Meest recent

    Is er nog hoop voor de Europese Unie?

    Pasen is een periode van hoop. Daarom vroeg deredactie.be aan een aantal experten van de VRT wat ze hopen voor hun vakgebied. Vandaag deel 11: Welke toekomst voor de Europese Unie ziet Rob Heirbaut?
    analyse
    Rob Heirbaut
    Rob Heirbaut is VRT-journalist, gespecialiseerd in de Europese Unie.

    Rob Heirbaut is VRT-journalist, gespecialiseerd in de Europese Unie.

    Is er wel nog hoop voor de Europese Unie? Als je sommige commentaren van de afgelopen jaren mag geloven, is het allemaal kommer en kwel, en is het einde van de EU in zicht. SP.A-voorzitter Crombez voorspelde vorig jaar bijvoorbeeld dat de EU mei 2016 niet zou halen. We zijn intussen een jaar verder, de EU heeft pas haar 60e verjaardag gevierd in Rome.

    Het valt te hopen dat die viering voor wat zelfvertrouwen heeft gezorgd. Er is heel veel bereikt in vergelijking met 1957. De EU groeide van 6 naar 28 landen. Van die 28 lagen er 60 jaar geleden 11 achter het hoop IJzeren Gordijn, net zoals Oost-Duitsland. Spanje was een dictatuur, Griekenland zou er wat later een worden. In 2017 is de Europese Unie een oase van vrede en welvaart.

    Dat zelfvertrouwen heeft de afgelopen jaren een paar keer een serieuze knauw gekregen. Het Verenigd Koninkrijk heeft beslist de club te verlaten, er beginnen binnenkort pijnlijke scheidingsonderhandelingen. Ook in de overblijvende EU-landen wil een deel van de bevolking liever uit de EU stappen. Maar nergens (als we de opiniepeilers mogen geloven tenminste) is er een meerderheid voor zo’n exit. Meer zelfs: na het brexit-referendum, lijken minder mensen voorstander van een exit van hun eigen land uit de EU. Er zijn nu hier en daar zelfs mensen die op straat komen met Europese vlaggen om hun steun aan de EU te betuigen (cfr pulse of europe).

    Misschien iets om wat zelfvertrouwen uit te putten. Hopelijk leidt dit dan weer niet tot zelfgenoegzaamheid. Er blijven problemen genoeg om aan te pakken: hoge jeugdwerkloosheid, de vluchtelingenproblematiek, de onstabiele wereld waarin we leven. En in sommige EU-landen zoals Polen en Hongarije worden fundamentele principes waarop de Europese Unie gebouwd is, in vraag gesteld.

    Toekomst

    Het tegenovergestelde van zelfgenoegzaamheid is zelfkastijding. Daaraan was er de voorbije jaren geen tekort. EU-bashen is trending. Eerst in het Verenigd Koninkrijk, nu overal. Altijd is het wel de schuld van Brussel geweest. Hopelijk houdt dit op.

    Aan de Europese Unie de schuld geven van alles wat misloopt, is gewoon niet eerlijk. Dat er geen controle was aan de buitengrenzen, kwam omdat de lidstaten niet wilden dat de EU dit zou doen. En hoe kan de EU de werkloosheid aanpakken wanneer het daar amper voor bevoegd is? Dit is uiteraard geen pleidooi voor kritiekloos toejuichen wat de Europese Unie doet, in domeinen waarvoor ze wel bevoegd is, integendeel.

    Als de Europese Unie iets beslist, is dat in de regel het resultaat van een compromis tussen democratisch verkozen politici: ministers die hun regering vertegenwoordigen in de Europese ministerraden, en leden van het Europees Parlement. Samen vertegenwoordigen ze tientallen nationale politieke partijen, die in onderlinge concurrentie zijn. Altijd zijn er ergens in de EU wel verkiezingen op komst. Binnenkort in Frankrijk, later op het jaar in Duitsland. Eenmaal in campagnemodus, en zelfs daarbuiten, is de EU een populaire schietschijf.

    In het najaar zijn de verkiezingen in Frankrijk en Duitsland achter de rug. Dan zou er ook een debat over de toekomst van de Europese Unie moeten losbarsten. De Europese Commissie publiceerde op 1 maart een Witboek met vijf concrete scenario’s voor de toekomst. Ik hoop dat het debat daarover niet beperkt blijft tot de Europese bubbel in Brussel. En vooral: dat het debat eerlijk gevoerd wordt. Dat de Europese Unie niet beter of slechter wordt voorgesteld dan wat het in wezen is: een – in de wereld unieke - poging van 28 (binnenkort 27) landen om hun soevereiniteit te delen en samen op een democratische manier beslissingen te nemen voor problemen waar ze elk apart te klein voor zijn.