Meest recent

    When giants meet: de G2-top tussen Trump en zijn Chinese collega Xi

    Vandaag begint een tweedaagse topontmoeting tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Chinese collega Xi Jinping. Mar-a-Lago, het lievelingsresort van Trump, is het toneel van de kennismaking tussen de twee machtigste mannen ter wereld. Het is uitkijken hoe hun eerste ontmoeting zal verlopen: de agenda is alleszins goed gevuld met twistpunten, maar de VS en China hebben elkaar ook nodig.
    Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

    De persoonlijkheid van beide mannen kan nauwelijks meer verschillen. Trump is nog onervaren inzake internationale politiek, is onvoorspelbaar en impulsief en volgt zijn instinct. Dat heeft hem in het Witte Huis gebracht. Xi Jinping is koel, berekend, een strateeg die op langere termijn denkt en niet gauw in zijn kaarten laat kijken. Dat soort mensen ligt elkaar doorgaans niet, maar toch zal het moeten in Mar-a-Lago.

    Verwacht geen grote doorbraken, eerder vaagheid en beleefde rookgordijnen om discussies en onenigheid te verdoezelen. Er staan inderdaad heel wat twistpunten op de agenda, die grote gevolgen kunnen hebben voor de rest van de wereld, maar open conflicten kunnen beide partijen missen, of ze elkaar nu leuk vinden of niet.

    1. Naar een handelsoorlog of niet?

    Donald Trump heeft zijn verkiezing grotendeels te danken gehad aan zijn beloftes om "de scheefgetrokken evenwichten inzake handel en banen recht te trekken". Hij was het beu dat jobs vanuit de VS naar landen als Mexico en China werden uitgevoerd en wil dat stoppen en omkeren, desnoods via protectionistische maatregelen. Mexico afblaffen, is één zaak, een gigant als China afblaffen, is echter moeilijker.

    Nu bedroeg het Amerikaanse handelstekort met China vorig jaar 347 miljard dollar. De VS klaagt al decennia over de moeilijke toegang tot de grote Chinese markt, manipulatie van de koers van de Chinese munt de yuan, verdoken staatssteun aan grote bedrijven, diefstal van technologie en andere oneerlijke handelspraktijken vanuit de Volksrepubliek. 

    Xi Jinping heeft zich tot nu toe vrij afwachtend opgesteld tegenover al die dreigementen vanuit Washington en het komt er voor hem vooral op aan om een handelsoorlog te vermijden. Die zou zowel de VS als China raken, maar Peking is wel beducht voor een plotse verstoring van de wederzijdse handel. De omschakeling van een exporteconomie naar de binnenlandse consumptie verloopt niet zo vlot als China wil. Bovendien wordt China duur en verplaatst veel productie zich naar goedkopere landen in Azië.

    Met een belangrijk congres van zijn communistische partij in het najaar kan Xi niet zwak overkomen. Wel kan hij Trump erop wijzen dat zijn hervormingen tijd nodig hebben, dat de handel meer evenwichtig kan worden en toenadering inzake Chinese investeringen in de VS (en dus meer banen daar) zou ook helpen. Of dat volstaat voor Donald Trump, moet blijken.

    2. Noord-Korea speelt stoorzender

    Letterlijk een schot voor de boeg van zowel Trump als Xi was de lancering van een nieuwe raket door het stalinistische regime in Noord-Korea, al had Pyongyang dat niet nodig om zich bovenaan op de agenda van de G2-top te hijsen.

    De voorbije jaren rijgt de nukkige bondgenoot van China de provocaties inzake raket- en kernbomtesten aan elkaar tot groeiende ergernis van de VS en diens bondgenoten Japan en Zuid-Korea, maar ook steeds meer die van Peking zelf. China pretendeert een matigende invloed uit te oefenen op Noord-Korea, maar dat loopt niet lekker en gezichtsverlies is iets wat elke Chinees -en zeker president Xi- kan missen als kiespijn.

    Xi is er vooral niet over te spreken dat het Noord-Koreaanse geknal onlangs geleid heeft tot de ontplooiing van het THAAD-antiraketsysteem door de VS in Zuid-Korea. Dat systeem moet Zuid-Korea beschermen tegen Noord-Koreaanse raketten, maar zou volgens China ook het militair evenwicht in Noordoost-Azië wijzigen.

    Volgens Trump moet China dringend meer druk uitoefenen om Noord-Korea tot rede te bewegen, zoniet dreigt hij daar zelf "orde op zaken te stellen, desnoods militair". Dat is harde taal, want bij een vorige Koreaanse Oorlog (1950-1953) gingen de VS en China rechtstreeks met elkaar in de clinch, maar zo'n vaart loopt het niet, tenzij Noord-Korea alsnog te ver zou gaan en intercontinentale raketten zou ontwikkelen die de VS rechtstreeks kunnen bedreigen.

    3. De Zuid-Chinese Zee kan wachten

    Een derde struikelblok tussen Trump en Xi is de status van de atollen in de Zuid-Chinese Zee. China eist daar zowat alle eilandjes en atollen daar ver van zijn kust op, wat ingaat tegen het internationaal zeerecht en de rechten van de andere oeverstaten. 

    Op een aantal van die eilanden heeft China een militaire aanwezigheid uitgebouwd met vliegvelden en al. De VS, Japan, Australië, Japan en de landen in Zuidoost-Azië beschouwen dat als een bedreiging voor de internationaal gegarandeerde vrijheid van scheepvaart en organiseren daar militaire operaties in de lucht en op zee om die vrije navigatie te vrijwaren.

    Toch lijkt het erop dat beide partijen dat maritiem conflict voorlopig wat zullen laten rusten. China is voorlopig tevreden met de aanwezigheid die het nu in dat gebied heeft en wil de landen van Zuidoost-Azië zoals Vietnam, de Filipijnen, Maleisië, Indonesië en andere niet verder in de armen van de VS drijven.

    4. Wat na het TPP-vrijhandelsakkoord in Azië?

    Aansluitend daarbij is het erg drastische opzeggen door Trump van het vorig jaar gesloten Trans Pacific Partnership (TPP), een vrijhandelsakkoord tussen de VS, Canada, een aantal staten in Latijns-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland,Japan en Zuidoost-Azië, maar zonder China. Dat pact leek overigens geïnspireerd om de Chinese invloed economisch te ondergraven.

    Dat Trump het TPP nu opzegt, heeft grote gevolgen. Het geeft andere landen zoals China de kans het vacuüm dat Trump zo laat in het Verre Oosten op te vullen, maar Japan, Australië en zelfs India lijken de handen in elkaar te slaan om dat te verhinderen. 

    China mag dan de banden met de omstreden Filipijnse president Duterte en de militaire junta in Thailand -twee traditionele bondgenoten van de VS- willen aanhalen; anderzijds countert een alliantie van Japan en Australië de investeringsgolf die van landen als de Filipijnen, Indonesië, Maleisië en Vietnam om daar ook invloed te kopen.

    Het zal Xi Jinping niet ontgaan zijn, dat in februari de Japanse premier Shinzo Abe hem al voor was om Trump te leren kennen in diens hoofdkwartier Mar-a-Lago in Florida.

    Wat niet bovenaan op de agenda van Trump en Xi staat, zijn mensenrechten in China. Dat land vindt zichzelf nu te groot om zich de les te laten spellen en het onderwerp interesseert Trump duidelijk ook veel minder dan diens voorganger Barack Obama. Ook dat is een nieuwe evolutie.