Meest recent

    Waarom verloren de Schotse nationalisten zo zwaar? - Veerle De Vos

    De verkiezingsuitslag in Groot-Brittannië heeft ook gevolgen voor Schotland. Daar leed de Schotse nationalistische partij een zware nederlaag, de conservatieven boekten stevige winst. Van waar die uitslag? Veerle De Vos was afgelopen dagen in Glasgow en zocht naar een verklaring.
    analyse
    Analyse

    Veerle De Vos is lid van de buitenlandredactie van VRT Nieuws.

    Ook in Schotland is het vandaag vreemd ontwaken. De mensen op straat in Glasgow zijn dubbel in de war. Sommigen zijn ontgoocheld omdat de SNP het zo slecht heeft gedaan, maar zijn blij met het resultaat van Labour in Engeland. Schotse conservatieven juichen omwille van het succes van hun partij in Schotland, maar de barslechte resultaten van Theresa May in het zuiden zetten een domper op de feestvreugde. 21 zetels verlies voor de SNP van eerste minister Nicola Sturgeon had niemand verwacht. En dat de Schotse conservatieven er met 12 zetels op vooruit zouden gaan ook niet. Het resultaat in Schotland lijkt wel een spiegel van dat in de rest van Groot-Brittannië.

    Verkiezingsmoe

    Maar helemaal onverwacht komt die verschuiving niet. De Schotten zijn net als de rest van de Britten verkiezings- en referendum moe. In september 2014 hadden ze onafhankelijkheidsreferendum, in mei 2015 parlementsverkiezingen. In mei 2016 regionale verkiezingen, in juni het EU-referendum. En dit jaar waren er al gemeenteraadsverkiezingen én de vervroegde parlementsverkiezingen. Ook de politici die ik sprak waren moe. “Het lijkt of de ene campagne overgaat in de volgende”, zuchtte een SNP-parlementslid vorige week. Ze werd gisteren niet herverkozen.

    Dat Nicola Sturgeon meteen na het brexit referendum een tweede onafhankelijkheidsreferendum aankondigde viel niet bij iedereen in goede aarde. De Schotse conservatieven onder leiding van Ruth Davidson maakten er meteen hun hoofdthema van bij deze verkiezingen. “Stem op ons om een tweede onafhankelijkheidsreferendum tegen te houden” was de belangrijkste campagne slogan. Dat de timing niet ideaal was, geeft ook een SNP kiezer vandaag ochtend in Glasgow toe: “We hebben onszelf in de voet geschoten. We hadden dat tweede referendum nooit zo snel op de agenda mogen zetten.”

    Maar er is meer aan de hand. De SNP is intussen 10 jaar aan de macht in Schotland. Bij de creatie van het Schotse parlement maar ook recenter zijn heel wat bevoegdheden van Londen naar Edinburgh verschoven. Onderwijs en gezondheid bijvoorbeeld. Maar critici vinden dat ze te weinig met die bevoegdheden hebben aangevangen. Schotse scholen zakten de afgelopen jaren in een internationale rangschikking. “De nationalisten zijn geobsedeerd door onafhankelijkheid”, zei een jonge conservatieve politicus me. “Daar steken ze al hun energie in. Maar mensen willen gewoon betere gezondheidszorg en goede scholen.”

    Corbyn effect

    En dan is er nog het Jeremy Corbyn effect, dat tot in Schotland reikte. “Ik stem normaal SNP”, zei een jonge kiezer me aan een stembureau in het centrum van Glasgow “en ik ben een voorstander van Schotse onafhankelijkheid. Maar vandaag stem ik Labour, omdat ik Jeremy Corbyn een inspirerende figuur vindt.” Nicola Sturgeon kon vanmiddag in haar ambtswoning Bute House in Edinburgh alleen maar haar nederlaag toegeven. Of zoals een commentator op de BBC zei: “Het Schotse nationalisme van Sturgeon heeft net zoals het Engelse nationalisme van May in het zand gebeten.”

    Is een tweede onafhankelijkheidsreferendum nu helemaal “off the table”? Ook na deze ontnuchterende uitslag blijft de SNP voorlopig de grootste partij in Schotland. Met 35 zetels zijn ze groter dan de andere drie partijen samen (Schotse conservatieven, Labour en Lib Dems). Ze blijven de derde politieke fractie in Westminster, weliswaar op respectabele afstand van Labour en de Tory”s. Niet alle Schotten die gisteren voor een andere partij hebben gestemd zijn per se tegen onafhankelijkheid. Of zoals een vrouwelijke SNP kiezer vanochtend in Glasgow zei: “Voorlopig kan er van een nieuw referendum geen sprake zijn. Maar het verlangen naar onafhankelijkheid, dat gaat niet zomaar weg.” Tot nader order blijft Schotland een bijzonder verdeeld land.