Meest recent

    Wat moeten we onthouden van de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen?

    De Franse presidentsverkiezingen kondigden zich historisch aan en de eerste ronde gisteren was inderdaad alvast ongezien. De traditionele partijen zijn aan de kant geschoven, de Fransen hebben gekozen voor verandering. Dit onthouden we van de politieke aardverschuiving bij onze zuiderburen.

    1. Historisch verlies voor de PS, Republikeinen in de touwen

    Het is nooit gezien: geen enkele kandidaat van de traditioneel rechtse of linkse partij is erin geslaagd om zich te plaatsen voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. De peilingen gaven dat al aan, maar het uiteindelijke resultaat van de stembusgang is daarom niet minder frappant: zelfs samengeteld komen de PS en Les Républicains nog niet aan 30 procent van de stemmen.

    Amper 6,35 procent. Dat is het bijzonder povere resultaat van PS-kandidaat Benoît Hamon, een historisch verlies voor traditioneel links in Frankrijk. Hamon kreeg natuurlijk geen cadeau toen hij als PS-kandidaat voor de race naar het Elysée werd gekozen, de erfenis van de bijzonder onpopulaire president Hollande woog zwaar. De weinig charismatische Hamon kon ook niet opwegen tegen de boodschap van de extreemlinkse Jean-Luc Mélenchon of het momentum van ex-PS'er Emmanuel Macron. Mede door het goede resultaat van Mélenchon is het moeilijk om links dood te verklaren, maar de Franse socialisten liggen in elk geval in de touwen.

    Ook de traditioneel rechtsen van Les Républicains zijn er niet in geslaagd om hun kandidaat tot in de tweede ronde te brengen. Nochtans was François Fillon aanvankelijk de grote kanshebber om na 5 jaar links beleid het roer opnieuw over te nemen. Maar toen kwam het schandaal rond de vermeende fictieve parlementaire job van zijn vrouw Penelope en Fillon donderde naar beneden in de peilingen. Een laatste remonte ten spijt strandde hij gisteren op de derde plaats. De partijtop van de Republikeinen komt vandaag al in crisisoverleg bijeen om de toekomst van de partij te bespreken.

    Voor de tweede keer in 15 jaar tijd is de PS uitgeschakeld door het extreemrechtse Front National. En deze keer is traditioneel rechts er ook niet bij om het FN tegen te houden. Zowel Fillon als Hamon zagen zich gisteren genoodzaakt om de Fransen om te roepen voor centrumkandidaat Emmanuel Macron te stemmen.

    2. De Fransen snakten naar vernieuwing, maar wat met Europa?

    De Fransen snakten duidelijk naar vernieuwing en ze hebben hun hoop in de eerste plaats gesteld op Emmanuel Macron. De onafhankelijke zelfverklaarde centrumkandidaat van de beweging "En Marche" gaat als winnaar van de eerste ronde door naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen binnen twee weken. De extreemrechtse Marine Le Pen van het Front National kwam als tweede uit de stembus, met het beste resultaat ooit voor haar partij. Zij mag 15 jaar na haar vader Jean-Marie Le Pen meedingen in de laatste rechte lijn naar het Elysée. Toch is de euforie bij het FN enigszins getemperd: lange tijd stond Le Pen boven in de peilingen. Pas recent moest ze Macron voor zich dulden en dus nu ook in de eerste ronde van de echte verkiezing.

    Hoewel beide kandidaten zich profileren als anti-establishment en voor vernieuwing, kan het verschil tussen hen haast niet groter zijn. Marine Le Pen had het in haar overwinningsspeech over een "historische kans die de Fransen moeten grijpen" om het "Franse volk te bevrijden" en te kiezen voor "de Franse natie met beschermende grenzen". Le Pen stuurt namelijk aan op een frexit. Bij Emmanuel Macron daarentegen zwaaiden de aanhangers ook met Europese vlaggen. Hij wil het Europese project nieuw leven inblazen. "De uitdaging vanaf vanavond is om een nieuwe bladzijde te openen in ons politieke leven en om ervoor te zorgen dat iedereen zijn plaats kan vinden in Frankrijk en Europa", aldus Macron in zijn overwinningstoespraak. In Europa kijkt men dan ook opgelucht en reikhalzend uit naar "president" Macron.

    3. Wordt Macron president, van een verdeeld Frankrijk?

    Binnen twee weken nemen Emmanuel Macron en Marine Le Pen het op in de tweede ronde. Dan zullen de Fransen beslissen wie van de twee de volgende president wordt van de Franse Republiek. Volgens de peilingen zal Macron het makkelijk halen van Le Pen. Een evidentie wordt het evenwel niet. Dat liet Macron gisteren al tussen de lijnen verstaan in zijn toespraak. Die stond dan wel bol van overwinningsretoriek, maar Macron zei tot zijn aanhang ook dat het nu zijn taak is om zoveel mogelijk Fransen rond zijn kandidatuur samen te brengen. Dat wordt inderdaad de uitdaging: de aanhang van Le Pen is een stuk standvastiger en dat kan in het voordeel van de FN-kandidate spelen.

    Wie het ook haalt op 7 mei, hij of zij zal het niet gemakkelijk hebben. De nieuwe president zal in de eerste plaats rekening moeten houden met een verdeeld land. Landelijk Frankrijk, het noorden en zuidoosten gingen in de eerste ronde naar Le Pen, de steden en het westelijke deel van Frankrijk naar Macron. Een duidelijke tweedeling. En hoewel de president in de Franse Republiek vrij veel macht heeft, zal hij of zij ook moeten samenwerken met het parlement. Dat parlement wordt in juni gekozen. Dat kan zowel voor Le Pen als voor Macron problemen geven. Beiden - maar vooral Macron - staan op parlementair vlak niet erg sterk. Mogelijk zullen zij dan toch moeten rekenen op de klassieke partijen en krijgt Frankrijk een ongemakkelijke cohabitation.