Meest recent

    Waar komt het verbod op elektronica in vliegtuigen vandaan?

    Het plotse verbod op het gebruik en bezit van elektronische apparaten van de VS en Groot-Brittannië op vliegtuigen uit het Midden-Oosten zou het gevolg zijn van een terreurdreiging. Dat doet erg sterk denken aan een verijdelde terreuraanslag uit september 2010 ook vanuit de Golfstaten. Ook toen probeerde de terreurgroep AQAP bommen te verstoppen in elektronische apparaten.
    AP2010

    Vannacht voerde de VS plots een verbod in op het gebruik van computers en andere elektronica in vliegtuigen uit Turkije en zeven Arabische landen. Vandaag deed ook Groot-Brittannië dat. De VS zouden een tip gekregen hebben dat Al Qaeda in the Arabian Pensinsula (AQAP), wellicht het gevaarlijkste filiaal van die terreurgroep in Jemen, van plan was een aanslag te plegen met vliegtuigen uit de Golf.

    Er is daar een precedent: op 29 september 2010 werden twee aanslagen op vliegtuigen vanuit de Golf verijdeld dankzij een tip van de Saudische geheime diensten. Die zouden gewaarschuwd zijn door een dubbelspion binnen AQAP. 

    Die terreurgroep had vanuit Jemen twee bompakketten verstuurd aan boord van vracht- en passagiersvliegtuigen. Via een omweg langs Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten werd één bom via Keulen vervoerd naar een opslagplaats van het koerierbedrijf UPS in East Midlands in Groot-Brittannië. Dankzij de Saudische tip konden de Britse ontmijners die bom daar onschadelijk maken.

    Een andere bom werd verborgen in een ander vliegtuig van UPS vanuit Jemen naar Dubai. Van daaruit moest dat vliegtuig vertrekken naar de Verenigde Staten. In Dubai werd ook die tweede bom onschadelijk gemaakt.

    Beide bompakketten hadden uiteindelijk de Amerikaanse grootstad Chicago als bestemming. Mogelijk was het de bedoeling om die vliegtuigen boven die stad in volle vlucht te laten ontploffen.

    Bommen in printercassettes van HP

    De bommen in zowel East Midlands als Dubai bleken verstopt te zijn in inktcassettes van printers van het merk HP. Daarin zat geen inkt, maar wel explosieve materialen op basis van PETN.

    Die stof wordt onder meer in de geneeskunde gebruikt voor de behandeling van bepaalde hartaandoeningen, maar is tegelijk erg explosief. PETN is bovendien erg moeilijk te detecteren, niet met gewone X-scanners en ook erg moeilijk voor detentiehonden op luchthavens. Daarom maken terroristen er graag gebruik van.

    Datzelfde geldt overigens ook voor explosieven die verborgen worden in batterijen van elektronische apparaten. Zo heb ik ooit mijn camera moeten achterlaten in Israël, omdat ik door een lege batterij niet kon aantonen dat het apparaat werkte. Twee dagen later kon ik de camera op Zaventem wel gaan ophalen.

    AQAP, de gevaarlijkste tak van Al Qaeda

    Net zoals in 2010 gaat de dreiging voor vliegtuigen ook nu weer uit van AQAP, het Jemenitische filiaal van Al Qaeda. In het door burgeroorlogen verscheurde Jemen heeft AQAP terrein kunnen veroveren in het oosten en het zuiden.

    Die groep gebruikt dat gebied als een basis voor terreuraanslagen, net zoals Al Qaeda dat eerder deed in het door de fundamentalistische taliban gecontroleerde deel van Afghanistan. 

    De voorbije jaren en zeker na de dood van leider Osama Bin Laden is Al Qaeda veel van zijn invloed en financiering kwijtgeraakt aan onder meer de grote rivaal IS. In Jemen is AQAP echter altijd erg radicaal en sterk gebleven en dat filiaal wordt nu beschouwd als de gevaarlijkste tak van het terreurnetwerk.

    AQAP wordt ook verantwoordelijk geacht voor de mislukte poging om een vliegtuig van Northwest Airlines boven Detroit te laten ontploffen op kerstdag. Een Nederlandse passagier kon toen verhinderen dat een Nigeriaanse terrorist explosieven in zijn ondergoed ging opblazen. Ook die bom bestond uit PETN.

    De terreurgroep heeft begin januari 2015 overigens ook de aanslag opgeëist tegen het satirische magazine Charlie-Hebdo in Parijs. Twee gewapende terroristen schoten toen 12 mensen dood. Die aanslag werd echter ook opgeëist door IS, een rivaal van AQAP.

    De VS bestrijdt AQAP in Jemen met luchtaanvallen, drones en special forces. Die konden in 2011 de extremistische prediker Anwar al-Awlaki in Jemen uitschakelen via een drone. Al-Awlaki stond op het punt om de nieuwe topfiguur binnen Al Qaeda te worden en had nauwe banden met lokale stammen.