Meest recent

    Anti-Duitse Vlaamsgezinden verenigen zich

    In deze rubriek brengen we grote en kleine gebeurtenissen tijdens de Eerste Wereldoorlog, deze week honderd jaar geleden. Prominente Vlaamsgezinden richten Vlaams-Belgisch Verbond op, nieuwe Duitse gouverneur-generaal voor bezet België, Engelsen bombarderen het Nederlandse Zierikzee, Britten en Fransen blijven aanvallen in Noord-Frankrijk, .....

    Een aantal prominente Vlamingen die in Nederland verblijven, hebben een Vlaams-Belgisch Verbond opgericht.

    Het Verbond wil de Vlaamse Belgen die buiten het bezette gedeelte van België verblijven, verenigen om te getuigen dat “het Vlaamse volk, getrouw aan eigen haard en taal, eendachtig en standvastig blijft bij de verdediging van het Belgische vaderland, en niets gemeen heeft met hen, die de Vlaamse zaak verlagen tot een aanhangsel van de Duitse machtspolitiek”.

    Het initiatief ligt bij twee leidende Vlaamsgezinden: Frans Van Cauwelaert, katholiek volksvertegenwoordiger en een van de bekendste voorvechters van de vervlaamsing van de Gentse universiteit, en Julius Hoste jr. , advocaat en zoon van de gelijknamige uitgever van de liberale krant ‘Het Laatste Nieuws’.

    Van Cauwelaert en Hoste geven in Den Haag de krant ‘Vrij België’ uit, dat de beginselverklaring van het Vlaams-Belgisch Verbond publiceert. Ze reageerden scherp tegen de pro-Duitse houding van de Vlaamse activisten en de oprichting van hun Raad van Vlaanderen. Volgens het Verbond plaatsen ze zichzelf daarmee “buiten het Vlaamse volk en buiten de Vlaamse beweging”.

    Onder de oprichters vindt men meerdere parlementsleden, zoals de socialist Camille Huysmans, die in Nederland het secretariaat van de Tweede Internationale leidt. Verder ook de schrijvers Cyriel Buysse en Abraham Hans en de componist Emiel Hullebroeck.

    Frans Van Cauwelaert en Julius Hoste

    Nieuwe Duitse gouverneur-generaal in Brussel

    De nieuwe Duitse gouverneur-generaal van België is in Brussel aangekomen.

    Het is kolonel-generaal Ludwig baron von Falkenhausen. Hij volgt de overleden generaal von Bissing op. De 72-generaal von Falkenhausen is maar enkele maanden jonger dan zijn voorganger.

    Hij was al in 1902 met pensioen gegaan maar keerde in actieve dienst terug na het uitbreken van de oorlog. Als bevelhebber van het zesde leger leed hij twee weken geleden een nederlaag tijdens de Britse aanval bij Arras. Hij werd toen van zijn commando ontheven.

    Zijn komst werd niet officieel met aanplakbiljetten aangekondigd.

    Ludwig von Falkenhausen (rechts) naast zijn voorganger von Bissing

    De nieuwe gouverneur-generaal wil in Brussel zelf gaan wonen. Von Bissing verbleef in het kasteel Drie Fonteinen bij Vilvoorde, maar von Falkenhausen vindt dat een gemakkelijk doelwit voor een luchtaanval.

    Zijn residentie wordt het paleis van markies d’Assche aan de Wetenschapsstraat. De bewoners kregen 24 uur om het gebouw te verlaten.

    Opmerkelijk is koning Albert en koningin Elisabeth in de jaren voor hun troonsbestijging dit stadspaleis bewoonden en dat hun beide zonen daar geboren zijn.

    Brusselse burgemeesters beboet

    De Duitse militaire gouverneur van Brussel heeft de burgemeesters van de Brusselse agglomeratie gestraft; omdat ze vijf maanden geleden weigerden lijsten van werklozen af te geven.

    Daardoor bemoeilijkten ze de deportatie van de werklozen naar Duitsland. Volgens de gouverneur hebben de Duitsers, bij gebrek aan die lijsten, bepaalde fouten gemaakt, zodat Belgische burgers het slachtoffer werden.

    De waarnemende burgemeester van Brussel, Maurice Lemonnier, moet 12.000 mark boete betalen. De burgemeesters van Anderlecht en Molenbeek krijgen elk 8.000 mark boete, die van Schaarbeek 7.000 mark, de anderen bedragen van 5.000 tot 1.000 mark.

    Lemonnier zei dat het patriottisme van de burgemeesters hen verbood om die informatie te verstrekken en dat ze daartoe ook niet bevoegd zijn.

    Buste van Maurice Lemonnier, gemaakt ter zijner ere in opdracht van het Brussels stadsbestuur, na de oorlog

    Engels bombardement op Zeeuws Zierikzee

    In de nacht van 29 op 30 april heeft een vliegtuig 6 bommen uitgeworpen boven het stadje Zierikzee in Zeeland.

    De bommen veroorzaakten veel schade. Er vielen drie doden en tientallen gewonden.

    De laatste tijd voeren Britse vliegtuigen geregeld bombardementen uit op de Duitse marinebasis in Zeebrugge. Verondersteld wordt dat zo’n vliegtuig zich van doel vergist heeft en zijn bommen op het neutrale Nederland heeft laten vallen.

    Uitgebrande woningen in de Molenstraat in Zierikzee, gepubliceerd in het Duitse propaganda-tijdschrift 'De Grosse Krieg in Bilder', 1917

    De Nederlandse kranten zijn woedend. De regering wil van de Britse autoriteiten opheldering en eist dat de schade wordt vergoed. Maar Londen ontkent elke betrokkenheid.

    Onder de doden bevindt zich een koppel dat ooit nog in Zuid-Afrika heeft gewoond, maar daar tijdens de Boerenoorlog vluchtte voor de Engelsen !

    "Een Britse groet aan Nederland". Tekening uit het Duitse satirische tijdschrift Simplicissimus van 7 augustus 1917.

    Naschrift: in juni 1917 zal de Britse regering dan toch een forse schadevergoeding uitbetalen. Die bleek zo groot te zijn dat er achteraf geld over was om de beiaard van Zierikzee te vergroten.

    Britten en Fransen blijven aanvallen

    De Britten hebben bij Arras opnieuw aanvallen uitgevoerd, ditmaal op een front ten noordwesten van de stad.

    Op verscheidene plaatsen boekten de Britse en Canadese divisies vooruitgang, ondanks Duitse tegenaanvallen. De Canadezen wisten door lijf-aan-lijfgevechten een dorp te veroveren.

    Een duidelijk doel lijken die aanvallen niet te hebben. De Britse opperbevelhebber Haig zou ze vooral gepland hebben om het Franse offensief bij de Chemin des Dames bij te staan.

    Franse militairen in actie bij de Chemin des Dames. Tekening uit Panorama de la Guerre, 1917.

    Aan de Chemin des Dames is intussen weinig veranderd. De aanvallen blijven bij mondjesmaat voortduren, maar in de legerleiding beginnen er koppen te rollen.

    Generaal Charles Mangin is ontslagen als bevelhebber van het 6de leger, dat de linkerkant van het Aisne-front innam. Mangin raakte bekend voor de herovering van fort Douaumont bij Verdun, maar evenzeer door het groot aantal soldaten dat hij opofferde. Hij is ook de man die ijverde voor het inzetten van Afrikaanse troepen in het Franse leger.

    Aan het front in Champagne, ten oosten van de Chemin des Dames, hebben de Fransen wel een zekere vooruitgang geboekt.

    Generaal Mangin tussen zijn Afrikaanse troepen, met als ondertitel: "een zwarte is twee moffen waard". Voorpagina van het Franse 'humoristische' weekblad Le Rire Rouge van 17 februari 1917 (Gallica, Bnf).

    Franse Saint Chamond tank in een dorp bij de Chemin des Dames. De tanks werden in april 1917 voor het eerst op grote schaal ingezet en bleken niet erg effectief (Albums Valois, BDIC)

    Britse en Franse missies in VS

    Kort na de Amerikaanse oorlogsverklaring hebben zowel Frankrijk als Groot-Brittannië delegaties naar Washington gestuurd om Amerikaanse steun te vragen.

    De Britse missie werd geleid door minister van Buitenlandse Zaken Arthur Balfour, de Franse door minister van Justitie (en oud-premier) René Viviani. Tot de Franse gedelegeerden behoorden ook maarschalk Joseph Joffre, de vroegere opperbevelhebber, en een kleinzoon van markies de Lafayette, het symbool van de Frans-Amerikaanse vriendschap

    De Fransen werden overal in de Verenigde Staten als helden ontvangen. Justitieminister Viviani en maarschalk Joffre ontvingen in Newyork een eredoctoraat van de University of Columbia (L'Illustration, 2 juni 1917)

    De eisen van de Geallieerden zijn niet gering. Opmerkelijk is dat de Britten niet om Amerikaanse troepen vroegen. Balfour wil in de eerste plaats economische hulp. Het is vooral Joffre geweest die wees op de noodzaak een Amerikaanse troepenmacht naar Europa te zenden.

    Viviani werd als delegatieleider voortdurend overschaduwd door de veel bekendere Joffre.

    Zowel Balfour als Viviani werden uitgenodigd de Amerikaanse Senaat toe te spreken.

    Voor Viviani werd het een afgang, want hij kent geen Engels en hield een ellenlange rede in het Frans. Daarop eisten de senatoren dat ook Joffre iets zou zeggen. De maarschalk zei dat ook hij geen Engels sprak en riep daarop enkel “Vivent les Etats-Unis”, waarop een reusachtig applaus volgde.

    Ook in Philadelphia daagde een grote menigte op om de Franse delegatie te verwelkomen. Maarschalk Joffre kreeg er een zwaard.

    Een Duitse kijk op het Franse bezoek aan de VS.

    Simplicissimus verwijst naar de discussie die toen nog volop woedde in het Amerikaanse Congress over het al of niet invoeren van de dienstplicht. President Wilson moet Joffre teleurstellen, er hebben zich nog maar deze drie vrijwilligers voor de oorlog aangeboden (8 mei 1917)

    Volgens Kladderadatsch vroeg mevrouw Wilson aan Joffre de toelating om een roos, die haar man graag ruikt, 'Maarschalk Joffre' te noemen (27 mei 1917).

     

    Argentinië krijgt excuses van Duitsland

    De Duitse gezant in Buenos Aires heeft bij de Argentijnse regering zijn spijt betuigd voor het zinken van de driemaster ‘Monte Protegido’.

    Op 4 april werd dit Argentijns schip niet ver van de Engelse kust aangevallen door een U-boot. De ‘Monte Protegido’ was op weg naar Rotterdam met een lading lijnwaad.

    Als gevolg daarvan ontstonden in Argentinië anti-Duitse rellen. In Buenos Aires werden de lokalen van de Club Alemán, Duitse kranten en Duitse handelszaken gemolesteerd. In een grote betoging werd de verbreking van de diplomatieke betrekkingen gevraagd.

    De regering van president Yrigoyen wilde niet zover gaan, maar stelde wel harde eisen. Duitsland aanvaardt nu die eisen. Naast excuses geeft het een schadevergoeding. Ook belooft het dat de Duitse oorlogsvloot een saluut aan de Argentijnse vlag zal geven - zodra ze kan.

    Yrigoyen wil zijn land neutraal houden en is niet zomaar van plan de Verenigde Staten te volgen. Dit in tegenstelling tot Guatemala, dat enkele dagen eerder zijn diplomatieke betrekkingen met Duitsland heeft verbroken.

    Hipolito Yrigoyen bij zijn aantreden als president in oktober 1916