Meest recent

    Trump valt Assad aan: de feiten op een rij

    De Amerikaanse luchtaanval op een Syrische luchtmachtbasis was voor velen een verrassing. Wat is er vannacht precies gebeurd, waarom besloot Trump tot actie over te gaan en wat kunnen de gevolgen zijn? We zetten de feiten nog even op een rij.

    Wat is er vannacht gebeurd?

    Om 2.40 uur hebben de Verenigde Staten vanop twee Amerikaanse oorlogsschepen in de Middellandse Zee maar liefst 59 Tomahawk-raketten afgevuurd op de Syrische luchtmachtbasis van Shayrat. De aanval is een vergelding voor de gifgasaanval in Idlib eerder deze week. De Verenigde Staten houden de Syrische president Assad verantwoordelijk voor die gifgasaanval, die volgens de Amerikanen vanop Shayrat uitgevoerd zou zijn.

    Uit gegevens van de Organisatie voor het verbod op Chemische Wapens (OCPW) blijkt bovendien dat de basis die de Amerikanen hebben gebombardeerd, in het verleden is gebruikt voor het vermengen en stockeren van chemische wapens. Dat is aan onze redactie bevestigd door een goede bron binnen de veiligheidsgemeenschap.

    Volgens het Pentagon zijn bij de Amerikaanse aanval gevechtsvliegtuigen, vliegtuighangars, munitiedepots en radarsystemen geraakt. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, een ngo die vanuit Londen opereert, zou de luchtmachtbasis bijna volledig zijn vernield. Er zouden ook vier Syrische soldaten gedood zijn. Volgens de gouverneur van de Syrische provincie Homs zou er ook sprake zijn van burgerslachtoffers, in een dorp nabij de luchtmachtbasis.

    Het Russische ministerie van Defensie verklaarde dan weer dat de aanval maar een zeer geringe impact heeft gehad op de luchtmachtbasis. Slechts 23 van de 59 kruisraketten zouden doel hebben getroffen en de landingsbanen zouden niet geraakt zijn.

    (lees verder onder de kaart)

    Waarom veranderde Trump plots van tactiek?

    De Amerikaanse aanval komt toch wel als een verrassing. Wilde Trump zich niet net ver weg houden van de Syrische burgeroorlog? Het is inderdaad een grote bocht, analyseert Amerikacorrespondent Björn Soenens. Volgens Soenens was Trump vooral geraakt door de beelden van dode baby’s en oordeelde hij dat de rode lijn nu echt overschreden was.

    Trump heeft krachtdadig opgetreden, meent Soenens. “Binnen de 72 uur na de Syrische aanval is er al een Amerikaanse reactie, sneller kan je niet gaan.” Oorlogsjournalist Rudi Vranckx noemt de Amerikaanse aanval “zowat de snelste policy shift uit de Amerikaanse geschiedenis”. “Niemand had gedacht dat Trump zo snel en zo hard uit de hoek zou komen. In één klap herstelt hij de militaire geloofwaardigheid van de VS”, meent Vranckx.

    VRT-buitenlandjournalist en Amerikakenner Bert De Vroey ziet naast een emotionele drijfveer - "Trump was oprecht geschokt door de beelden van lijdende en stervende kinderen" - nog twee andere drijfveren voor Trump om tot actie over te gaan. Een politieke drijfveer: "Hij wilde bewijzen dat hij beter doet dan Obama, die niet ingreep toen Assad eerder al eens de fameuze rode lijn overschreed." En een ethische drijfveer: "Sterker dan verwacht speelt de VS hiermee toch weer de rol van politieman van de wereld die schurkenstaten in de pas wil laten lopen." 

    Wat is de verklaring van Trump zelf?

    De Amerikaanse president hield na de aanval op de luchtmachtbasis een korte televisietoespraak. Trump verdedigde de aanval door te wijzen op de duidelijke verantwoordelijkheid van de Syrische president voor de gifgasaanval. "Er is geen twijfel dat Syrië verbannen chemische wapens gebruikt heeft", zei Trump, en zo het Verdrag Chemische Wapens verbroken heeft.

    "Assad heeft een vreselijke aanval met chemische wapens uitgevoerd op onschuldige burgers. Zelfs mooie baby's werden gruwelijk vermoord. Geen enkel kind van God zou ooit zo moeten lijden", zei Trump. "Jaren van pogingen om de houding van Assad te veranderen zijn allemaal mislukt - en dramatisch mislukt." Hij noemde de vergelding ook "in het belang van de nationale veiligheid van de Verenigde Staten". "We moeten de verspreiding en het gebruik van dodelijke chemische wapens voorkomen en verhinderen."

    Trump riep ook "alle beschaafde landen" op om zich bij de VS aan te sluiten "om de slachtingen en het bloedvergieten in Syrië te eindigen en ook alle mogelijke vormen van terrorisme te stoppen".

    (lees verder onder de video)

    Hoe reageren Syrië en Rusland?

    Op de Syrische staatstelevisie sprak men vanmorgen van een "Amerikaanse agressie" tegen een Syrische militaire basis met een "aantal raketten". De Syrische minister van Informatie noemde de Amerikaanse aanval "beperkt" en "verwacht". Damascus verwacht geen militaire escalatie.

    Rusland, een trouwe bondgenoot van de Syrische president Assad, werd op voorhand ingelicht door de Amerikanen. De VS wilde zo vermijden dat Russiche militairen of vliegtuigen geraakt zouden worden, want die waren wel degelijk op de basis aanwezig. Ondanks de waarschuwing vooraf, reageert Rusland erg negatief op de luchtaanval. Volgens het Kremlin is die uitgevoerd onder valse voorwendsels en dus een agressie tegen een soevereine staat en een inbreuk op het internationaal recht.

    Het Kremlin acht de aanval ook erg schadelijk voor de relaties tussen de VS en Rusland. Volgens de Russische president Poetin vormt de aanval ook een "ernstig obstakel" in de opbouw van een internationale coalitie tegen terreur.

    De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov liet intussen weten dat Rusland de afspraken met de VS over vluchten boven Syrië opschort. Die afspraken hielden in dat Rusland en de VS elkaar telkens informeerden over hun vluchten boven het land. Rusland heeft ook de VN-Veiligheidsraad in spoedzitting bijeen geroepen.

    Hoe reageert de internationale gemeenschap?

    Ook Iran, een andere bondgenoot van Syrië, reageert negatief op de Amerikaanse aanval. Volgens Teheran helpen "deze maatregelen de terroristen en maakt het de situatie in de regio complexer".

    Uit andere hoeken van de wereld komt er vooral steun voor de Amerikanen. De Britten noemen de vergelding een "gepast antwoord op de barbaarse chemische aanval van het Syrische leger". Londen steunt de Amerikaanse militaire actie "volledig".

    Ook Australië en Saudi-Arabië steunen de VS. Australië noemt de aanval "proportioneel". Turkije hoopt dat de operatie zal bijdragen om vrede te brengen in Syrië. Ook Frankrijk en Duitsland vinden de militaire actie gerechtvaardigd en noemen Assad de enige verantwoordelijke voor de Amerikaanse luchtaanvallen.

    Trekt Trump nu ten oorlog tegen Assad?

    De Amerikaanse luchtaanval op de luchtmachtbasis van Shayrat is de eerste rechtstreekse aanval van de VS tegen het regime van Assad sinds het begin van de burgeroorlog zes jaar geleden. Tot nog toe voerden de Amerikanen - in het kader van de internationale coalitie tegen terreur - enkel aanvallen uit op stellingen van de terreurgroep IS. Mengen de Verenigde Staten zich nu actief in de burgeroorlog in Syrië? En zijn we op weg naar een internationaal conflict: Rusland en Syrië versus de VS?

    Zo vlug zal het niet gaan, vermoedt Soenens. "De Verenigde Staten sluiten niet uit dat er nog acties komen, maar het is niet zo dat we met een all out war van Amerika tegen Syrië zitten. In geen geval." Ook Vranckx ziet geen all out aanval op het Syrische regime. Trump wilde wel een krachtige waarschuwing uitsturen: "Wij hebben de macht en de wil om toe te slaan." Trump heeft getoond dat het menens is, zegt Vranckx, "hij wilde tonen dat de spelregels veranderd zijn".

    Soenens en Vrankcx wijzen er ook op dat de VS absoluut wilde vermijden dat er Russische slachtoffers zouden vallen. "Want dan zaten we met een heel nieuwe toestand, een escalatie van het conflict", zegt Soenens. "Het zou het begin van het einde zijn", aldus Vranckx. Toch blijft de kans op een rechtstreekse confrontatie tussen de VS en Rusland bestaan, waarschuwt Ruslandkenner Jan Balliauw.

    Professor internationaal recht Jan Wouters verwoordt het zo: "Zodra men met zulke acties begint, komt men in een heel vreemde politieke logica terecht waarbij het mogelijk is dat een opbod ontstaat. We zijn hier heel snel in een situatie die zou kunnen escaleren."

    En de burgeroorlog in Syrië zelf, gaat die nu onverminderd voort? Vranckx: "Ik denk dat Assad nu zal afwachten om te kijken hoe Iran en Rusland, zijn twee trouwe bondgenoten, gaan reageren op het internationale toneel."

    Bekijk: Balliauw en De Vroey over de Amerikaanse luchtaanval