Meest recent

    Inge Vrancken beantwoordt 5 vragen over "redder-leider" Erdogan

    De Turkse president Erdogan kan zijn macht stevig uitbreiden na het referendum van gisteren. Maar waar staat Erdogan eigenlijk voor en wat is zijn masterplan? Turkijekenner Inge Vrancken geeft de antwoorden.
    AFP or licensors

    1. Welke invloed zal de uitslag van het referendum hebben op zijn beleid?

    Het is moeilijk te voorspellen hoe de president reageert op deze nipte overwinning. Toen de uitslag nog niet officieel was, verscheen hij om een verklaring af te leggen en zag hij er niet uit als iemand die net een grote overwinning heeft binnengehaald.

    Ofwel ziet hij de weg vrij om volledig zijn gang te gaan en te handelen zoals hij zelf wil - wat met de grondwetswijziging die in 2019 zal ingaan perfect mogelijk is. Ofwel mildert hij zijn uitspraken en aanpak nu de druk van het referendum van de ketel is. Erdogan weet dat hij samenwerking met het buitenland nodig heeft om de economie weer aan te zwengelen.

    2. Aan wat heeft hij zijn snelle opmars te danken?

    Erdogan wordt gezien als een sterke leider die politieke stabiliteit bracht naar Turkije en economische vooruitgang, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 4,5 procent. Hij investeerde in openbare wegen, de bouw van luchthavens en de uitbouw van de gezondheidszorg.

    Sinds 2014 gaat het veel minder met die economische groei en stijgt de werkloosheid. Ook bracht hij meer vrijheden voor religieuze Turken: vroeger was het voor meisjes verboden om met een hoofddoek naar de universiteit te gaan. Dat is onder Erdogan veranderd. Velen zien zo praktische vooruitgang in Turkije waarvoor ze de president dankbaar zijn.

    3. Ziet hij zichzelf als de grote leider?

    De president heeft als bijnaam - zowel bij aanhangers als tegenstanders - Sultan Erdogan, een verwijzing naar het Ottomaanse Rijk. Erdogan lijkt enigszins met weemoed terug te kijken op dat grootse rijk. Toen hij in 2013 in het Gezipark in Istanbul bomen wilde laten rooien voor een bouwwerk, was ook dat voor de bouw van militaire barakken uit het Ottomaanse rijk.

    De bouwwoede van de president maakt duidelijk dat hij een tastbare nalatenschap wil voor Turkije, met grootse bruggen en een indrukwekkende tunnel, met een immens nieuw presidentieel paleis. Volgens enkelen binnen de kring van de president, ziet Erdogan zichzelf als een redder-leider van Turkije.

    4. Klopt de vergelijking met Atatürk?

    Sinds de oprichter van de moderne staat Turkije, Mustafa Kemal Atatürk, heeft geen enkele president zo veel veranderd in Turkije als Erdogan. In die zin is er een vergelijking: in de tijd van Atatürk heerste er feitelijk een presidentieel systeem.

    Anderzijds komt Erdogan uit de conservatieve hoek die de politieke islam steunt en die geen grote fan is van de seculiere Atatürk, die een duidelijk scheiding wilde tussen religie en staat. Toch heeft de AKP meermaals verwezen naar Atatürk om een machtsmonopolie te rechtvaardigen.

    5. Moeten we bang zijn van Erdogan?

    De overwinning in het referendum geeft de president immens veel macht: die kan persoonlijk ministers benoemen en ontslaan, rechters benoemen en op eigen houtje handelen als hij dat nodig acht. Turkije heeft niet het democratische controlesysteem - met parlement en rechterlijke macht - van bijvoorbeeld Frankrijk en de VS.

    Turkije heeft wel relaties met andere landen nodig om voldoende sterk te staan op economisch vlak en in de internationale politiek. Velen - andersdenkenden - zijn nu al erg bang van de president en de overheid: tienduizenden mensen zijn ontslagen na de couppoging van 15 juli en vele duizenden zitten gevangen.

    De pers is gemuilkorfd, de rechtspraak gekleurd. De president verkondigt ook dat mannen en vrouwen niet gelijk kunnen zijn. Veel hangt af van hoe de president de nieuwe en extra macht zal aanwenden, maar een uitholling van de rechtsstaat is zeker mogelijk.