Meest recent

    Risico op ASS "mogelijk te voorspellen vanaf 6 maanden"

    Kunnen hersenscans bij zes maanden oude baby's voorspellen wat de kans is dat ze later een autismespectrumstoornis (ASS) ontwikkelen? Amerikaanse wetenschappers lijken daar een eerste aanwijzing voor gevonden te hebben. Dat betekent dat het in de toekomst misschien mogelijk wordt om een behandeling op te starten voor er symptomen opduiken. Al is de vraag of dat wenselijk zou zijn.
    Visualiatie van de verbinding van zenuwbanen in de hersenen (archieffoto)

    Uit eerder onderzoek is al gebleken dat bepaalde zenuwbanen in de hersenen zich anders ontwikkelen in kinderen met een broer of zus die ASS heeft, in vergelijking met kinderen die geen familiaal risico meedragen. Het verschil in die ontwikkeling is al zichtbaar vanaf de leeftijd van 6 maanden.

    Wetenschappers van enkele Amerikaanse universiteiten hebben nu onderzoek uitgevoerd bij 59 baby's van een half jaar oud. 59 specifieke baby's: ze hadden elk een oudere broer of zus waarbij de diagnose ASS gesteld was, een factor waarvan geweten is dat die het risico verhoogt.

    Bij alle baby's werd een MRI-scan van hun hersenen gemaakt terwijl ze sliepen. Die scan onderzocht telkens 230 hersengebieden en de 26.335 neurologische verbindingen daartussen. Twee jaar later onderzochten de wetenschappers de baby's -peuters intussen- opnieuw. Op die leeftijd was bij 11 kinderen de diagnose ASS gevallen.

    Algoritmen leren herkennen en voorspellen

    Het team vergeleek vervolgens de hersenscans van die 11 kinderen als baby -de specifieke verbindingen van de zenuwbanen op die leeftijd dus- met het gedrag dat ze vertoonden als peuter en gelinkt is aan ASS, zoals repetitiviteit, moeite met taal, moeite met sociale relaties. Die gegevens werden ingevoerd in een soort "zelflerend" computerprogramma, met algoritmen die patronen kunnen leren herkennen.

    Vervolgens lieten de wetenschappers het programma los op de hersenscans van alle baby's uit het onderzoek. Kon het voorspellen welke baby's op tweejarige leeftijd symptomen van ASS zouden vertonen? Het antwoord is ja: het programma "herkende" 9 van de 11 kinderen die op 2-jarige leeftijd de diagnose ASS gekregen hadden. Voor 2 kinderen met ASS werd het niet herkend, voor de 48 kinderen zonder ASS evenmin.

    "ASS heeft biologische basis, wordt niet veroorzaakt door externe factoren"

    Het gaat nog om een zeer kleinschalige studie die nog verdere uitbreiding, opvolging en bevestiging verdient, beklemtonen de wetenschappers. Toch vinden ze het resultaat van dit eerste voorlopige onderzoek alvast hoopgevend.

    "Dit onderzoek bevestigt dat ASS een biologische basis heeft, aanwezig in de hersenen nog voor het gedrag zich vertoont. ASS wordt niet veroorzaakt door factoren in de omgeving na de leeftijd van zes maanden", zegt Uta Frith van University College London aan de wetenschapssite New Scientist. Ze verwijst onder meer naar de vermeende invloed van vaccinaties, een argument dat door tegenstanders van vaccinatie veelvuldig aangehaald wordt. "We moeten er nog altijd op blijven wijzen dat dat geen rol speelt."

    Hun uiteindelijke doel is een systeem te vinden om bij baby's (met en zonder verhoogd risico) te kunnen voorspellen of ze later ASS zullen ontwikkelen. En indien nodig een behandeling op te starten, vooral gefocust op het informeren en "opleiden" van ouders. Met een vroege interventie kunnen ze de negatieve aspecten van ASS op lange termijn duurzaam inperken.

    "Dat is alleszins de bedoeling", zegt Robert Emerson (University of North Carolina). "Nu moeten we in eerste instantie bevestiging zoeken voor de resultaten van dit onderzoek."

    Is ingrijpen wel gewenst?

    Het idee om in te grijpen voor symptomen van een autismespectrumstoornis zich manifesteren, is controversieel. Veel mensen beschouwen hun ASS als deel van hun persoonlijkheid. En hoewel sommige mensen met ASS aanzienlijke problemen hebben om te communiceren of sociale relaties uit te bouwen, ervaren anderen eigenschappen als concentratie, aandacht voor detail, dingen zien vanuit een nieuw perspectief als een pluspunt. Het is moeilijk in te schatten of een vroege interventie die eigenschappen zou afbreken.