Meest recent

    Kan Emmanuel Macron Europa veranderen? - Hendrik Vos

    Onder president François Hollande deemsterde Frankrijk in Europa stilletjes weg. Zijn opvolger wil het land weer in het hart van de Europese besluitvorming brengen. Maar wat betekent dat dan? Wat kan er van hem verwacht worden? En hoe liggen zijn kansen?
    opinie
    Opinie
    Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

    Hendrik Vos is hoogleraar aan de Universiteit Gent, waar hij directeur is van het Centrum voor EU-studies.

    Zet die plaat op!

    De negende van Beethoven speelde luid en heftig, toen Emmanuel Macron naar het podium stapte voor zijn overwinningstoespraak. Het was geen toeval natuurlijk, dat hij net die plaat liet opzetten. Er zijn er weinigen die het hem zouden nadoen: het Europese volkslied spelen in het enthousiasme van de overwinning.

    De voorbije periode zei Macron het wel vaker: problemen raken niet opgelost met een hoge muur rondom heel het land, of met een Franse frank die snel de dieperik induikt.

    Vele politici, in alle lidstaten en ook bij de klassieke partijen, menen kiezers vooral te kunnen overtuigen met een anti-Europees verhaal: de Unie afschilderen als de bron van veel miserie en de oorzaak van al wat er foutloopt. Macron deed het anders, en hij won. Hij had het over de uitdagingen die een land vandaag niet alleen de baas kan, en die bijgevolg gezamenlijke oplossingen nodig hebben. Maar, voegde hij eraan toe, Frankrijk moet krachtig kunnen wegen op die Europese politiek.

    Slapper dan de voorbije jaren kan het moeilijk. Hollande heeft echt geen potten gebroken in de Europese Raad, hij stond erbij een keek ernaar. Er was altijd overleg vooraf met Duits kanselier Angela Merkel, omdat dit nu eenmaal de gewoonte is. Maar op de foto’s stond Hollande altijd wat miezerig en pieterig naast haar.

    Geen zottigheden

    Macron belooft verandering: hij zal Frankrijk weer op de kaart zetten. Wat dat precies betekent, weten we nog niet zeker. De voorbije weken bleek hij de vriend van alleman te zijn, en felicitaties komen vanuit elke hoek. Met uitzondering van de extremen, en dan vooral radicaal-rechts, is iedereen plots Macronist.

    Maar in het Europese netwerk dat Macron de voorbije periode uitbouwde, zitten toch vooral de traditionele sterkhouders: hij ging op bezoek bij Merkel, oogste bewondering bij Juncker, kreeg steun van de Italiaanse regering en praatte met Charles Michel. Hij smeedt banden met de landen van het eerste uur, de vaste waarden in de Europese politiek.

    Vermoedelijk is Macron dan ook geen Europese beeldenstormer die ineens alles anders wil. Hij zal het pad van de geleidelijkheid bewandelen, niet dat van de grote zottigheden. Hij heeft vast wel uitgesproken ideeën over hoe het anders en beter kan, maar zonder draagvlak bij zijn bondgenoten, kan hij de zaken niet forceren.

    Het zou in elk geval getuigen van een realistische kijk op de werking van de Europese politiek: als radicale ideeën in de Unie beginnen botsen, leidt dat doorgaans tot stilstand. Vooruitgang is er meestal pas als iedereen wat water bij de wijn doet. Maar wie veel overlegt met de partners kan in de bedding best wel wat accenten leggen.

    Geloofwaardigheid

    Of het Macron zal lukken, valt natuurlijk nog af te wachten. Ook Hollande zag vijf jaar geleden een prominente rol voor Frankrijk weggelegd. Veel bakte hij er niet van, en dat had in grote mate te maken met zijn binnenlandse politiek. Het gezag waarmee een leider in Europa op de tafel klopt, is sterk afhankelijk van wat hij in eigen land uitspookt. Het draait ook om geloofwaardigheid.

    Tijdens de vluchtelingencrisis hoorden we Frankrijk amper. Wat viel er ook te zeggen? Van de socialistische Hollande kon je verwachten dat hij minstens Merkel en haar ‘wir schaffen das’ zou steunen. In realiteit deed hij dat maar heel stilletjes. In eigen land probeerde hij vooral te doen alsof de vluchtelingen niet bestonden. De grote schande van Calais en Duinkerke versterkte zijn positie niet. Veel steun heeft Merkel nooit aan hem gehad.

    Ook in de grote economische dossiers speelde hij in het defensief: Frankrijk flirtte voortdurend met de strafbank van Europa. Er was het grote begrotingstekort, de hoge werkloosheid, de beperkte groei en het onvermogen van de regering om ingrijpende maatregelen te treffen. De president van zo’n land kan tijdens Europese vergaderingen moeilijk afkomen met de grote theorieën en anderen tonen hoe het allemaal zou moeten.

    Het heeft te maken met consequent zijn. Wie in eigen land de zaken niet op orde krijgt, zal het lastig hebben om in Europa met gezag te spreken.

    Met een Europees liedje op zijn overwinningsfeest katapulteert Macron Frankrijk nog niet naar het hart van de Europese besluitvorming. De uitdagingen hangen aan elkaar. Als hij in Europa wil meespelen, zal hij ook zijn stramme land in beweging moeten krijgen.