Meest recent

    Mysterieuze korte uitbarstingen van energie komen wel degelijk uit de ruimte

    Fast Radio Bursts, een van de grootste mysteries in het heelal, komen wel degelijk uit het heelal. Dat heeft onderzoek met de Molonglo-telescoop in Australië uitgewezen. Een volgende stap voor de onderzoekers is nu om uit te zoeken waar de mysterieuze uitbarstingen van radiostraling vandaan komen.
    Voorstelling van drie FRB's in de nachtlucht met de Molonglo-telescoop.

    FRB's zijn vreemde uitbarstingen van radio-energie die slechts milliseconden, duizensten van een seconde, duren, maar die toch een miljard keer meer energie bevatten dan om het even wat dat we ooit in onze eigen Melkweg gezien hebben.Ze werden voor het eerst ontdekt door de Parkes Radio Telescope in New South Wales in Australië, zo'n tien jaar geleden.

    Het is niet geweten wat de oorzaak is van de FRB's, en zelfs niet waar ze vandaan komen, maar nu is alvast bevestigd dat ze wel degelijk uit het heelal afkomstig zijn.

    Dat kan een vreemde conclusie van een onderzoek lijken, maar het heeft wel degelijk belang om te weten dat de FRB's uit de ruimte komen, en niet het gevolg zijn van interferentie van andere instrumenten of apparaten of van de atmosfeer. Zo hebben astronomen van diezelfde Parkes Radio Telescope zich 17 jaar lang het hoofd gebroken over vreemde signalen die perytons genoemd werden, en die uiteindelijk afkomstig bleken te zijn van een microgolfoven in de gebouwen van de telescoop. Die zond de signalen enkel uit als men hem had opgezet, en de deur opendeed om te kijken of de maaltijd al klaar was, voor de oven was afgesprongen. 

    Drie FRB's

    Maar nu heeft Manisha Caleb, een doctoraatsstudente aan de Australian National Univesity, Swinburn University of Technology en het ARC Centre of Excellence for All-sky Astrophysics (CAASTRO), kunnen bevestigen dat de mysterieuze FRB's wel degelijk uit de ruimte komen. 

    Caleb werkte samen met collega's van Swinburne en de University of Sydney om drie FRB's op te sporen met de Molonglo radiotelescoop. Caleb schreef software om door de 1.000 terrabyte aan gegevens te gaan die elke dag verzameld worden door de telescoop, en ze vond dus de drie FRB's, FRB 160317, 160410 en 160608, die plaatsvonden op 17 maart 2016, 10 april 2016 en 8 juni 2016. Op basis van de metingen lijken minstens twee van de FRB's van buiten ons melkwegstelsel te komen.

    Molonglo radiotelescoop

    In 2013 realiseerden de onderzoekers en ingenieurs van CAASTRO zich dat de unieke architectuur van de Molonglo radiotelescoop uitermate geschikt was om een minimale afstand te bepalen voor de FRB's, dankzij zijn enorme brandpuntsafstand. Daarop begon men een uitgebreide aanpassing van de telescoop, waarop een opeenvolging van antennes werd aangebracht, die de UTMOST array genoemd wordt.

    Daardoor heeft de Molonglo-telescoop een enorm opvangoppervlak van 18.000 vierkante meter, en een groot gezichtsveld, wat hem uitermate geschikt maakt om naar FRB's te speuren.  "Conventionele radiotelescopen met één enkele schotel hebben het moeilijk om vast te stellen dat de straling afkomstig zou zijn van buiten de atmosfeer van de aarde", zei doctor Chris Flynn van Swinburne.

    De telescoop gaat nu nog voort verbeterd worden, om het ook mogelijk te maken om een bepaalde FRB in een specifiek sterrenstelsel te lokaliseren.

    "Uitvissen waar de uitbarstingen vandaan komen, is de sleutel om te kunnen begrijpen wat hen veroorzaakt", zei Caleb in een mededeling. "Tot nu toe is nog maar een FRB verbonden met een specifiek sterrenstelsel. We verwachten dat Molonglo dit voor nog veel meer uitbarstingen zal doen."

    Begin dit jaar heeft men met de Very Large Array-telescoop in New Mexico en andere telescopen inderdaad voor het eerst een FRB kunnen toewijzen aan een sterrenstelsel. FRB 121102 bleek  afkomstig te zijn uit een dwergsterrenstelsel dat enorm ver staat, zo'n 3 miljard lichtjaar.

    De studie van Caleb en haar collega's is aanvaard voor publicatie door de "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society" en is nu al beschikbaar online op arXiv.

    Een voorstelling van de Very Large Array-telescoop die FRB 121102 opvangt (illustratie: Bill Saxton, NRAO/AUI/NSF; Hubble Legacy Archive, ESA, NASA).