Meest recent

    Staan we straks in files van bussen, trams en treinen? - Michel Maus

    Vandaag duiken alweer twee voorstellen op om fiscale voordelen te geven aan wie zonder wagen naar het werk gaat. Dit is een verkeerde denkwijze want zo lokken we enkel uit dat meer mensen de tram, bus of trein nemen. Stimuleer dat het werk naar ons komt in de plaats van omgekeerd.
    opinie
    Opinie

    Michel Maus is hoogleraar (VUB) en advocaat gespecialiseerd in fiscaal recht.

    Vandaag raakten de plannen bekend van zowel de federale regering als de Brusselse regering voor het invoeren van een eigen fiscaal geïnspireerde mobiliteit. Beide beleidsniveau’s kloppen zich op de politieke borst en poneren dat hun voorstellen efficiënte manieren zijn om het aantal salariswagens op onze wegen en de files te verminderen.

    Cash-for-cars

    De federale regering liet weten verder te willen gaan met het cash-for-cars-voorstel. In dit voorstel krijgt een werknemer de keuze om te kiezen voor een bedrijfswagen, hetzij te kiezen voor een geldsom die hij vrij kan besteden, zij het onder de garantie dat deze geldsom dezelfde fiscale en sociale gunstbehandeling geniet als de bedrijfswagen zelf.

    Hiermee gaat de regering in tegen de vakbonden en de werkgevers die zich verzetten tegen dit voorstel en het mobiliteitsbudget als alternatieve piste verdedigen.

    Wagen plus abonnement

    De Brusselse regering liet anderzijds weten dat zij werkgevers zullen verplichten om werknemers met een salariswagen ook nog eens een abonnement voor het openbaar vervoer of een bedrijfsfiets aan te bieden.

    Deze voorstellen zijn ongetwijfeld goedbedoeld en tot op zekere hoogte ook wel valabel, maar ze blijven wel steken in de symptoombestrijding en niet in het remediëren van de oorzaken van het probleem.

    Het enige wat deze voorstellen eigenlijk doen is inspelen op de problematiek van de loonfiscaliteit en de fiscale begunstiging van de zogenaamde salariswagens.

    Nog los van het Mattheus-effect - wie al heeft (een salariswagen), zal nog krijgen (geld  of een abonnement) - is het derhalve maar zeer de vraag of het verder opentrekken van de fiscale begunstiging van het woon-werkverkeer een oplossing kan bieden voor het mobiliteitsprobleem.

    Een hoger loon staat centraal, niet minder verkeer

    Het is gewoon een feit dat de financiële tussenkomst van een werkgever in het woon-werkverkeer van de werknemer volgens onze huidige fiscale regelgeving nog steeds principieel wordt beschouwd als een belastbaar onderdeel van het loon. Op welke wijze de werkgever tussenkomst via een bedrijfswagen of een bedrijfsfiets, via het toekennen van “gratis” abonnementen op het openbaar vervoer of via het betalen van verplaatsingsvergoedingen is hierbij irrelevant.

    Wel is het zo dat onze beleidsmakers in de loop der jaren meer en meer gunstregimes hebben ingevoerd om deze alternatieve vorm van verloning geheel of gedeeltelijk vrij te stellen van belastingheffing.

    Het resultaat van deze fiscale ondersteuning is dat werkgevers in het kader van loonoptimalisatie massaal van deze gunstregimes hebben gebruik gemaakt omdat dit nu eenmaal voordeliger is dan het toekennen van een hogere basisverloning. Het “succes” van de salariswagens is hieraan te danken.

    Symptoonbestrijding

    Maar ook wie geen tussenkomst krijgt van zijn werkgever wordt door de overheid fiscaal ondersteund om zich van en naar het werk te verplaatsen. Wie zijn werkelijke beroepskosten bewijst kan voor zijn woon-werkverplaatsingen 0,15 euro per kilometer in mindering brengen van zijn beroepsinkomsten. En wie gebruik maakt van het systeem van de forfaitaire aftrek van beroepskosten krijgt een extra forfait zodra de afstand tussen de woon- en de werkplaats meer dan 75km bedraagt.

    De centrale vaststelling hierbij is dat de overheid via de loonfiscaliteit werknemers fiscaal gaat ondersteunen om van en naar het werk te reizen. De huidige voorstellen van de federale en de Brusselse regering zijn eigenlijk niet meer dan een verfijning van deze regeltjes rond loonoptimalisatie en dus ook niet meer dan symptoombestrijding.

    Een file van bussen, trams en treinen?

    Dat is op zich uiteraard ook wel belangrijk, maar iedereen lijkt blijkbaar uit het oog te verliezen dat het mobiliteitsprobleem er in de eerste plaats is omdat we mobiel moeten zijn om naar het werk te gaan.

    En het is net deze logica die we moeten zien om te draaien om de oorzaken van het mobiliteitsprobleem op te lossen.

    Let’s face it, wat voor nut heeft het als de overheid voorstellen lanceert in de hoop om de wegen van salariswagens te ontlasten en werknemers met een fiscale loonwortel in de richting van het openbaar vervoer te pushen?

    Gaan we daarmee het congestieprobleem niet enkel verplaatsen naar het openbaar vervoer en de overheid, enfin de belastingbetaler, voor zware extra investeringskosten plaatsen?

    Het is dan ook op lange termijn verstandiger om andersom te redeneren en in plaats van werknemers fiscaal te begunstigen om naar het werk te gaan, het werk fiscaal te gaan begunstigen om naar de werknemers te gaan.

    Dit veronderstelt een radicale ommezwaai en de afschaffing van de bestaande fiscale gunstregimes rond woon-werkverkeer. Maar vanuit die filosofie kunnen we dan wel werknemers fiscaal gaan belonen, niet omdat ze ver van het werk wonen, maar wel omdat ze dicht bij het werk wonen en dus proportioneel de wegen en het openbaar vervoer minder belasten.

    Of thuiswerk

    Verder kunnen we ook werkgevers fiscaal ondersteunen om thuiswerk voor de werknemers te verruimen en om hun werkplaatsen regionaal te diversifiëren, met bijvoorbeeld een “tweede bedrijf” aan de kust.

    Dus alvorens halsoverkop en in de politieke waan van de dag nieuwe voorstellen door te drukken zou de overheid er goed aan doen nog eens deftig na te denken over de mobiliteitsvisie.

    Want, zoals Einstein 60 jaar geleden reeds liet noteren kun je problemen niet oplossen met hetzelfde denkpatroon als het denkpatroon dat de problemen heeft veroorzaakt.