Meest recent

    Justitie leeft op hoop

    Pasen is een periode van hoop. Daarom vroeg deredactie.be aan een aantal experten van de VRT wat ze hopen voor hun vakgebied. Vandaag deel 12: wat hoopt Philip Heymans voor Justitie?
    analyse
    Philip Heymans
    Philip Heymans is gerechtsjournalist bij VRT NWS.

    Philip Heymans is chef Justitie bij VRT-nieuws.

    U gaat misschien denken dat ik aan de luie kant ben. Maar ik hoop vooral dat het een rustig jaar wordt voor Justitie. Niet per se voor justitieverslaggevers, dat is nog iets anders. Maar wel voor heel veel andere mensen die met het gerecht te maken hebben of krijgen.

    Laat ik beginnen bij het meest voor de hand liggende: het terrorisme. Uiteraard hoop ik dat we geen nieuwe aanslag meer hoeven mee te maken. In de eerste plaats omdat er dan opnieuw onschuldige slachtoffers vallen, en onnoemelijk veel menselijk leed wordt veroorzaakt. Maar ook om de druk bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten wat te kunnen verlagen. Tientallen mensen werken daar nu dag en nacht, uit angst voor wat er zou kunnen gebeuren. Op sommige momenten, wanneer er aanwijzingen binnenkomen voor een mogelijke aanslag, loopt de druk daar erg hoog op. En dat eist zijn tol. Dus ik hoop dat die mensen wat rust krijgen.

    Tegelijk hoop ik dat die rust hen de ruimte zal geven om hun manier van werken tegen het licht te houden. De parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen komt binnenkort met haar rapport over hoe het beter kan. Een vlottere communicatie tussen de verschillende diensten, zal een van de aanbevelingen zijn. Betere contacten van de inlichtingendiensten met de moslimgemeenschap ook. Ik hoop dat daarvan werk gemaakt kan worden.

    Daarnaast hoop ik dat daarmee de rust wat zal weerkeren in onze maatschappij. Na zo’n aanslag worden, begrijpelijkerwijs, heel wat maatregelen genomen. Sommige overdacht, andere overhaast. Na een jaar wordt het tijd om te evalueren wat nu echt werkt, wat er nog moet gebeuren, en wat moet worden bijgestuurd.

    Gevangenissen

    Daarnaast hoop ik ook op rust in de gevangenissen. De gedetineerden hebben een zwaar jaar gehad in 2016, met een lange staking. De rust is daar wat weergekeerd, het aantal gevangenen is ook lager dan het de voorbije jaren geweest is. Maar hier en daar is de storm toch nog niet gaan liggen, onder meer door de verouderde infrastructuur. Hopelijk worden de gevangenen daar niet opnieuw het slachtoffer van. Want niemand heeft er belang bij als ze, na hun straf, als gefrustreerde, woedende mensen weer in de maatschappij belanden.

    Dat geldt trouwens nog eens zo hard voor de geradicaliseerde gevangenen in onze cellen. Er worden inspanningen geleverd om hen op andere gedachten te brengen. Maar eigenlijk heeft niemand daar dé wonderformule voor. Hopelijk wordt die wel gevonden, net als een manier om radicalisering preventief tegen te gaan. Ook daar geldt: veel goede wil, veel versnipperde initiatieven, weinig afstemming. Potentieel radicaliserende jongeren van heel dichtbij opvolgen, hen een goede opleiding bezorgen en hen het gevoel geven dat ze een plaats hebben in onze maatschappij, lijken daar belangrijke factoren in. Victor Hugo wist het al: “voor elke school die je opent, kun je een gevangenis sluiten.” Bij Justitie is men zich daar erg van bewust, heb ik al vaak gemerkt. Maar het onderwijs valt uiteraard niet onder het gerecht.

    Hervormingen

    Ten slotte hoop ik dat de hervormingen die onder de huidige en de vorige minister in gang zijn gezet, vruchten afwerpen. Want er viel wel heel wat te hervormen. De verhalen over oude en trage computers waren al bekend. Die over instortende gebouwen, onbetrouwbare auto’s en afwezig wc-papier zijn er nog bijgekomen. Dat heeft te maken met budgetten, maar niet alleen daarmee. De Belgische Justitie is zeker niet bij de slechtst bedeelde van Europa. Geteld naar aantal inwoners, besteden we zelfs vrij veel aan het gerecht. Alleen werkt dat niet altijd op de meest efficiënte manier.

    Enkele ministers hebben zich al ingespannen om daar iets aan te doen. Minister Turtelboom heeft de rechtbanken en parketten groter gemaakt, om hen beter te laten samenwerken. Minister Geens heeft de werking van de rechtbanken sneller en efficiënter proberen te maken. Ook qua informatisering zijn er al stappen gezet, maar het einddoel is nog lang niet bereikt. Al die maatregelen hebben veel onrust veroorzaakt bij de magistraten. Hopelijk blijkt die onrust onterecht, en krijgen we een modernere Justitie.

    Pers

    En nog één wat meer persoonlijke noot: bij Justitie is de woordvoering vaak een zaak van magistraten die er vrijwillig en onbezoldigd de contacten met de pers bijnemen, bovenop hun gewone werk. Dat staat mijlenver van de professionele persvoorlichters die bijvoorbeeld in Nederland in elke rechtbank werken. Ik hoop voor die woordvoerders, voor ons journalisten, en voor het publiek dat we moeten informeren, dat dat ooit anders wordt.