Meest recent

    Wat hoopt An Baccaert voor de Mexicanen?

    Pasen is een periode van hoop. Daarom vroeg deredactie.be aan een aantal experten van de VRT wat ze hopen voor hun vakgebied. Vandaag deel 16: Wat hoopt An Baccaert voor de Mexicanen, die stevig onder vuur liggen in het Trump-tijdperk?
    analyse
    Analyse

    An Baccaert is VRT-journaliste en volgt al jaren de actualiteit in Latijns-Amerika. Zij studeerde in Mexico en werkte als correspondent in Argentinië.

    Met Trump aan het roer haalt Mexico weer het internationale nieuws. Er is aandacht genoeg in de pers voor de saga van de grensmuur en de miljoenen illegale Mexicanen die met deportatie worden bedreigd. Maar de Mexicanen zélf lijken er niet wakker van te liggen. In een land dat gebukt gaat onder armoede, corruptie en straffeloosheid zijn er andere zorgen.

    Geweld is dagelijkse kost in Mexico, maar door de drugsoorlog zijn bendes en politie moordzuchtiger dan ooit. Er zijn 30.000 Mexicanen verdwenen, 200.000 vermoord. Die vuile oorlog is al tien jaar bezig en blijft meestal onder de nieuwsradar.

    Kan er in zo'n context nog sprake zijn van hoop? Ja natuurlijk, hoop drijft moeders om hun vermiste zonen op te sporen. Hoop zorgt ervoor dat illegale vluchtelingen onderweg eten en drinken krijgen. Dat er altijd en overal mensen hun nek uitsteken voor anderen. Ook de journaliste Carmen Aristegui is een baken van hoop voor Mexico. In een rauwe politieke, sociale en economische werkelijkheid is haar weerwerk heel inspirerend.

    “Podrán cortar todas las flores, pero no podrán detener la primavera”

    Als hoop al te omschrijven is, dan is het wel met de woorden van de Chileense dichter Pablo Neruda: “Ook al plukken ze alle bloemen, de lente is niet te stoppen.”

    Het gezegde is wereldberoemd in Latijns-Amerika en doet me denken aan Carmen Aristegui (foto), want ook zij is niet te stoppen.

    Haar onvermoeibare verzet is zelfs het Amerikaanse tijdschrift “Fortune” opgevallen. Volgens Fortune is ze één van 's werelds vijftig belangrijkste leiders, naast o.a. paus Franciscus, Angela Merkel en Justin Trudeau. Al twintig jaar legt de 52-jarige Aristegui politici en zakenlui het vuur aan de schenen. Hun excessen bestrijdt ze met een machtig wapen: de waarheid. In Mexico zijn kritische journalisten aangeschoten wild, maar Aristegui blijft kwaliteitsvolle journalistiek leveren. Haar job als presentatrice van een populaire ochtendshow op de nationale radio raakte ze kwijt. Maar haar onafhankelijke nieuwssite, “Aristegui Noticias”, is inmiddels één van de belangrijkste informatiekanalen in Mexico.

    Rampzalige onthullingen

    Haar onthullingen over het “Witte Huis” van president Enrique Peña Nieto schokten de natie. Toen de Mexicaanse first lady in dat eclatante Witte Huis (zeven miljoen dollar waard) poseerde voor het glossy magazine “Hola”, ging Aristegui op onderzoek.

    Wat bleek? De luxevilla stond niet op naam van het presidentiële echtpaar. Er zat een hele constructie achter die leidde naar een miljardenconcessie voor de aanleg van een Chinese hogesnelheidstrein in de omgeving van Mexico-stad. Quid pro quo voor de president?

    Ook qua timing waren de onthullingen rampzalig voor Peña Nieto. Het gruwelverhaal van “Los 43” bracht hem al aan het wankelen. 43 studenten verdwenen eind september 2014. Wat er met ze gebeurde blijft een mysterie. Werden ze ontvoerd door de politie op vraag van lokale politici? Uitgeleverd aan misdadigers, die ze uit de weg ruimden? Er is maar één pijnlijke zekerheid: hoe dramatisch de politiek verstrengeld is met de onderwereld.

    Plaatsgebrek in de lijkenhuizen

    Nergens ter wereld lopen journalisten meer gevaar dan in Mexico. Het voorbije decennium zijn er ruim honderd vermoord of verdwenen. En zo goed als alle gevallen blijven onbestraft.

    In maart alleen waren er vijf aanslagen op journalisten in Mexico. Twee slachtoffers vielen in de staat Veracruz. Toeval of niet, de voorbije weken werden er daar verschillende clandestiene massagraven blootgelegd waarin ruim 300 lijken zijn teruggevonden. Die zijn maar de top van de ijsberg. Alleen in Veracruz zijn er zoveel kuilen met menselijke resten gevonden dat ze niet eens allemaal worden uitgespit, en niet alleen door plaatsgebrek in de lijkenhuizen.

    Storm van protest

    Bovenop die spiraal van geweld is er de economische malaise. Door de lage olieprijs besloot de Mexicaanse regering om het staatsoliebedrijf PEMEX gedeeltelijk te privatiseren en de brandstof niet langer te subsidiëren. Gevolg: de prijzen aan de pomp stegen op 1 januari van dit jaar met 20%.

    Die "gazolinazo" ontketende een storm van protest. De sluimerende onvrede ontvlamde in een revolutionair vuur. Woedende Mexicanen bezetten tankstations en blokkeerden wegen en grensovergangen. In de hele republiek kwamen jong en oud wekenlang massaal op straat om het ontslag van hun president te eisen. Ook hier stond Carmen Aristegui op de barricades, met haar live-verslaggeving via YouTube.

    “Dachten ze nu echt dat ze ons het zwijgen konden opleggen?”

    Het protest maakte een diepe indruk en deed me denken aan de Argentijnse volksopstand die in 2001 de president uit z'n roze werkpaleis verjoeg. Maar de storm is gaan liggen. Is de volkswoede in de kiem gesmoord door keiharde repressie? Laten we hopen dat de gazolinazo op z'n minst een grote wake-upcall is geweest voor de Mexicanen.

    Laten we vooral blijven hopen op verandering. Laten we hopen dat de breed gedragen protestbeweging zich verder ontwikkelt tot een krachtig politiek project. Journalisten spelen daar een cruciale rol. En Carmen Aristegui vervult die met brio.