Meest recent

    Ook in Frankrijk geldt: It's the economy, stupid! - Hans Bevers

    Tijdens het debat Macron - Le Pen stond op inhoudelijk vlak de toekomst van de Franse economie centraal. Hoe slecht of goed gaat het en wat moet er gebeuren? Econoom Hans Bevers wikt en weegt de voor- en nadelen van beide kandidaten. De slogan van de Amerikaanse president Bill Clinton uit 1992 is nog altijd actueel.
    opinie
    Opinie

    Hans Bevers is hoofdeconoom bij de bank Degroof Petercam en schrijft regelmatig opinieteksten voor deredactie.be over Belgische of internationale economische thema's.

    De twee kemphanen Le Pen en Macron stonden gisterenavond in het slotdebat lijnrecht tegenover elkaar. Die laatste ligt nog altijd op koers om de nieuwe president te worden. Maar van euforie kan geen sprake zijn. Frankrijk en Europa staan nog voor zware uitdagingen.

    Laten we meteen met de deur in huis vallen: ik denk niet dat Marine Le Pen het zondag zal halen in de tweede en beslissende ronde van de Franse presidentsverkiezingen. Toegegeven, helemaal zeker ben ik niet. Aan politiek stuntwerk immers geen gebrek de laatste tijd.

    Maar de aantrekkende economische groei, het einde van de grote besparingsijver, de minder acute vluchtelingencrisis en het relatief brede sociale zekerheidsnet zullen de meeste Fransen er waarschijnlijk van weerhouden om hun stem uit te brengen voor de populistische politica. 

    La France des oubliés

    Uiteraard ging er twee weken geleden een serieuze zucht van opluchting door de wandelgangen van de Europese kantoorgebouwen. De vooraf gevreesde uitkomst waarbij zowel Le Pen als Mélenchon zouden doorstoten naar de tweede ronde werd niet gerealiseerd. Maar er is absoluut geen reden om achterover te leunen, wel integendeel. Beide extreme kandidaten kregen maar liefst 41% van de stemmen achter zich. Dat is ongezien.

    De verklaring hiervoor? De naweeën van de Grote Recessie, de verder oprukkende digitalisering, de vergrijzing, de schadelijke neveneffecten van de globalisering, de vrees voor meer vluchtelingen en de terroristische aanslagen de voorbije jaren vormen samen de puzzel.

    Recent waren we al getuige van de opkomst van Trump en Sanders in de VS en van Farage en Corbyn in het VK. Dat is geen toeval. Ook Frankrijk is in politiek en economisch opzicht erg verdeeld. Le Pen is doorgaans populairder in departementen die zich kenmerken door lagere economische groei, lagere werkgelegenheid, lagere lonen en lagere opleidingsniveaus. ‘La France des oubliés’ zoals Le Pen stelt.

    De pen van economen tegen Le Pen

    Le Pen raakt dus een gevoelige snaar als ze zegt dat er van alles fout loopt met de globalisering en dat Europa niet naar behoren werkt. Eerder had de Française al geprobeerd het kruim van de economische wetenschappers hiermee voor haar kar te spannen.

    Maar 25 Nobelprijswinnaars economie, onder wie namen als Joseph Stiglitz, Amartya Sen en Jean Tirole, wezen het discours van Le Pen vorige maand manifest af in de Franse krant Le Monde. En terecht.

    Ze hebben overschot van gelijk door te stellen dat het anti-Europese programma van Le Pen destabiliserend zou werken voor Frankrijk en Europa, dat protectionistische handelsmaatregelen economische vergeldingsacties zullen uitlokken en dat er een groot verschil is tussen enerzijds het niet toetreden tot de muntunie en anderzijds de eurozone te verlaten na meer dan vijftien jaar lidmaatschap. Dat laatste zou een nachtmerriescenario zijn voor Frankrijk en Europa, de economische gevolgen niet te overzien.

    Vooruit of pas op de plaats?

    Naast de vraag of Marine Le Pen zondag voor een stunt kan zorgen, wordt het vooral uitkijken naar de mate waarin Macron met zijn politieke beweging ‘En Marche!’ de Franse economie echt vooruit kan stuwen.

    Gegeven de rigide arbeidsmarkt, de hoge (jeugd)werkloosheid, de belabberde publieke financiën en de matige concurrentiekracht is er in ieder geval veel potentieel om beter te doen. Het ontbreekt de jonge en onervaren Macron in elk geval niet aan ambitie. Hij meent onder andere de werkloosheidsgraad tegen 2022 te kunnen verlagen tot 7% (nu rond 10%).

    Of hij deze ambitieuze agenda ook kan waarmaken valt nog af te wachten. Eerst en vooral moet hij effectief president worden. Daarnaast zal veel afhangen van de steun die hij krijgt in het Franse parlement.

    Ook het internationale conjunctuurplaatje speelt een belangrijke rol. Daar heeft een Franse president absoluut geen controle over. En de Fransen dwepen dan wel met revoluties, zoals de bekende journalist André Frossard ooit zei, ze hebben tegelijk een afkeer van verandering. Is het deze keer anders?

    Nieuw elan voor Europa?

    Vaak wordt beweerd dat een overwinning voor Le Pen gelijk staat aan een vertrek uit Europa en de eurozone. Tegelijk menen sommigen dat een overwinning van Macron de Europese samenwerking een ferme boost zou geven. Toch is voorzichtigheid op zijn plaats.

    Natuurlijk, Frankrijk is kritisch ten aanzien van Europa maar vooralsnog vindt 70% van de Fransen de euro een goed idee. En of een hernieuwde Frans-Duitse as de onafgewerkte monetaire unie duurzaam zal versterken, is nog maar de vraag.

    Ook zonder een overwinning van Le pen viert het populisme dezer dagen hoogtij. Tegen die achtergrond is er simpelweg onvoldoende steun voor de overheveling van bevoegdheden naar het supranationale Europese niveau.

    Kortom, de uitslag van de Franse verkiezingen zondag is allicht geen maak- of kraakmoment. Een overwinning van Le Pen zou de financiële markten ongetwijfeld donkerrood doen kleuren maar zover komt het waarschijnlijk niet.

    En een eventuele overwinning van Macron zegt vooralsnog meer over de onvrede van de Fransen ten aanzien van de traditionele partijen dan over de sterkte van zijn programma. Frankrijk en Europa hebben nog veel te bewijzen.