu had net daarvoor gedreigd met economische en politieke sancties tegen Nederland als dat zou gebeuren. Voor Nederland was daarmee de maat vol. Minister-president Mark Rutte verwees naar de Turkse oproep om massaal te mobiliseren voor het consulaat in Rotterdam en haalde veiligheidsrisico's aan om de meeting te verbieden.

    Conflict escaleert

    Turkije reageerde als door een wesp gestoken. President Erdogan haalde opnieuw zijn nazi-vergelijkingen boven en noemde de Nederlanders "fascisten".

    Dat vonden de Nederlanders op zijn minst niet netjes en toen bleek dat de Turkse minister van Familiezaken toch stiekem vanuit Duitsland naar Rotterdam was afgereisd om er de toegestroomde menigte Nederlandse Turken toe te spreken, was ook het Nederlandse geduld op.

    Minister Fatma Kaya werd uiteindelijk onder politie-escorte het land uitgezet en in Rotterdam zelf kwam het tot rellen. De Turken, inmiddels zwaar beledigd, hebben intussen hun dreigementen nog opgedreven. Premier Binali Yildirim kondigde vandaag "een zwaardere vergelding" aan voor de "onaanvaardbare behandeling van Turkije en zijn ministers".

    Turks-Europese relatie onder druk

    De gebeurtenissen van de voorbije 24 uur doen de sowieso al gespannen relaties tussen Turkije en de Europese Unie geen goed. Die diplomatieke verhouding staat onder zware druk sinds Turkije in juli vorig jaar een poging tot staatsgreep met veel machtsvertoon onderdrukte.

    Duitsland, en nogal wat andere Europese landen, lieten zich in de maanden daarna erg kritisch uit over de almaar uitdijende machtsmaatregelen van de regering-Erdogan.

    Europa heeft Turkije nodig, als NAVO-lid maar ook als partner in de uitvoering van het vluchtelingenakkoord.

    Herbekijk: de film van een bizarre Rotterdamse avond