Meest recent

    Hoe realistisch is een onafhankelijk Schotland?

    Schotland wil een nieuw referendum over onafhankelijkheid. Hoe realistisch is het dat de Schotten onafhankelijk worden? Welke obstakels liggen er nog onderweg? En wat als het effectief gebeurt?

    Wat moet er eerst gebeuren?

    Nicola Sturgeon heeft voor een nieuw referendum het fiat nodig van het Schotse parlement. Dat kan geen probleem zijn: haar SNP (Scottish National Party) staat sterk, een meerderheid vinden zou een fluitje van een cent moeten zijn. De groenen zullen wellicht de SNP steunen. Maar dat is nog maar het prille begin van het "indyref2".

    Als het parlement haar een mandaat geeft, kan Sturgeon in Londen gaan onderhandelen over de zogenoemde Section 30 order, de officiële procedure voor het referendum.

    Gaat de Britse premier niet dwarsliggen?

    Een ander paar mouwen wordt het fiat van Westminster, de centrale Britse overheid in Londen. De Britse premier Theresa May heeft zich daar nog niet officieel over uitgesproken, maar het is duidelijk dat ze niet happig is op een nieuwe independence vote.

    Dat blijkt ook uit de eerste reactie van haar woordvoerder op Sturgeons speech: "Het vorige referendum heeft duidelijk getoond dat een meerderheid van de Schotten geen nieuw referendum wil". (in de herfst van 2014 stemden de Schotten 55-45 tegen onafhankelijkheid).

    Los daarvan menen experts dat Schotland het sowieso op eigen houtje kan doen. Het resultaat is dan mogelijk niet bindend, maar het signaal kan dan zo krachtig zijn dat Londen het niet kan negeren. Of zoals Philip Sim, de politieke correspondent voor de BBC in Schotland zegt: "Technisch gezien kan Westminster misschien wel weigeren, maar politiek gezien is dat veel moeilijker."

    Wanneer moet het dan gebeuren?

    Sturgeon wil het referendum ergens tussen de herfst van 2018 en de lente van 2019 houden. Die timing is niet toevallig, want ze valt net voor het einde van de brexit-onderhandelingen die May met Europa moet voeren. "Ik wil dat Schotland op het einde van dit proces zelf kan kiezen", zegt Sturgeon.

    Het voornaamste argument van Sturgeon is dat Schotland nu niet zelf kan onderhandelen over Europa, en dat alles via Londen moet gebeuren. Schotland is veel meer pro-Europees dan Engeland, en heeft de brexit nooit gewild. Tijdens het brexit-referendum vorig jaar stemden de Schotten met een overweldigende 62 tegen 38 procent voor Remain om bij de EU te blijven. Over het geheel van het V.K. haalden de Brexiteers het met 51,9 procent van de stemmen.

    Maar het zou kunnen dat May zegt dat een Schots referendum pas na de brexit-gesprekken mag, omdat ze de eerstvolgende twee jaar haar handen al vol zal hebben met de brexit.

    Zullen de Schotten wel stemmen voor onafhankelijkheid?

    Als het referendum er is, en los van wanneer precies, hoe groot is de kans dat het dit keer een "ja" wordt voor een onafhankelijk Schotland? De kloof 3 jaar geleden was toch 10 procent (55-45).

    Het is moeilijk om in de hoofden van de mensen te kijken, maar de politieke kaarten liggen wel op tafel. De SNP van Sturgeon heeft de steun van de groenen, maar de socialisten van Labour spreken andere taal.

    Labour vindt een nieuw referendum, "zo snel na het vorige" (had de SNP vorige keer niet gezegd dat het om een referendum ging dat maar één keer op een generatie voorkomt?) geen goed idee en zal campagne voeren tegen een afscheuring.

    Hoe dan ook, volgens de polls zou een referendum vandaag ongeveer op 50-50 uitkomen. Algemeen is de steun in Schotland voor onafhankelijkheid gegroeid sinds het duidelijk werd dat een harde brexit (weg uit de Europese eenheidsmarkt en met nieuwe douanetarieven) het meest waarschijnlijke scenario wordt. De Schotten willen absoluut in de eenheidsmarkt blijven.

    In Schotland gaat iedereen dan wel uit van een harde brexit, maar als het eventueel toch nog anders zou uitdraaien, kan dat de wind uit de zeilen nemen van degenen die onafhankelijkheid willen.

    Wat gebeurt er als de Schotten zich afscheuren van het VK?

    Mocht Schotland dan toch onafhankelijk worden, dan wil het wel het Britse pond houden en onder de Queen blijven - het is wel nog de vraag of de Engelsen zullen toestaan dat "hun" pond dan behouden wordt in Schotland. De grootste "fysieke" verandering worden wellicht de grenzen.

    Als Schotland zijn eigen weg gaat en in de EU blijft, komt er een nieuwe buitengrens voor Europa bij, aan de ruige grens van Noord-Engeland met Schotland. Met controles voor personen en goederen.

    Tegelijk moet Schotland dan wel weer een weg afleggen om bij de EU te komen. Het zal alle formele procedures moeten doorlopen, al zal er voor de rest wellicht geen enkel probleem zijn. "Schotland is welkom bij de EU", viel al te horen, maar evengoed andere stemmen die zeggen dat "Schotland helemaal achteraan in de rij zal komen te staan."